ଏହି ମହାନ ଋଗ୍ବେଦିୟ କଥାରେ, ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି ଦିବ୍ୟ ମାରୁତମାନେ—ଏହି ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ପ୍ରିଶ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସବୁବେଳେ ନବୀନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଦୟାଳୁ। ମାରୁତମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ: “ହେ ମାରୁତଗଣ, ଆମକୁ ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ, ଓ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ଦିଅ; ଆମ ଉପରେ ତୁମର ଦିବ୍ୟ କୃପା ଦିଅ, ଆମେ ତୁମର ମହିମା ଗାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ମାରୁତମାନେ ଅମର, ଦାନଶୀଳ, ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାନୀ, କାନରେ ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବିବେକୀ, ଏବଂ ଯୁବା। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ମହାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସବୁ ଜୀବକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ ସମୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଓ ମହିମା ମିଳେ। ମାରୁତମାନେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ମହାନ ରଥ ଚଳାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱର ଅଧିପତି। ସେମାନଙ୍କ ଦଳ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦାନଶୀଳ, ଏବଂ ମାନବଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦାର। ସେମାନେ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ମହାନ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇ, ସେମାନେ ମେଘ ଗଢ଼ନ୍ତି, ବନ ଉଖଣ୍ଡ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗଜବିଶାଳ ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶ ଗଜଗଜାଏ। ମାରୁତମାନେ ଦିନ ସରି ଦିନ ନବୀନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ବାଧ ଭାବେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏବଂ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଚିହ୍ନିତ ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁନ୍ଦର ସୁରଣ ରଥ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଳକୁ ମଞ୍ଜିଦିଅନ୍ତି, ବନକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନାରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ତ ମାରୁତମାନେ ରଥ ଚଳାଇ ଏମିତି ଦୂର ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀ ମା ନିଜ ଶିଶୁକୁ ଧରିଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରେ। ତାଙ୍କ ରଥକୁ ବାୟୁ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥାଏ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ବର୍ଷା ଓ ଘମ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଦେଖିବାକୁ ରକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଚଳାନ୍ତି, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଅର୍ଚ୍ଛା ଓ ଅଲୋକ ଭରିଦିଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ, ଏପରି ଯେଉଁପରି ଏକ ଭରିଥିବା ତରି ଜଳରେ ଡୁବିଯାଏ। ସେମାନେ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଚିହ୍ନ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ମହାସଭାରେ ମାନବ ତାଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଗାଁର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଶିଖର ପରି ଚମକି ଉଠନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁ ପରି ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ଶୀଘ୍ର ଓ ଚମତ୍କାର, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମହିମା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୌର୍ୟ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି? ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇଦିଅନ୍ତି, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଯୋଧ୍ୟା, ରକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବର୍ଷା ଆସିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁ ଢାକିଯାଏ। ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନବୀନ, ଏଠିରେ କେହି ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା କିଶୋର ନାହାନ୍ତି, ସବୁ ଏକାପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହାନତାରେ ବିଶାଳ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରିଶ୍ନିଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଶୁଭ ବଂଶର ଶିଶୁ, ସ୍ୱର୍ଗପୁତ୍ର, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆମ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ ଡାକାଯାଏ। ସେମାନେ ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆକାଶର ଶିଖର ଉପରେ ଉଡ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ନିଜ ମାର୍ଗ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ଆକାଶକୁ କମ୍ପାଇଦିଅନ୍ତି। ମାରୁତମାନଙ୍କ ଦୟା ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆକାଶ ଓ ଅଦିତି ଉପାସିତ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଷାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗାୟକ ମାରୁତମାନେ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଯିଏ ଭଲ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି, ଆମ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବେଚନା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମାରୁତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ଗୀତରେ ବଢ଼ାଏ। ଯେଉଁଠି ମାରୁତ ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନେ ସୁନ୍ଦର ରଥ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଭୟରେ ବନ ଓ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଉଥାଏ, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ। ତାଙ୍କ ରଥ ଚଳାଉଥିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ମହିମା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ମାରୁତମାନେ ସନ୍ଦର ଶରୀରରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଚମକୁଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ରଥ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭାଇ, କେହି ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା କିଶୋର ନୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତା ଯୁବା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରୁଦ୍ର, ମାତୃ ପ୍ରିଶ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦିନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର ଅଧିକାର; ତାଙ୍କ ଦେବତା ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଆମେ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଅଗ୍ନି ଓ ମାରୁତମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାଙ୍କ ରଥ ନେଇ ଆସିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦମୟ, ଦାନଶୀଳ ଓ ବିଶାଳ ଦଳ ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ଓ ମାରୁତମାନେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅମର ଅଗ୍ନିଶିଖା ସହିତ, ସୋମପାନ କରନ୍ତି, ଦେବମଣ୍ଡଳରୁ ଆସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି। ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ: “ତୁମ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠିକୁ ଦୂର ଦୂରାନ୍ତରୁ କିଏ ଆସିଛନ୍ତି? ତୁମ ଘୋଡ଼ା କେଉଁଠି, ରଶି କେଉଁଠି, କିପରି ତୁମେ ଚଳିଲା, ଏବଂ କିଏ ପଛେ ବସିଛି?” ତାଙ୍କ ପଛେ ଅନ୍ୟ ଚଳାଇବାକୁ ଏକ ଦଣ୍ଡ ରହିଛି, ତାଙ୍କ ଉରୁ ଚାପି ରହିଛି, ପିତା ପରି ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ମାରୁତମାନେ ଯୁବା, ଉତ୍ସାହିତ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳର; ଅଗ୍ନି ଆଲୋକରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉଜାଗର ହୁଏ। ସେମାନେ ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ସନତ୍ସାଶ୍ୱଙ୍କ ଧନ ଓ ଗୋଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ନାରୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ: ଯେଉଁ ନାରୀ ଅଧର୍ମୀ ଓ ଅନାସ୍ଥାବାନ୍କୁ ଭଲପାଏ ନାହିଁ, ସେ ପୁରୁଷଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଲୋକପ୍ରିୟ। ସେ ଚତୁର, ତୃଷ୍ଣାପୀଡିତ, ଏବଂ ଆଶାବାନ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନ ଦିବ୍ୟତା ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର।