ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ସଂସାରର ନୀତି ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅଚଳ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ବରୁଣ, ମିତ୍ର ଓ ଅର୍ୟମାନ—ଏହି ମହାନ ଧର୍ମର ଶିରୋମଣି ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସନର ଅଧିକାରୀ । ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର ତାଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସି, ଜନମାନସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ଦୟା ଦେଇଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ସବୁ କିଛି ଜାଣନ୍ତି, ସବୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ନୀତିର ନିୟମରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରୁ ଦୂରେ ରୁହନ୍ତି ବୋଲି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ଏହି ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ପିଢିରେ ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଦିଗଦର୍ଶକ ଓ ଦାତା ହେବା ସହିତ, ଦୁଃଖ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମାନବକୁ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହି ମହାନ ଦେବତାମାନେ କିଏ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ବି ଏହି ଚିନ୍ତା ଆତ୍ରିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ମନେ କରନ୍ତି । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହେଉ, କାରଣ ସେମାନେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ଶାସକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଚ୍ଚ ଅଧିକାରୀ । ଘୃତରେ ନିମଗ୍ନ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ । ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ଧନ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ସମୃଦ୍ଧି ଦେବା ପାଇଁ କ୍ଷମତାଶାଳୀ । ସତ୍ୟ ସହିତ ସତ୍ୟକୁ ଯୋଗାଇ, ଦୂର୍ଦ୍ଦୈତ୍ୟ ଓ ଧୂର୍ତ୍ତତାରୁ ଦୂରେ ରହି, ଦୃଢ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି । ଦ୍ୟାଉସ୍ ଓ ପୃଥିବୀ, ବର୍ଷା ଦେଉଥିବା ଦେବୀମାନେ, ଓ ଜଳର ନାଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଆନ୍ତି । ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର ତିନି ତିନି ଲୋକ, ତିନି ତିନି ଦ୍ୟାଉସ ଓ ତିନି ତିନି ମଧ୍ୟମ ଆକାଶକୁ ଅବିଚଳ ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଶାସନର ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଟୁଟ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତି । ବରୁଣଙ୍କ ଦୁଧର ଗାଈଁ, ମିତ୍ରଙ୍କ ମଧୁମୟ ନଦୀ, ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ ତିନି ଆସନରେ ଚମକୁଛନ୍ତି । ଆମେ ପ୍ରଭାତରେ ଅଦିତିଙ୍କୁ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ ଓ ପରମ୍ପରାର ଭଲ ପାଇଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ । ଦେବୀ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଦ୍ୟାଉସ ଓ ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ଓ ବିସ୍ତାରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଅମର ଦେବତାମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନୀତିକୁ ବିଘ୍ନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ସେମାନଙ୍କ ଦୟା ଅବିରତ, ଏବଂ ଏହି ଦୟା ପାଇଁ ଆମେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛୁ । ଆମେ ସତ୍ୟପଥରେ ଚାଲି, ତାଙ୍କ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ରୁଦ୍ରମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବା । ଆମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚମତ୍କାର ଶକ୍ତିକୁ ନ ଛୁଁ, ନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା, ନ ଶୋଷଣ ଦ୍ୱାରା । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆପଣମାନେ ଆମ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ, ଏହି ଶୁଭ ଯଜ୍ଞରେ ଆସନ୍ତୁ । ଆପଣମାନେ ସବୁ ଜଗତର ଜ୍ଞାନୀ ଶାସକ; ଆମକୁ ଜ୍ଞାନର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦିଅନ୍ତୁ । ଆମ ଚିପିଥିବା ସୋମରେ ଆସନ୍ତୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଆପଣମାନେ ଏହି ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ । ଆମେ ଆତ୍ରିଙ୍କ ପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ, ଆସନ୍ତୁ, ବିଦିପ୍ତ କୁଶରେ ବସନ୍ତୁ ଏବଂ ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ । ଆପଣମାନେ ନିଜ ନିୟମରେ ଦୃଢ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଦିଗଦର୍ଶକ ଓ ନୀତିର ରକ୍ଷକ ହେଇ, ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସି ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ । ଆମ ଉପହାର ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ । ଏହି ସମୟରେ, ଦୂର କିମ୍ବା ସମୀପ, ମଧ୍ୟାକାଶ କିମ୍ବା ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନମାନେ, ଆସନ୍ତୁ । ବିଭିନ୍ନ ରକ୍ଷା ଓ ଉପକାର ନେଇ, ଦୃତ ଚରିଅ, ଆପଣମାନେ ଆମ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଡାକ ଶୁଣନ୍ତୁ । ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର ରୂପ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ରଥର ଚକ୍ର ଯୋଡ଼ି, ଶକ୍ତିରେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଚାରିପାଖରେ ଦୂତିରେ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଯାହା କିଛି ହୁଏ, ସେସବୁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମ ଓ ରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଆମର ନିକଟତମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଯେବେ ସୂର୍ୟା ତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ତୀୟ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ନ୍ତି, ସୂର୍ୟର କିରଣ ଚମକୁଥାଏ । ତାଙ୍କ ରାତି ସଚେତନ ଓ ଦୟାଳୁ, ତାଙ୍କ ଚମତ୍କୃତି ଓ ପୋଷଣ ଆମେ ଉପଭୋଗ କରୁଛୁ । ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ତାଙ୍କ ଦଳ ଦୌଡ଼ରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଆତ୍ରି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମଧୁମୟ, ପୋଷକ ପାନୀୟ ରୁଦ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସମୁଦ୍ର ଅଟକି ଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ । ଅଶ୍ୱିନମାନେ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଆନନ୍ଦ ଦାତା, ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଆହ୍ୱାନ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦୟାଳୁ । ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଶ୍ୱିନମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ, ଯାହା ଆମେ ରଥ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ସହିତ ରଚିଛୁ । ଏହି ଦିନ, ଦେବ ଅଶ୍ୱିନମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ଆତ୍ରି ଡାକୁଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଦୟା କରନ୍ତୁ । ନାସତ୍ୟମାନେ, ଆପଣମାନେ କେଉଁ ଜନମାନେ ପାଖରେ, କେଉଁ ନଦୀପାରେ ବ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି? କାହାକୁ ଉପକାର କରନ୍ତି, କାହାଠାରେ ଯାଆନ୍ତି, କାହା ରଥ ଯୋଡ଼ନ୍ତି? କାହାର ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି? ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଦୟାପାତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ସେମାନେ ନଗରବାସୀକୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରାଇ ଦେନ୍ତି, ଚୋରକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେନ୍ତି । ଚ୍ୟବନ ନାମକ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ବୟୋବୃଦ୍ଧତାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ଯୌବନ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଏକ ଗାୟକ ଅଛି, ଆମେ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଗୌରବ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ । ଏବେ, ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ଶକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତୁ ।