ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେୟସ୍ର ଆଶାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ, ସେମାନେ ଗୋପାଳକ ଭଳି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବପଥ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, କୀର୍ତ୍ତି ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅମଳ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନାମକୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କରି, ସଭାରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ଏହି ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ମାର୍ଗଦର୍ଶକ, ପିତା, ମାତା ଓ ନିତ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ହୋତାର ଭାବରେ ଗୃହମାନେ ପ୍ରିୟ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଅତି ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଅମେଘ ଭାବେ ଗୃହରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲୁ। ସେ ନିତ୍ୟ ନୂତନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଭାବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଋଷି, ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଯୁବକ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବୃଷଭ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲେ। ସେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଆକାଙ୍କ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରାଜା ଓ ଧନର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ହୈତୁକ ଓ ଅର୍ପଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ପାଇଁ ଅମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମହା ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲୁ, ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ସହ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲୁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତୁମେ ଆମକୁ ଅମୂଲ୍ୟ ଧନ ଦିଅ, ଏବଂ ଆମ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଅ। ହେ ଦାନଶୀଳ, ସଦା ଆମ ପ୍ରତି ବନ୍ଧୁ ଭଳି ଦୟାଳୁ ରୁହ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଓ ବଡ଼ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଧନ-ସମ୍ପଦ ବିବିଧ ଓ ବହୁଳ। ଆମେ ତୁମର ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ଧନର ଦାତା, ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ଦାନର ଅଧିକାରୀ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭଳି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଉଥିଲା, ସେ ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ତିର ଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଦାନଶୀଳ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯଜ୍ଞ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଏକତା ଭାବେ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅର୍ପଣ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହେ, ସେ ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରେ; ସେ ଶତ୍ରୁତା ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଉପରେ ଜୟ ପାଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଅବିନାଶୀ ରହେ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଗୃହରେ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଧୂଆଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆକାଶକୁ ଯାଏ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଗୋତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅତିଥି ଭଳି ପ୍ରିୟ, ଗୃହସ୍ଥ ଭଳି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସନ୍ତାନ ଭଳି ରକ୍ଷାଦାନ କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପାତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନଉଥିଲା, ଶୂର ଭଳି ତିଆରି ହେଉଥିଲା, ବଛର ଭଳି ଆଞ୍ଚଳରେ, ଘୋଡ଼ା ଭଳି ଯୁତ ହେଉଥିଲା, ଶିଶୁ ଭଳି ଡାକାଯାଉଥିଲା। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଅଚଳ ବସ୍ତୁମାନକୁ ମଧ୍ୟ ଦହିଦେଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଅଜର ଆଶ୍ରୟ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ହୋତାର ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ, ଅଙ୍ଗିରସ ଭାବେ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର। ମିତ୍ରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର, ଆମକୁ ସୁଖ, ଭଲ ଗୃହ, ଓ ଶତ୍ରୁତା ଓ ଦୁଃଖର ଉପରେ ଜୟ ଦିଅ। ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଚାହେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସହିତ ଦୁଃଖ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦେଇ ପୂଜା କରେ, ସେ କ୍ରତିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ଏବଂ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତୀବ୍ର ଶିଖା ସୂର୍ଯ୍ୟର ନିର୍ମଳ ଚକ୍ଷୁ ଭଳି, ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଭୟଙ୍କର, ସେ ଚେତନା ଦେଇଥିବା ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆକୃତି ଅତି ମହାନ, ଅଶ୍ୱ ଭଳି ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, କୁହାଡ଼ିର ଜିଭ ଭଳି ଲିଜୁଥିଲେ, ଗଳିତ ଧାତୁ ଭଳି ଦହୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିକୁ ଧାରାଳ ଧାତୁ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ଗତି ଅଦ୍ଭୁତ, କର୍ମରେ ଅକ୍ଷୟ, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟୀ। ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୃଷଭ ଭଳି ଅଗ୍ନି ଅନିରୋଧ୍ୟ, ସେ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଲାଲ ଭାବେ ଚମକୁଥିଲେ, ଅମୃତ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ। ସେ ଆକାଶର ନୂତନ ଦୀପ୍ତି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ନିଶ୍ଚଳ ମାର୍ଗରେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ମାରୁତମାନେ ତିଆରି କରୁଥିଲେ, କଳାକାର ଭଳି ଉଦ୍ୟମୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, ଏବଂ ଏହି ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକତା ଓ ସମ୍ମିଳନ ସହିତ ଆମକୁ ଦେଖ। ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଜ୍ଞାନୀ, ଅମୃତ ଭାବେ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ସକଳ ଦାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ସେ ଗୃହରେ ପ୍ରତିଦିନ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଆକାଶର ଦୀପ୍ତି ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିଲେ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଗାଥା କରୁଥିଲୁ, କ୍ଷୀର ଭଳି ଶକ୍ତି ଦେଉଥିଲେ। ଯେଉଁ ଅତିଥି ଭଳି ଅଗ୍ନି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ଅର୍ପଣରେ ଅନନ୍ୟ, ଆମେ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ ପାଉ। ଅଗ୍ନି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି, ଦୂତ ଭଳି ଉପହାର ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।