ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଗୃହରେ ଏବଂ ବୈଦିକ ବେଦୀରେ ଜନମ ନେଉଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ହେଲେ ଅଗ୍ନି। ଅଗ୍ନି, ଜଣେ ଜାଗୃତ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ରକ୍ଷକ, ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଘୃତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ମୁହଁ, ଅପାର ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ଅଲୌକିକ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବେଦୀରେ ପ୍ରଥମ ପୂଜାର ଚିହ୍ନ ଭାବେ, ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତିନି ବେଦୀରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନି ହୋତାର ଭୂମିକା ନିବାହ କରନ୍ତି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର ଓ ପୂଜାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଅଗ୍ନି ଜନନୀମାନଙ୍କୁ ଛୋଇ ଅପରିଷ୍କୃତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଧୂଁଆଁ ଆକାଶରେ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିଜ ଯଜ୍ଞରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଘରେ ଘରେ ତାଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନିବେଦନ ନେଇଯିବା ଦୂତ। ଯେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀଙ୍କୁ ଚୟନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ମଧୁର ବାଣୀ ଓ ଭାବନା ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ନଦୀ ଓ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଯେପରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କାଠର ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ବେଳେ ଖୋଜିଥିଲେ। ଦୂର୍ବଳ କାଠରୁ ଚର୍କା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଡାକାଯାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ସତ୍ୟର ବୃଷ, ମହାନ୍, ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ସ୍ତୁତି ଦେଉଛି। ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ପରି ଏହି ଗୀତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି, ସତ୍ୟକୁ ଚାହିଁ, ପୁରାତନ ସତ୍ୟର ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ମୁଁ କେବେ ଶକ୍ତି ବା କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଲାଲ ବୃଷର ସତ୍ୟକୁ ଖୋଜିଥିଲି। ଅଗ୍ନି, କିପରି ତୁମେ ଆମ ନୂତନ ସ୍ତୁତିକୁ ଜାଣିଥାଅ? ତୁମେ ଋତୁଜ୍ଞ, ମୁଁ ଲାଭ ଦେଉଥିବା ଧନପତିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିନି। ଅଗ୍ନି, କିଏ ତୁମର ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ? କିଏ ଧନ ଆଣିଦେଇଥିବା ରକ୍ଷକ? କିଏ ଅସତ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି? କିଏ ଧର୍ମର କଥାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି? ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; କେହି ଶୁଭ, କେହି ଅଶୁଭ। ସେମାନେ ନିଜେ ଭ୍ରମିତ, ଧର୍ମର କଥା କହି ଅଧର୍ମର କଥା ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଆଦର ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ନାହୁଷଙ୍କ ଶ୍ରମର ଫଳରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶୁଭ ଗୃହ ଅବିଚଳ ରହୁ। ଅମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଡାକୁଛୁ, ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁଛୁ, ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ଗୀତରେ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ, ତୁମେ ଆଜି ଶୀଘ୍ର ଆସ, ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର, ଦିବ୍ୟ ଧନ ଆଣ। ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୋହିତ, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଚୟିତ ପୁରୋହିତ, ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ରର କିନ୍ତୁ ରିମ୍ ନଥିବା ପରି, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କର। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିରେ ଜାଗ୍ରତ କର, ଅମର ଅଗ୍ନି, ଆମ ନିବେଦନ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖ। ଯଜ୍ଞରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଅମର ଦେବତାକୁ ପୂଜନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘୃତ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପୂଜା କରାଯାଏ, ତିନି ହେଉଛନ୍ତି ନିବେଦନ ନେଇଯିବା ବାହକ। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇ ଦାସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ସେ ଗଉ, ଜଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଖୋଜିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ ଋଷି, ଘୃତମୁଖ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ସେ ଆସନ୍ତୁ, ଆମ ଡାକ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଘୃତ ଓ ଗୀତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଯାଇଛି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବଭୂତର ନାଥ। ଏ ଜ୍ଞାନୀ, କବି, ଜ୍ଞେୟ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ପୁରାତନ ସ୍ତୁତି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ଅଗ୍ନି ଧନର ନାଥ, ଦୟାଳୁ ଅସୁର, ଘୃତଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଧନର ଧାରକ ଓ ଧନର ସମର୍ଥକ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତିରେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗରେ। ଜନ୍ମାଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ନୀତିକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯୁବକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିସ୍ତୃତ ଓ କଠିନ ପଥକୁ ପ୍ରସାର କର, ପୁରାତନ ପାଇଁ ଏହା ଅତିଦୁର୍ଗମ। ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସିଘ୍ର ଗତିରେ, ସିଂହ ପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୂରୁଛ। ମାତୃପରି ତୁମେ ପାଳନ କର, ବଢ଼ାଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦେଖ, ଯୁବ ଓ ବୃଦ୍ଧକୁ ଧାରଣ କର, ନିଜ ରୂପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର। ତୁମର ଶକ୍ତି ଆମକୁ ବିପୁଳ ଧନ ଦିଅ, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ପିତାପରି ଗୁପ୍ତଭାବେ ଧନ ଚିହ୍ନି, କେବେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବତା ଭାବେ ମହାନ ନିବେଦନ ଦିଆଯାଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମିତ୍ର ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୋହିତ, ଦକ୍ଷତାର ହାତରେ, ଭାଗ ପରି ନିବେଦନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତା ଉଦାର, ଶିଖା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି। ଏପରି ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୀରତା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ। ଏବେ, ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦାନ ଦିଅ, ଆମ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ଆମ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷେମ ଦିଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଅ। ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଏ; ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ସହାୟତା ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।