ପର୍ଜନ୍ୟ ଦେବତା ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଗଜଗଜାର ଶବ୍ଦ କରି ଗର୍ଜନା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଦଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ଭାଗୀଦାର ହୁଅନ୍ତି। ପର୍ଜନ୍ୟ ଦେବତା ବର୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଯାହା ଆମ ପୋଷଣ ପାଇଁ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଦେବତା ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି? ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ, ସେ ସାନା ବଡ଼ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ସେ ବିଶାଳତାକୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅପରାଜିତ। ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଡାକୁଥିବା ଭଳି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ମେଘରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକି ବର୍ଷା ପଡ଼େ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାନ ସ୍ତୁତି ଯାଉଛି ସାର୍ବଭୌମ ଭାରତୀୟ ଦେବତା ବରୁଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର। ବରୁଣ ଚର୍ମକାର ଭଳି ପୃଥିବୀକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ୍ୟ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି, ଗୋମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଇଛନ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳମାନେ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ହୃଦୟରେ ବୁଦ୍ଧି ବରୁଣ ରଖିଛନ୍ତି, ଜଳରେ ଅଗ୍ନି, ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଓ ସୋମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍। ବରୁଣ ମେଘମାଳାକୁ ମୂକୁରା ଭଳି ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ଏହି ମେଘ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀରେ ଧାନ ବିତରଣ କରନ୍ତି। ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଉଠାନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ବରୁଣ ଦେବତା ଦୁଧ ଝରାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ଏକାଠି ରହି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟେ। ବରୁଣଙ୍କର ଏହି ମହା ମାୟା କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନାହାନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ଏକାଠି ଏକ ସାଗରକୁ ପୁରଣ କରନ୍ତି। ବରୁଣ, ଆର୍ୟମାନ, ମିତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ କିମ୍ବା ସହଚର, କିମ୍ବା ବରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଯେଉଁଠି ଅଛି—ଆମେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛୁ, ତାହା ଦେଉଛୁ। ମିଥ୍ୟା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତା, ଅନ୍ଧକାର କିମ୍ବା ସତ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଯାହା କିଛି—ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ହେ ଦେବତାମାନେ, ବରୁଣ, ଆମକୁ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଦୁଇଁଜଣେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସଂଘର୍ଷରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଦୃଢ଼ ବିପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେପରି ତୃତିୟା ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ସ୍ୱରରେ ଶକ୍ତି ଆଣିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଜୟ, ଯେଉଁମାନେ ସଂଘର୍ଷରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚ ଜନତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି—ସେହି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ତୀବ୍ର, ଦାନଶୀଳ; ବୃତ୍ର ନାଶକ ଗୋମାନେ ଉପରେ ହାତ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ତାଙ୍କୁ ମହା ଧନର ଅଧିପତି, ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ, ଗାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦୁଇଁଜଣେ ଦେବତା ଦିନମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦୁର୍ଗମାନେ ତିଆରି କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ସମର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହାଯାଏ। ଏବେ ଆମ ଚିନ୍ତା ବିଶ୍ନୁ ଓ ମାରୁତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯାଉଛି। ମାରୁତମାନେ ପାହାଡ଼ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସଦା ଚଞ୍ଚଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ। ସେମାନେ ମହିମାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତ, ତାଙ୍କର ଦାନ ଅପରିମିତ, ତାଙ୍କୁ କେହି ଅଟକାଇପାରିନାହାନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ମହା ଆକାଶରୁ ଶବ୍ଦ କରନ୍ତି, ଚମକୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ସଭାର ଆସନ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଧାରା ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ବିଶ୍ନୁ ତିନିଟି ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି, ମାରୁତମାନେ ନିଜ ଗତିରେ ଏହି ମହାନ୍ତାରେ ଯୋଗଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଗଜଗଜାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ସେମାନେ ଦୃଢ଼, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ। ମାରୁତମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ସେମାନେ ଆଗରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆ, ସଭାରେ ପ୍ରକାଶମାନ, ସେମାନଙ୍କର ନିବାସ ବିଶାଳ। ରୁଦ୍ରସ୍ୱରୂପୀ ମାରୁତମାନେ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ବିସ୍ତାରିତ କରିଛନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଶତ୍ରୁତା ବିନା ଆମ ପଥରେ ଆସନ୍ତୁ, ବିଶ୍ନୁଙ୍କର ମହିମା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଘୃଣା ଦୂର କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଆମ ସ୍ୱଧାର୍ପଣ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ନେଇଆସନ୍ତୁ, ଏବଂ ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଦେବତା ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଆହ୍ୱାନ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନୀ ହୋତାର୍, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞରେ ହୋତାର୍ ଭାବରେ ବସି, ସେ ପ୍ରଶଂସା ଅର୍ହ, ଲୋକମାନେ ଧନ ଲାଗି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଗୋପାଳକ ଭଳି ଧନ ଦେଇ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ସେ ଚେତନାଶୀଳ, ପ୍ରଭାମୟ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଦେବପଥ ଆଶାରେ, କୀର୍ତ୍ତି ଚାହିଁ, ଲୋକମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ଉପଯୁକ୍ତ ନାମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ। ଅଗ୍ନି ଦେବତା ପୃଥିବୀ ଓ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ସେ ରକ୍ଷକ, ନେତା, ତରଣାର୍ଥୀ, ପିତା, ମାତା, ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଆଧାର। ଅଗ୍ନି ହୋତାର୍, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅତି ଉପଯୁକ୍ତ, ଘରେ ଚମକୁଥିବା, ଆମେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଛୁ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ, ଆମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି କୃପା ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା, ସ୍ୱର୍ଗର ମହା ଆଲୋକରେ। ସେ ଜନମାନସର ଋଷି, ଗୋତ୍ରପତି, ଚିରଯୁବକ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ, ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ; ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ହୋମ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ଅର୍ଜନ କରେ।