ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜୀବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପୋଷଣ ପାଇଁ, ମାନବ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଶକ୍ତିର ରେଖା, ମହିମା ଓ ସତ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି ନିଜକୁ ଏକ ଆଲୋକସ୍ତମ୍ଭର ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି, ରାତିରେ ଦୂରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଧ୍ଧ, ଅମର ଅଗ୍ନି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କର ଆବରଣରୁ, ପଥରେ ଘରମ ଝରାଏ, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ଵୟଂଜାତ, ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି ଗଜରା ଦେଇ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ବାଣ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ଯାହାକୁ ମଧୁର ପାନୀୟ ଭାବେ ନିଅନ୍ତି, ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି। ସେ ଧନର ଦାତା, ଗୋଧନ ରୋକି ରଖୁଥିବା ନୁହେଁ; ପିତାମ୍ବର ଦାଡ଼ି, ଶୁଧ୍ଧ ଭୋଜନ, ଉତ୍ତମ ଓ ବିଜୟୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ। ଶୁଧ୍ଧ ଅଗ୍ନି, ଯାହାଠାରୁ ଧାର ଦେଖାଯାଏ, ଭଲ ନାୟକ, ମାତାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯେତେବେଳେ ଅଂଶ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ତୁମ ପାଇଁ, ଯାହାଠାରେ ଘୃତ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ହେଁ ଅଗ୍ନି, ଧାରକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମହିମା ଓ କୀର୍ତି ରଖ, ଚିନ୍ତା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରା। ଏପରି ଭାବେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧୀ ଓ ନିର୍ମଳ, ସେମାନେ ତୁମଠାରୁ ମିଳିଥିବା ଗୋଧନ ଦାନ କଲେ; ଏବେ ଅଗ୍ନି, ଅତ୍ରି ତାହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଦାସ୍ୟୁମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧର୍ମିକମାନେ ପୁରାତନ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଭାମୟ, ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, ଗୃହପତି ଓ ଚୟନୀୟ। ଅଗ୍ନି, ପୁରୁଣା ଅତିଥି ଭାବରେ, କୁଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚୁଲି, ଗୃହପତି ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ଧନ ବିଜେତା, ଭଲ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଜରାଶତ୍ରୁ। ମାନବ କୁଳମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଜାଣନ୍ତି, ବିବେକଶୀଳ, ଧନ ଦାତା; ଲୁଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେଖନ୍ତି, ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଭଲ ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଘୃତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅଗ୍ନି, ଦୃଢ଼ ସ୍ତମ୍ଭ ସମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, ଗୀତ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରୁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ଅମାନ୍ୟାଙ୍ଗିରସ ଦେବତା, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମହିମା ଓ ଦାନ ସହିତ ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଅଗ୍ନି, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଳ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଆଣିଦିଅନ୍ତି, ପୁରାତନ, ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ; ବହୁଖାଦ୍ୟ ସହିତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଅଗ୍ନି, ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଅର୍ପଣ ବହନକାରୀ କଲେ; ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟ, ଘୃତଜ, ଆହୂତ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଚିନ୍ତାର ଉତ୍ସାହ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନି, ଦିବ୍ୟ ଘୃତରେ ଆହୂତ ହେଲେ, ଦୟାଳୁ, ଭଲ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଦେବତା ଭାବରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାତବେଦସ୍ ଭାବରେ ଭାବି, ଯେପରି ତୁମେ ଅର୍ପଣକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଉଠାଅ। ଅଗ୍ନି ଦାନଶୀଳ ଗୃହର ପୁରୋହିତ, ଯାହାଠାରେ ଯଜ୍ଞ, ପୁରସ୍କାର ଓ କୀର୍ତି ଏକାତ୍ମ ହୁଏ। ଶିଶୁ ସମାନ, ନୂତନ ଭାବେ, ତୁମେ ଅରଣିରୁ ଜନ୍ମ ନଉଛ; ଲୋକଙ୍କ ଧାରକ, କୁଳର ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞରେ ସତ୍ୟବାନ। ମାଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଅ ସମାନ ଧରିବାକୁ କଷ୍ଟ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବନମାନେ ଦହିଦେଉଛ; ଚରାଗାହର ଗୋମାନେ ପରି। ଏବେ ଯେଉଁଠି ଶିଖା ସିଧା ଉଠିଛି, ଧୂଆଁ ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବେଲୋ ଫୁଙ୍କିବା ପରି ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଗଣ୍ଡ ଧରା ଲୋହାର ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଏବଂ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ, ମୁଁ ଦ୍ୱେଷ ଜୟ କରି, ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ପରାଜିତ ହେବିନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଏମିତି ଧନ ଦିଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଜୟୀ, ଯାହା ବୃଦ୍ଧି ଓ ପୋଷଣ କରେ, ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସଫଳତା ଦିଏ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହିମା ଦିଅ, ନିର୍ଵିଘ୍ନ ରଖ, ଆମକୁ ଶକ୍ତିର ପଥରେ ନେଇଯା, ଧନ ହାନିରୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇଛ; ମିତ୍ର ପରି ପୂଜ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶଂସା ସହିତ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଅ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଶ୍ୱଧନ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ମହିମା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଉଛି, ସେମାନେ ନିଜ ଗୁଣରେ ପରିଚିତ। ତୁମ ଶିଖା, ଅଗ୍ନି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼େ, ତୁରନ୍ତ ଚାଳିଥିବା ରଥ, ବିଜୁଳିର ଚମକ ପରି। ଏବେ, ଅଗ୍ନି, ଆମ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ଆମ ଉତ୍ତମମାନେ ଓ ଆମ ଆଶା ନିର୍ବିଘ୍ନ ହେଉ, ସମସ୍ତ ବାଧା ଜୟ କରି। ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ; ହୋତା ଭାବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟୀ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃଦ୍ଧି କର। ଅଗ୍ନି, ଜନମାନ୍ତର ରକ୍ଷକ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଦା ଜାଗ୍ରତ, ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତ ମୁହଁ, ବିଶାଳ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ, ଅଲୌକିକ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନୋଟି ବେଦିରେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଳାନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେ ପବିତ୍ର କୁଶରେ ହୋତା ଭାବରେ ବସନ୍ତି। ମାଆମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଶୁଧ୍ଧ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଋଷି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଦିତ; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ାଯାଉଛ, ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଧୂଆଁ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ହେଲା। ଅଗ୍ନି ଆମ ଯଜ୍ଞରେ ଦୟା ସହିତ ଆସନ୍ତୁ; ଲୋକେ ଘରେ ଘରେ ଅଗ୍ନିକୁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ଦୂତ ଓ ଅର୍ପଣ ଭାରବାହକ ହେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଚୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀକୁ ଚୟନ କରନ୍ତି।