ଏହି ଉପାସନାର ଗଭୀର କଥାରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିଜେ ନିଜେ ଆସିଥିବା ଜନମାନେ ତାଙ୍କର ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇଯାନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅପମାନ ଦୂର ହେଯାଏ, ଅଧର୍ମର ମାର୍ଗକୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ଚୟନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କୌଶଳ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହୁଏ । ଉତ୍ସାହର ସ୍ୱରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ, ଆହୁତି ଦେବାକୁ ଚାହାଯାଏ । ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନ, ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ ଦେବାକୁ ଡାକାଯାଏ । ଏହି ଉପାସନାରେ ଆମେ ଗୋଉ ଓ ନାୟକମାନେ ସହିତ ସଙ୍ଗୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଏ, ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଏ । ଅଙ୍ଗିରସ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମାଜରେ ଉଲ୍ଲାସର ସହିତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ଧରିଥିବା ତାରା ଗ୍ରୀତ ଆହୁତି ଦେଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଉପାସନାରେ ଦେବତା ଭାବେ ଡାକାଯାଏ । ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବମୟ ପୂଜା ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ବସି ଦୀପ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଗର୍ଭରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶିଖା ଭାବରେ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଯଜ୍ଞରେ ଡାକାଯିବା ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ । ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ବସିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ, ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଦେବମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସକମାନେ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାକନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ କୃପା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ କଥା ଅନୁଭବ କର, ତୁମେ ତିନି ଜଣଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଷ୍ଟୁତିରେ ଉତ୍କର୍ଷ ମାନ୍ୟ । ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମରୁ ବିଜୟୀ ଧନ ଚାହୁଁ, ଗୌରବର ପୁରସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଉପରେ ତୁମେ ବିଜୟ ପାଉ, ସଂଘର୍ଷରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ । ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ; ତୁମେ ଗୋଉରେ ଶକ୍ତିର ଦାତା । ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଗୃହରେ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ହୋତାର୍ ଭାବରେ ଚୟନ କରନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁତାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି; ଏହି ଗୃହରେ ଅଗ୍ନି ଆମେ ପ୍ରଭାଵିତ ହେଉ, ଦୀପ୍ତି ଦେଉ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉ । ଅଗ୍ନି, ଆମର ସବୁଠୁ ନିକଟ ହେଉ, ରକ୍ଷକ ହେଉ, ଦୟାଳୁ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦାତା ହେଉ । ଉଦାର ଅଗ୍ନି, ଦାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନ ଦିଅ । ତୁମେ ଆମକୁ ମନେ ରଖ, ଆମର ଡାକକୁ ଶୁଣ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତିରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର । ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଏବେ ତୁମର କୃପା ଚାହୁଁ, ନିଜ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ । ଅଗ୍ନି, ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆମେ ଗୀତ ଗାଉଛୁ; ଦେବତା ଆମର ଧନ ହେଉ; ଋଷିପୁତ୍ର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂର କରନ୍ତୁ । ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲେ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭାଷାର ହୋତାର୍ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ । ଅଗ୍ନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପାରେ ଆମକୁ ମନେ ରଖ, ଆମେ ତୁମର ଧନ ଓ ଷ୍ଟୁତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉ । ଅଗ୍ନି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ କରନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଆମର ଆହୁତି ପ୍ରବାହକ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପୂଜା କର । ଅଗ୍ନି, ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ଅଜୟ, ଉପାସକଙ୍କୁ ସୁନିତି ଦେଇଥିବା, ଭକ୍ତକୁ ପୁତ୍ର ଦେଇଥିବା । ଅଗ୍ନି ଏକ ସତ୍ୟ ନାୟକ ଦେଇଥିବା, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ; ଅଗ୍ନି ଦ୍ରୁତ ଗୋଡ଼ା, ଅଜୟ ଅନ୍ନତମ ଚ୍ୟାମ୍ପିଅନ ଦେଇଥିବା । ଯାହା ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାହା ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ରାଣୀ ପରି ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ତୁମରୁ ଉଦ୍ଭୂତ । ତୁମର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଷ୍ଟୁତି ଶିଳାର ଧ୍ୱନି ପରି ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି; ତୁମର ଗର୍ଜନ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଏ । ଏପରି ଅଗ୍ନି, ଧନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛୁ; ତୁମେ ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯିଅ । ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବରେ, ଉତ୍ସବରେ ଦେବମାନେକୁ ଆଣିବା ଏବଂ ପୂଜା କରିବାକୁ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଭାଷା ଦେଉ । ତୁମେ ଯାହାକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବରେ, ଘୃତରେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ୍, ଦେବମାନେକୁ ଆଣିବାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର । ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞରେ ଆହୁତି ପ୍ରବାହକ ଭାବରେ ଆମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଛୁ । ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସ, ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କର; ଆମେ ତୁମକୁ ହୋତାର୍ ଭାବରେ ଚୟନ କରିଛୁ । ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ଉପାସକ ସୋମ ଚାପିଛି, ତାଙ୍କୁ ନାୟକତ୍ୱ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ଦେବମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସ । ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି, ହଜାର ଉପରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଉପାସନାର ନୀତିକୁ ରକ୍ଷା କର; ଦେବମାନେର ଦୂତ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉ । ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା, ସବୁଠୁ ଅପରିପକ୍ୱ, ଆହୁତି ପ୍ରବାହକ ଭାବରେ ଦେବ ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ରଖ । ଯଜ୍ଞ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ସବୁଠୁ ଦେବମୟ; ଦେବମାନେକୁ ବସିବାକୁ ପବିତ୍ର କୁଶ ପରି ଛାଡି ଦିଅ । ଏଠାରେ ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମିତ୍ର, ଭରୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ବସିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ । ଉଦାର ମହାଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି ମୋର ପ୍ରଶଂସା ଅର୍ହ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରା, ଅଗ୍ନି ତିନି ବୃଷ୍ଣି, ଦଶ ହଜାର ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜନମାନେର ଅଗ୍ନି, ତିନି ଲାଲ୍ ଶିଖା ଅବଗତି । ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଏକ ଶତି ଏବଂ ବିଶି ଗୋଉ ଦେଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋଡ଼ା, ସର୍ବଜନୀନ ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ବଢ଼ି ଚାଲିଥିବା, ଟ୍ରୟାରୁଣାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ । ଏପରି ଅଗ୍ନି, ନବୀନ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁକୁ ତୁମର କୃପା ଦେଇଥିବା, ଯେଉଁ ମୋତେ ଅନେକ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଟ୍ରୟାରୁଣା ପ୍ରାଚୀନ ଷ୍ଟୁତିରେ ମୋତେ ମହିମା କରିଛନ୍ତି ।