ଆକାଶକୁ ଝିଅ ଉଷା ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ ଦେଖାଦେଉଛନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର ରୂପକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚାଇ ରଖିବେ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଚୋରକୁ ଶତ୍ରୁ ଭଳି ହଟାଇଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଜଳାଇଦିଅନ୍ତି । ଉଷା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶଜା, ଅଶ୍ୱ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀର ଦାତ୍ରୀ ଭଳି ଜଣାଶୁଣା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଅଧିକ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ । ଯେତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ପୂଜକଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ କ୍ଷୟିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ଦେବୀ ଉଷା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ମହାନ, ସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟରେ ଧାରଣ କରି, ଜଳରେ ରକ୍ତିମ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ଆଲୋକ ଆଣନ୍ତି, ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ମନେ ଭାବନାରେ ପୂଜନ୍ତି । ଉଷା, ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଗାଇଦିଅନ୍ତି, ସହଜ ପଥ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ରଥରେ ଦୂରେ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି । ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ଉଷା ଆଲୋକ ଛଡ଼ାନ୍ତି । ସେ ଲାଲ ଗାଈମାନେ ଯୋଡ଼ି, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାନ୍ତି, ପ୍ରଶସ୍ତ ପଥ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ, ଦେବୀ ଉଷା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଅନ୍ତି । ଉଷା ଦୁଇ ଚୋଟି ଗୁଁଥିରେ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇ, ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି; ସତ୍ୟର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଅବିଚ୍ୟୁତ ଭାବେ ଦିଗ ଜାଣନ୍ତି । ସେ ଜଳରେ ପ୍ରସ୍ନାନ କରିବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ ଦେଖାଇ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଉଷା, ଆକାଶକୁ ଝିଅ, ଆଲୋକ ସହ ଆସନ୍ତି । ଆମ ପ୍ରତି ମୁହଁ କରି, ଦୟାମୟୀ ଭଳି ଜଳ ଆଣନ୍ତି, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ-ରତ୍ନ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି, ଯୁବତୀ ଉଷା ପୁନଃ ପୁନଃ ଆଲୋକ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀମାନେ ମନ ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ସଜାଇ, ମହାମୁନି, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦେବତା ସବିତାଙ୍କର ମହାସ୍ତୁତି ତିଆରି କରନ୍ତି । ସବିତା ସମସ୍ତ ରୂପ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଦୁଇ ଓ ଚାରି ପାଏଁ ସବୁ ପ୍ରାଣୀକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତି, ଆକାଶକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଉଷାମାନେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଚାଲିଯାଏ । ଦେବମାନେ ସବିତାଙ୍କ ମହିମା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ମାପିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମହତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଆବୃତ ହୁଏ । ସବିତା ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଯାଆନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ରାତିକୁ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆବୃତ କରି, ତାଙ୍କର ନୀତିରେ ମିତ୍ର ଭାବେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ଉତ୍ସାହର ସ୍ୱାମୀ, ପଥରେ ପୂଷଣ୍ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପରେ ଦୀପ୍ତି ଛଡ଼ାନ୍ତି । ସବିତାଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଆମେ ତାଙ୍କର ପୋଷଣ ବାଛୁଅଛୁ; ଭାଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦ୍ରୁତ ଅଂଶ ପାଇବାକୁ ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରୁ । ସବିତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ-ଉପାର୍ଜିତ ମହିମା କେହି କ୍ଷୟ କରିପାରେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଛି । ଦେବତା ସବିତା ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ଆମେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଚାହୁଅଛୁ । ଏ ଦିନ ସବିତା, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଦୂର କର । ଦୁଃଖ ଦୂର କର, ଶୁଭ ଦିଅ । ଅଦିତି ପାଇଁ ନିର୍ଦୋଷ ହୋଇ, ସବିତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଜିନିଷ ପାଉ । ଏ ଦିନ ଆମେ ସତ୍ୟ ସବିତାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ନାୟକ, ସତ୍ୟର ଅଧିପତିକୁ ଶ୍ରୀଗାନ୍ଧି କରୁ । ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ୱୟଂ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଦେବତା ସବିତା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କର ଗୀତରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ସବିତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ଓ ବଣ୍ଟନ୍ତି । ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷାର ଦେବତା ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ଶବ୍ଦ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ପ୍ରଶଂସା କର, ଦୟାର ଶଙ୍ଖ ଭଳି ଗର୍ଜନ୍ତି, ସଦା ଦାନଶୀଳ, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ପାଇଁ ବୀଜ ରଖନ୍ତି । ସେ ବୃକ୍ଷ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ଦୈତ୍ୟକୁ ମାରନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି; ନିର୍ଦୋଷମାନେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଜନ୍ୟ ଗର୍ଜନା କରିବାବେଳେ କମ୍ପି ଉଠନ୍ତି । ରଥି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାଳାଇବା ପରି, ସେ ବର୍ଷାକୁ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାନ୍ତି; ଦୂରରୁ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନା ଶୁଣାଯାଏ, ଯେବେ ପର୍ଜନ୍ୟ ଆକାଶକୁ ବର୍ଷା କରନ୍ତି । ବାୟୁ ବହେ, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକେ, ଉଦ୍ଭିଦ ଜାଗେ, ଆକାଶ ବର୍ଷା କରେ; ପର୍ଜନ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ବୀଜ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଜନ୍ମ ନେଉଛି । ଯାହାର ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ ନମିଯାଏ, ପଶୁମାନେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଅନ୍ତି, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଉନ୍ନତି ହୁଅନ୍ତି—ହେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ଆମକୁ ବଡ଼ ରକ୍ଷା ଦିଅ । ମାରୁତମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଦିଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାର ଧାରା ଝରାଅ । ଠାକୁର, ଆମ ପିତା, ଗର୍ଜନା ସହ ଆସ, ଜଳ ଛିଟାଅ । ଗର୍ଜନ କର, ବିଜୁଳି ଚମକା, ବୀଜ ରଖ, ଜଳ ଉପରେ ତୁମ ରଥ ଘୁଞ୍ଚାଅ; ଗଭୀର, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିମ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉପରେ ତାଳ ଦିଅ—ମେଘର ଧାରା ଏକତ୍ରିତ ହେଉ । ବଡ଼ ପାତ୍ର ଖାଲି କର, ନଦୀ ଆଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ; ଘୃତରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ପୂରଣ କର—ଗାଇମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ପାନୀୟ ହେଉ । ଯେବେ ପର୍ଜନ୍ୟ ତୁମେ ଗର୍ଜନ କର, ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାର, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଆନନ୍ଦ ଫୁଟେ । ବର୍ଷା ହେଇଛି, ବଜ୍ର ଧରିଛ; କ୍ଷେତ୍ର ହିଲି ଉଠିଛି, ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଲୋକମାନେ କ'ଣ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛନ୍ତି? ପୃଥିବୀ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଅଛି, ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୋହି ଚାଲିଛି; ତୁମ ମହିମାରେ ବିଶାଳକୁ ଜୟ କର, ତୁମେ ମହିମାରେ ବିଜୟୀ । ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଷ୍ଟୁତି ଶବ୍ଦ ଉଠେ, ଘୋଡ଼ା ଯେପରି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଡାକ୍କା ମାଡ଼େ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ତୁମ ଦୟା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ । ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ମେଘରୁ ତୁମ ବିଦ୍ୟୁତ ଝରିଲେ ଝରା ଆସେ । ଏବେ ମହାସ୍ତୁତି ଯାଉ ରାଜା ବରୁଣଙ୍କୁ, ଗଭୀର ଓ ପ୍ରିୟ, ବିଶ୍ରୁତ ବରୁଣ, ଯିଏ ଚରମକାରୀ ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରସାରିଛନ୍ତି । ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟାକାଶ ପ୍ରସାରିଛନ୍ତି, ତୀବ୍ରକୁ ଶକ୍ତି, ଗାଇକୁ ଦୁଧ ଦେଇଛନ୍ତି; ହୃଦୟରେ ବୁଦ୍ଧି, ଜଳରେ ଅଗ୍ନି, ଗଗନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୋମରେ ତଡିତ୍ ରଖିଛନ୍ତି । ବରୁଣ ନିମ୍ନ ମେଘ ଓ ଗୁହାକୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜା ଭାବେ ମେଘ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା ବଣ୍ଟନ୍ତି ।