ଏକ ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯୋଗ ହେଲେ । ସେମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ, "ଏ ଆଗ୍ନିଦେବ, ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣନ୍ତୁ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରିୟ ଓ ସହଜ ରଥରେ ଆସି ଆମ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।" ପୂଜାର ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସକମାନେ ମୃଦୁ ଉନ୍ନ ଶେଯ୍ୟାରେ ବସାଇ, ସ୍ତୁତି କଲେ, "ଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଗ୍ନି, ଆପଣ ଆମ ସମୃଦ୍ଧିର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ ।" ଏହି ମହାନ କ୍ଷଣରେ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରମାନେ ଖୋଲିଗଲେ, ସୁମାର୍ଗ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା । ଉଷା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ସତ୍ୟର ମାତୃମାନେ, ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭାମୟୀ ମୁହଁରେ, ଦେବମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ । ଦେବପୁରୋହିତମାନେ, ବାୟୁର ଗତି ଓ ମାନବ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରେରିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଲେ । ଏଠି ଇଳା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ମହୀ ଦେବୀମାନେ ଅବିଚଳ ଭାବେ କୁଶାସନରେ ବସି ଯଜ୍ଞକୁ ପବିତ୍ର କଲେ । ଦୟାମୟ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦେବ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୁଷ୍ଟିଦାୟକ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଆଣିଲେ । ଅରଣ୍ୟର ନାଥ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ନାମ ଜାଣନ୍ତି, ସେଠାକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ନେଇଯିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ । ପଛରେ, ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଆଗ୍ନି, ଵରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦିଆଗଲା । ଏ ଯଜ୍ଞରେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଦାତା ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନେ ପକାଯାଇଲା । ଗାଁ, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଗୋଧନ ଆସେ, ସେଠାରେ ଆଗ୍ନି ଉପସ୍ଥିତ । ସେ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟି ଆଣନ୍ତି । ଏହି ଆଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସ୍ୱୟଂ ଧନର ଉତ୍ସ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୁଏ । ତାଙ୍କର ଅମୃତ ଶିଖା ଆଲୋକିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି ପୂଜା କରିଥିଲୁ । ଉତ୍ତମ ଗୀତ ଓ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଇଲା, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା ଯେ, ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ । ଅନେକ ଆଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା, ଏହି ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳରେ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଚଳନ୍ଶୀଳ ଓ ପୁଷ୍ଟି ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଶିଖା ବିରାଟ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟୀ ହୁଏ । ଗୋମାନ୍ୟ ଚରଣରେ ଗୋଶାଳା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ । ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ – ନୂତନ ପୁଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଘରରେ ଭକ୍ତି ଓ ନେତୃତ୍ୱ ରହିବ । ଘୃତରେ ଭରିଥିବା ଦୁଇ ଛାମଚ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦିତ ହୁଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଗ୍ନି ଏହାରେ ପ୍ରଶଂସା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ଅମୃତ ଆଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ବୀରତ୍ୱ ଓ ଅଶ୍ୱ-ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ମିତ୍ରମାନେ, ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଆଗ୍ନି ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଶଂସା ଏକତ୍ର କରିବା । ଯେଉଁଠାରେ ସଭାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଜୀବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପୁଷ୍ଟି ଓ ନୈବେଦ୍ୟରେ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଶକ୍ତି, ଯଶ ଓ ସତ୍ୟର ରେଖା ଦିଆଯାଏ । ଆଗ୍ନି ନିଜକୁ ଦୀପର ପରି ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି, ରାତିରେ ଦୂରେ ବସି ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଖାଇଯାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମହାନ୍ତା ଏପରି, ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି ଓ ଦୂର ଦେଖାଯାନ୍ତି । ମଣିଷ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ବଂଟନ କରିଥାନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ମଧୁର ପାନୀୟ ଭାବରେ ଚାହାନ୍ତି । ଆଗ୍ନି ଧନର ଦାତା, ସେ କଦାପି ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ସୁନ୍ଦର ପିତ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦମ୍ୟ । ତାଙ୍କୁ ଘୃତ ଧାରା ଯଥା ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାର ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଭଲ ବୀର, ମାତୃ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଘୃତ ଧାରା ଦିଆଯାଏ, ତାଁଠାରେ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଚିନ୍ତା ରଖନ୍ତୁ । ଏହିପରି, ଆଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନରେ ଅତ୍ରି ଦାସ୍ୟୁମାନେ ଓ ମଣିଷମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗିଲେ । ଏ ଆଗ୍ନି, ପ୍ରାଚୀନ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧର୍ମିକମାନେ ଆପଣକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି । ଆପଣ ପ୍ରଭାମୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଗୃହପତି ଓ ପୂଜ୍ୟ । ଆପଣ ପ୍ରାଚୀନ ଅତିଥି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହପତି, ଅନେକ ରୂପରେ, ଧନଦାୟକ, ଶେଷ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଶତ୍ରୁ । ମଣିଷମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ଚାହନ୍ତି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋମକାରୀ । ଆପଣ ସ୍ଥିର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଆମେ ଭକ୍ତି ଓ ଗୀତରେ ଆପଣକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ । ଆପଣ ଅନେକ ରୂପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଳକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି, ଅନେକ ପଦାର୍ଥରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ତୁମ ତେଜ ଅଦମ୍ୟ । ଆପଣ, ଯୁବ ଆଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଘୃତଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାର ସ୍ପୁରଣ କରନ୍ତି । ଆପଣ ଦୟାଳୁ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଉଦ୍ଭିଦ ଶୋଭାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି । ମଣିଷମାନେ ଆପଣକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଆପଣ ଯଥାକ୍ରମେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଇବେ । ଆଗ୍ନି ଦାନଶୀଳ ଗୃହର ପୁରୋହିତ, ଯାହା ସହ ଯଜ୍ଞ, ପୁରସ୍କାର ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଯାଏ । ତୁମେ ନୂତନ ଶିଶୁ ଭାବରେ ଅରଣୀ ଠୁ ଜନ୍ମ ନଉଛ, ମଣିଷଙ୍କର ଆଧାର, ରିତିରେ ସତ୍ୟ । ତୁମେ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧରିବାକୁ କଠିନ, ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛ, ଚରାଏ ମାନେ ଚରିଥିବା ଭଳି । ଏହିପରି ଆଗ୍ନିଙ୍କର ମହିମା, ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ, ଦେବୀମାନେ, ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଧନ, ପୁଷ୍ଟି, ଶକ୍ତି, ଯଶ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ ।