ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଦେବତା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘୃତ ଭରିତ ତୃଣରେ ଉପଚାର କରୁଥିଲେ, କାରଣ ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ନିବେଦନର ଚାରିଆ, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ୟାଗ ଦିଆଯାଏ। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଦାସ୍ୟୁମାନେ ଓ ଅନ୍ଧାର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ତିନି ଗାଁ, ଜଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାଧି ଦେଇ, ଘୃତରେ ମୁହଁ ଥିବା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ତାଙ୍କୁ ଆମ ଡାକକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ଗୀତ ଓ ଘୃତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦରେ ଉପଚାର କରାଯାଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ କବିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ପୁରାତନ ହ୍ମ୍ନ ଗାଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଧନର ନାୟକ, କୃପାଳୁ ଅସୁର, ଘୃତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଧନ ଓ ଧାତୁର ଧାରକ। ସତ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପଚାର କରି, ଉପର ଶକ୍ତିରେ, ସ୍ୱର୍ଗର ନିୟମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଯୁବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ବୃହତ୍ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଅସୁବିଧା ଥିବା ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ; ନୂତନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ରାଗୀ ସିଂହ ଭଳି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୂରିବା। ମାତୃଭଳି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ, ଯୁବା ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଆକାରରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆମେ ବିପୁଳ ଧନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିବା ପାଇଁ ଚାହୁଁ; ସେ ଜଣେ ପିତା ଭଳି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଚରଣ ରଖି, ବଡ଼ ସମ୍ପଦ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ, କେବେ ବି ଅସଫଳ ହେଉନାହିଁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା ଦିଆଯାଏ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମିତ୍ର ଭଳି ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଗରେ ରଖିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜାରୀ, ଦକ୍ଷତାର ହାତରେ ଉପଚାର ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ; ଭାଗ ଭଳି ଉପକାର କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମିତ୍ରତା ଉଦାର, ତାଙ୍କର ଶିଖା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏହି ସଭାରେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୀରତାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ। ଏବେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ, ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ; ନିଜ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଦିଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କର। ଯଜ୍ଞରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାଠାରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ଚାହିଁ ଯାଏ; ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପ୍ରଶଂସା ଲାଗି ଉପସ୍ଥିତ। ଅଗ୍ନି ନିଜ ଗୌରବ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ; ସ୍ୱର୍ଗ ତାଙ୍କ ଶିଖାରେ ଚମକିଥିଲା, ଯାହା ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଶିଖା; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦରେ ନିଜ ରେଖା ଚମକିଥିଲା, ସ୍ୱର୍ଗର ବୀଜ ଭଳି। ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ରଥରେ ଚଡ଼ିଥିଲେ; ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜନଜାତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର ଉତ୍ତମଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ; ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କର। ପ୍ରଭାତରେ, ଅଗ୍ନି ଜନଙ୍କର ଅତିପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭଳି ପ୍ରଶଂସିତ; ଅମର ଅଗ୍ନି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ନିବେଦନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଉପହାର ଚାରିଆ ଭଳି, ଅଗ୍ନି ନିଜ ଦକ୍ଷତାର ମହାନତାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ସୋମା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଅମର ଅଗ୍ନି କବିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଡାକାଯାଏ; ଉଦାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥ ଅକ୍ଷତ ଓ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ନେଇଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଆଲୋକ ଆସିଛି, ସେମାନେ ଚମକୁଛନ୍ତି; ପ୍ରଶଂସାର ସୁରକ୍ଷା କରି, ହମ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନି କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ଦାନୀ, ବୀର, ଅମରଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଚମକୁଥିବା ମହାନ କରିଥିଲେ। ଉତ୍ସର୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାର ଖୋଲି ଏବଂ ବୁଝିଯାଏ; ଜଣେ ମାତାର କୋଳ ଦେଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ପୂଜା କରି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଦୃଢ କୋଟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଶ୍ୱୈତ୍ରେୟ ଲୋକମାନେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ବୃହଦୁକ୍ଥ ମାଳା ପିନ୍ଧି ମଧୁ ସହିତ, ପୁରସ୍କାର ଚାହିଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ଏହି ଉପହାର ଦୂଧ ଭଳି ପ୍ରିୟ, ଆମେ ନିଜ ଜନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ; ଉପହାରର ତାପ ଭଳି, ଅବିଚଳ, ଏହି ମାୟା ଚିରସ୍ଥାୟୀ। ଖେଳ କରି, ଅଲୋକ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଯାଏ, ଭସ୍ମ ଓ ପବନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ; ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଡ଼଼ଢ଼ ଶୃଙ୍ଗାରୀ ବାନ୍ଧନ ଚାରିଆରେ ରଖାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମ୍ପଦ ଦେବାକୁ ଭାବୁଛ, ସେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣିବାକୁ ଆମର ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେମାନେ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅପମାନ ଦୂର କରି, ଅଧର୍ମ ରାସ୍ତାରୁ ଦୂର ରହନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜାରୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛୁ; ଯଜ୍ଞରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶବ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ, ନିବେଦନ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁ। ଦିନକୁ ଦିନ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପକାର ପାଇଁ ଡାକାଯାଏ; ଧନ, ସତ୍ୟ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଡାକାଯାଉଛ; ଆମେ ଗାଁ ଓ ବୀରମାନେ ସହିତ ସାଥୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛୁ; ଅଂଗିରାସ ଭଳି ଦେବତାମାନେ ପୂଜାକୁ ପୂଜାର୍ଥୀ ପାଇଁ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟ ସଭାରେ ଉତ୍ସାହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରାଯାଏ; ଘୃତ ଭରିତ ଚମଚ ଅନୁକ୍ରମରେ ଆସି, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ ଭଳି ଉପଚାର କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଦୂତ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି; ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ଡାକି ଆଦର କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ଦେବତାମୟ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟର ଗର୍ଭ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଗର୍ଭରେ ବସି ଚମକିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଖା, ଶୁଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ପ୍ରିୟ ପୂଜାରୀ; ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ।