ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ମାନବମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ—"ହେ ଦୟାମୟ ଦେବତାମାନେ, ଆମ ମାନବ ଜୀବନକୁ ସଠିକ ମାର୍ଗରେ ନେଇଯାଅ, କାରଣ ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ହାହାକାର ସୁଣିଥାଅ। ଆମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅ, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅ, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଦେବତାମାନେ।" ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଋଷି ନିଜର ପ୍ରଶଂସା ଗୀତକୁ ଏକ ରଥଚାଳକ ପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦାର୍ଭ୍ୟ, ଉର୍ମ୍ୟଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେ ଏହିପରି କହିଲେ—"ହେ ଅଦିତି, ସୋମ ଚାପିବା ସମୟରେ, ରଥଦୌଡ଼ରେ, ମୋତେ କଥା କହ; କାରଣ ମୋର ଆକାଂକ୍ଷା କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏନା।" ଏଠି ଏକ ଦାନଶୀଳ ରଥଚାଳକ ପ୍ରକୃତିର ଦୁର୍ଲଭ ମେଘାନ୍ଚଳରେ ବସିଥାଏ, ଶୃଙ୍ଗାତ୍ମକ ପର୍ବତ ଆଶ୍ରୟରେ। ଏଠି ଏକ ଗଭୀର ତଥ୍ୟ ଅଛି—ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ଲୁଚିଯାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ଦଶ ଶତ ଏକଠି ଦଠାଯାଏ; ସେଠି ମୁଁ ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରେ ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ସେମାନେ ଦିନକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି, ଗାଁମାନେ ଫୁଲିଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଏକ ଧୁର୍ବ ଚକ୍ର ସଦା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ତୁମ ମହିମାରେ ରାଜା, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମେ ଉଦ୍ଭିଦ ଉପଜାଅ, ଗାଁମାନେ ଫୁଲିଯାଆନ୍ତି, ବର୍ଷା ବର୍ଷାଅ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ରଥ ଚାଳନା କରି, ଦୂର୍ଗମ ମାର୍ଗ ଉପରେ ଆସନ୍ତି; ଘୃତର ନଦୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଆକାଶରୁ ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅମୋଘ ଜ୍ଞାନକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଇଳାଙ୍କ ସହିତ ଗଭୀର ଅନ୍ତରେ ବସିଥାନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ନିର୍ଦୟତା ବିନା ନ୍ୟାୟ ହାତରେ ରକ୍ଷା କର, ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ କର, ହଜାର ସ୍ତମ୍ଭର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଧାରଣ କର। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ନଳ ଓ ସ୍ତମ୍ଭ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ତାଳେ ରଥ ଚାଲିଛି; ଭଲ ଖେତ୍ରରେ ଆମେ ତୁମ ଦୟାମୃତ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ। ପ୍ରଭାତର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି ଓ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଉଠିଯାଏ; ଏହି ଗଭୀରରୁ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ର ଉପରେ ଆସି, ଅଦିତି ଓ ଦିତିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅସୀମ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦାନଶୀଳ ରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଜୀବନରେ ସଫଳ ହେବାର ଆଶା ରଖୁଛୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ସତ୍ୟର ରକ୍ଷକ, ତୁମର ରଥ ଉପରେ ଉଭୟ ଉପବିଷ୍ଟ; ତୁମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନ୍ୟାୟ ଧାରଣ କର; ଯାହାକୁ ତୁମେ ଆଶୀର୍ବାଦ କର, ସେଉଁଠାରେ ମଧୁର ବର୍ଷା ଆକାଶରୁ ଝରେ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶାସକ, ସଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଆମେ ତୁମ ବର୍ଷା, ଦାନ, ଅମରତ୍ୱ ଆଶା କରୁଛୁ—ବିଜୁଳି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଏ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ; ଚମତ୍କାର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବର୍ଷା ଆଣ, ଅସୁର ଶକ୍ତିରେ ରମ୍ଭା କର। ତୁମ ଶକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିସ୍ତାରିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ସହ ଚଳେ; ତୁମେ ମେଘ ଓ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସେଉଁକୁ ଆଛାଦିତ କର, ପର୍ଜନ୍ୟର ମଧୁର ବିନ୍ଦୁ ଝରେ। ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ରଥ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି, ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ତାଲ ରଖି; ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଏ, ଓ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଧନ ଦୁହନ୍ତି। ପର୍ଜନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଓ ଚମକୁଥିବା ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ମାରୁତମାନେ ତୁମ ଚମତ୍କାର ଶକ୍ତିରେ ମେଘରେ ବସନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଲାଲ ଆକାଶରେ ବର୍ଷା ହୁଏ। ମିତ୍ର ବରୁଣ, ତୁମେ ବିବେକରେ ନ୍ୟାୟ ରକ୍ଷା କର, ଅସୁରର ଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଳନ କର; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶାସନ କର, ଆକାଶରେ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ରଖ। ଆମେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ, ସକଳ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଦୟା ଆଶା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଆମ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉ, ଏହି ଦୟା ପ୍ରତିଟି ଜନସମୂହରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଯାଏ। ମୁଁ ମିତ୍ରଙ୍କର ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଆମେ ସବୁଠି ଏକଠି ରୁହିବାକୁ ଚାହେଁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଷ୍ଟୁତି ଦେଇବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଘରରେ ଦାନଶୀଳ ଓ କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ। ମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଦୟାଦାନ ନେଇ, ବରୁଣ ସହ ଆମ ସଭାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ତୁମ ଘରରେ ଦାନଶୀଳ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କୁସଳ ପାଆନ୍ତି। ବରୁଣ ଓ ବିଶାଳ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦୁଇଁଜଣ, ଆମ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ। ପ୍ରଭାତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ, ଦେବତାମାନେ ଶୁଭ୍ର ଗାଈ ସହ ଆସନ୍ତି, ସୋମ ରସ ନେଇ, ହାତୀ ପାଦରେ ଯେପରି, ମୁଁକୁ ଧାଇଯାଆନ୍ତି, ମୁଖ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଶଂସାରେ ଭରି। ଯିଏ ଦେଖିପାରିବେ, ଶେଷେ ସେଇ ଜ୍ଞାନୀ; ଦେବତାମାନେ ସଭାରେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣନ୍ତି—ଯାହାର ଶବ୍ଦ ବରୁଣ କିମ୍ବା ମିତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଜତ୍ରାଜା, ସତ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରତି ପିଢିରେ ନ୍ୟାୟ ପାଳନ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି, ଭଲ ଘୋଡ଼ା ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ, ଶକ୍ତି ଲାଗି ତ୍ୱରିତ ଚଳନ କରିବାକୁ। ଦୁଃଖରୁ ମିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଦେଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦୟା ସର୍ବଦା ଉପସ୍ଥିତ, ସଦା ମିଳିଥିବା ଭଲ ଇଚ୍ଛା। ମିତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଆମେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁ, ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପାପରୁ ଦୂର, ବରୁଣଙ୍କ ଦୟା ସହିତ ସଦା ଏକଠି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଏହି ଜନତାକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅ, ଆମ ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନାହାଁତୁ, ଆମ ଋଷିମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା କମିଯିବା ଦିଅନାହାଁତୁ।