ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଦାନଶୀଳ? କିଏ ସୃଜନାତ୍ମକ ଋଷି, ଯାହା ଅନୁପ୍ରେରଣାର ଧାରାରେ ଭସିଯାଉଛି? କିଏ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଓ ଅଶ୍ୱ ଜିତିଛି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦିନ, ଅନେକ ଲୋକ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆଶା କରି, ଉଠା ହାତରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦେଖୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଏଠାକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ଆମ ପ୍ରଶଂସା, ମଧୁର ମଧୁ ପରି, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଉପହାର ସହିତ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ହଁସ ପରି ଦୃତ ଚଳନରେ ଆସନ୍ତୁ ଓ ଦାୟାଳୁ ହସ୍ତରେ ଅନେକ ଦାନ ଆଣନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଅବିରତ ହେଉ। ଗାୟକ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନବାହକ ରଥକୁ ପ୍ରଶଂସାରେ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ସହ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ବିଧିବଧାନ ଭଙ୍ଗ କରି ଦୃତ ଗତିରେ ଆସନ୍ତୁ। ଧନ ଓ ଉପହାର ଆଣି, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନ ରଥରେ ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ରଥକୁ ଚିତ୍ରିତ ହରିଣ ପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଏ। ସଚେତନ ମନ, ରଥ ପ୍ରତି ଆକୁଳ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆହ୍ୱାନରେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭାତରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱ ତାଜା ଶିତଳତାରେ ଆସେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତା ଓ ପାନୀୟ ସହିତ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତି। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ନାସତ୍ୟ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ବିପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅବରୋଧ ଚିରି ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ୟଜ୍ଞରେ, ଗାୟକ ପ୍ରଶଂସାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ସହାୟତା ଚାହେ; ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତ ଆସିଛି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଶୁ ଅଗ୍ନି ପୂଜାରୀ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ; ଅମୃତମୟ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ଧନବାହକ ରଥ ଯୋଜିତ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାତରେ ଆଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ବାଣୀ ଉଦିତ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ରଥ ସହିତ ଉଷ୍ଣ ପାନୀୟ ଆଣି ଆସନ୍ତୁ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ କୌଣସି ପ୍ରସ୍ଥୁତ ପଥ ରୋକିପାରେ ନାହିଁ; ଦିନରେ ଓ ରାତିରେ, ସହାୟତା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ, ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି ଆସନ୍ତି। ସମାବେଶ, ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଯେକଉଣସି ବେଳେ ଆସନ୍ତି, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ, ଦିବ୍ୟ ଗୃହ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନ; ବଡ଼ ଦିଗନ୍ତ, ପାହାଡ଼, ଜଳରୁ ସେମାନେ ପୋଷଣ ଓ ଶକ୍ତି ଆଣି ଆସନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନୂତନ କୃପାରେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯାତ୍ରା ହେଉ, ଧନ, ବୀର ଓ ଅମର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ପ୍ରଭାତରେ, ଦୁଇ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ପୂଜା ଦିଅ; ଲୋଭୀ ଓ କ୍ରୋଧୀ ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ପାନ କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବତନ କବିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭାତରେ ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ବତନ ଉପାସକ ଅଧିକ ଯୋଗ୍ୟ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ, ମଧୁର ରଙ୍ଗ, ଘୃତଧାରାରେ ବହୁଥିବା ତାଙ୍କର ରଥ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ; ଚିନ୍ତା ଓ ପବନ ସମାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି। ଯିଏ ବାରମ୍ବାର ଦୁଇ ନାସତ୍ୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେ ଅଂଶ ବଣ୍ଟନରେ ପ୍ରିୟ, ସେ ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ସେ ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତୁ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ନୂତନ କୃପା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଧନ, ବୀର ଓ ଅମର ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣନ୍ତୁ। ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ନାସତ୍ୟ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ହଁସମାନେ ପରି ଚାପା ହୋଇଥିବା ସୋମ ପାନକୁ ଉଡ଼ି ଆସନ୍ତୁ। ହରିଣ ବା ଗାଈ ପରି ଚରାଗାହକୁ ଯିବା ପରି, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ହଁସମାନେ ପରି ଚାପା ସୋମ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ। ଅଶ୍ୱଦାତା ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଆମ ଅଭିଷ୍ଟ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ବଳି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ହଁସମାନେ ପରି ଉଡ଼ି ଆସନ୍ତୁ। ଏକଥିରେ, ଅତ୍ରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି ମାତୃକା ପରି ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଶ୍ୟେନ ପରି ଦୃତ ଚଳନରେ ନୂତନ ସାହାଯ୍ୟ ଆଣି ଖୁସି ଦେଲେ। ଗଛ, ଗର୍ଭପାତ ବାହାରିବା ପାଇଁ ମାନେ ଖୋଲିଦେଉ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ସପ୍ତବଧ୍ରିନ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଭୟଭୀତ, ଅପତିତ ଋଷି ସପ୍ତବଧ୍ରିନ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗଛ ଭାଗି ମିଶାଇ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଯେପରି ଶିଶୁ ଜଳପ୍ରସ୍ରବଣରେ ହଲଚଲ କରେ, ଏମିତି ଗର୍ଭର ଶିଶୁ ଚଳନ କରୁ, ଦଶମାସିକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେଉ। ଯେପରି ପବନ, ଅରଣ୍ୟ, ସମୁଦ୍ର ଚଳନ କରେ, ଏମିତି ଦଶମାସିକ ଶିଶୁ ଗର୍ଭ ସହିତ ବାହାରୁ। ମାଆର ଗର୍ଭରେ ଦଶମାସ ଥିବା ପୁଅ ଜୀବିତ ଓ ଅକ୍ଷତ ଭାବରେ ବାହାରୁ। ଏହି ଦିନ ଉଷା ଆମକୁ ଧନ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀ ଦେଇ ଉଠାଇଦିଅ, ଯେପରି ଆଗରୁ ଉଠାଇଥିଲୁ। ଶୁଭ ଚାରିଅ, ଆକାଶକନ୍ୟା ଉଷା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଶ୍ୱଦାତ୍ରୀ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀଦାତ୍ରୀ ଭାବେ ଉଦିଅ। ଦାନଶୀଳ ଉଷା ଆଜି ଆମକୁ ଧନ ଦେଉ, ଅଶ୍ୱ, ଶୁଭ ବାଣୀ ସହିତ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଷା, ଦାନଶୀଳ, ଗୃହବାସିନୀ, ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀଦାତ୍ରୀ। ଯଦି ଏହି ସମୂହ ତୁମକୁ ଲୁଚାଇଥାଏ, ତଥାପି ଦାନଶୀଳମାନେ ତୁମ ଉପହାର ଚାରିପାଖରେ ରଖିଛନ୍ତି। ଦାନଶୀଳ ଉଷା, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବୀରପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଶ ଦିଅ; ଯେମାନେ ଆମ ସହ ଅଶ୍ୱ ଓ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି। ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଦିଅ, ଦୀପ୍ତିମାନ କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ ବାଣୀ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦାନ କରୁଥିବା ଆକାଶକନ୍ୟା।