ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହାର ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ବସିଛି, ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ, ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରାଣରେ ବି ଏହି ଜଗତ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ଜଳରେ, ସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ପୋଷିତ, ଆମେ ସେ ମଧୁର ଲହରୀକୁ ଉପସ୍ଥିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ହେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ମଧୁରତାର ଲହରୀକୁ ଆଗକୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଜାଗିଉଠିଲେ, ଧାନ୍ୟର ଜ୍ୱାଳା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ, ଗାଁ ନିଜ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛାଣାକୁ ଦେଖି ଯେପରି ଆଗକୁ ବଢିଯାଏ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଏପରି ଉତ୍ସାହରେ ଉପରକୁ ଉଠିବା ଯୁବ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି ଆକାଶକୁ ଆପଣା ରେଖା ଦେଖାଇଲେ। ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରିଷ୍ଟ ଜାଗିଉଠିଲେ; ଅଗ୍ନି, ଉନ୍ନତ ଚିତ୍ତରେ, ପ୍ରଭାତରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଜ୍ୱାଳାର ତେଜ ଦେଖାଯାଏ, ମହାଦେବ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସଭାର ବେଲ୍ଟକୁ ବାନ୍ଧିଛ, ଶୁଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ଶୁଦ୍ଧ ଗାଁ ସହ ଶୋଭିତ। ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତର ଅଂଶ ବିଜୟୀ ଅଗ୍ନି ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଛି, ସେ ନିଜେ ଲଡ଼ୁଆ ନେଇ ଆସିଛି। ପୂଜାରୀମାନଙ୍କ ମନ ଅଗ୍ନିକୁ ଯାଉ, ଯେପରି ଆଖି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଉ। ଦୁଇ ପ୍ରଭାତର ପ୍ରଭାବରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସାହିତ ହେବା ସମୟରେ, ଧଳା ଗୋଡ଼ା ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଅଗ୍ନି ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମିତ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଉଜ୍ୱଳ। ସାତଟି ଧନର ସମ୍ଭାର ନେଇ, ଅଗ୍ନି ପୂଜାରୀ ଭାବେ ବସିଛି, ସବୁଠୁ ପୂଜ୍ୟ। ଅଗ୍ନି ପୂଜାରୀ ଭାବେ ସବୁଠୁ ପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ଶୋଭିତ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାତାର କୋଳରେ, ଏହି ଜଗତରେ। ଯୁବ, ଜ୍ୱାଳା ଶୁଦ୍ଧ, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛି, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱାଳିତ। ଏବେ ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସ୍ପୁର୍ଦ୍ଧା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜାରୀ, ଯଜ୍ଞରେ, ସମ୍ମାନ ସହ। ସେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ସତ୍ୟରେ ଆଉଟିଛି, ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି ଜିତିଥିବାକୁ ଘୃତରେ। ଘରେ ଜନ୍ମିତ ଅଗ୍ନି ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଉଛି, କବିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅତିଥି, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ। ହଜାର ଶିଙ୍ଗା ଥିବା ବୃଷ, ଶକ୍ତି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏକ୍ଷଣାତ, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଶୁଭ ହେଉଛ। ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଉଜ୍ୱଳ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି। ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ନିକଟ ଓ ଦୂରରୁ ଆହୁତି ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଅଗ୍ନି। ଦାନଶୀଳର କୃପା ଚାହିଁ, ଆମକୁ ତୁମର ମହାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ରକ୍ଷା ଦିଅ। ଉଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଦଢ଼ିଅ, ହେ ଅଗ୍ନି, ପୂଜାରୀମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ। ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶର ପଥ ଜାଣି, ଦେବମାନେକୁ ଆଣି ଯଜ୍ଞ ଭୋଗ କରାଅ। ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶୁଧ୍ଧ କବି, ବୃଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ପାଇଁ ଆମେ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛୁ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପହାର ଦେଉଛୁ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ଆକାଶରେ ବିସ୍ତୃତ। ମାତା, ଯୁବତୀ, ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ଜାଗିଉଠିଲେ, ଲୁଚିଥିଲେ, ଧାରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତାକୁ ଦେଇନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା କମିନାହିଁ; ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଆଗରେ ଦେଖିଛନ୍ତି। କିଏ ତୁମେ, ଯୁବତୀ, ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛ? ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଗର୍ଭ ଅନେକ ଶରତ ଧରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ମୁଁ ଦେଖିଲି ମାତା ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦନ୍ତ, ଶୁଧ୍ଧ ରଙ୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା କ୍ଷେତ୍ର ମାପିଥିଲେ। ଅମୃତତ୍ୱ ଦେଇ, ଜ୍ୱାଳା କରି, ଦୋଷହୀନମାନେ ମୋତେ କଣ କରିଲେ, କଣ ପ୍ରଶଂସା? ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମଝିରୁ ଦେଖିଲି, ନବଜନ୍ମିତ, ଉଜ୍ୱଳ ପଶୁ ଦଳ ସହ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିନାହିଁ; ସେ ଜନ୍ମିତ। ଫିକା ଯୁବତୀମାନେ ମାତା ହେଉଛି। ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଗାଁ ସହ କିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ। ତାଙ୍କୁ ଧରିଥିବା ମାନେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଜ୍ୱାଳା ଜାଣିଛି ଗାଁର ଜନ୍ମ, ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁମାନେ ରାଜାକୁ, ଲୋକର ପୋଷକ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି; ଅତ୍ରିର ପ୍ରାର୍ଥନା ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ—ଯେଉଁମାନେ ଉପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପେକ୍ଷିତ ହେଉ। ଶୁନଃଶେପ, ବଳିପୀଠରେ ବନ୍ଧା, ମୁକ୍ତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଦଗ୍ଧ ହେବାକୁ ଥିଲେନା; ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଏହି ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କର, ହେ ଜ୍ୱାଳା ପୂଜାରୀ। ଅପମାନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଉତ୍ସାହ ହରାଇନାହିଁ; ସେ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ନିୟମ ଦେଖୁଥିବା; ଇନ୍ଦ୍ର ଜାଣିଥିବା, ତୁମକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ଆସିଛି। ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ୱଳ, ସବୁ ଜିନିଷ ଦେଖାଉଛି; ଦେବୀମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ଶିଙ୍ଗା ତିକ୍ଷ୍ଣ କରି, ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଚାଲିଯାଉଛି। ଅଗ୍ନିର ଦାନ୍ତ-ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଦୈତ୍ୟ ନିବାରଣ ପାଇଁ ତିଆରି; ତାଙ୍କର ଜ୍ୱାଳା ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ରୋକିପାରନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଶଂସା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମିତ, ପ୍ରେରିତ କରାଯାଇଛି, ରଥ ପରି ତିଆରି; ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ଏହି ଉପାୟରେ ଆମେ ଉଜ୍ୱଳ କୀର୍ତି ଲାଗିପାରିବା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅବିରତ ବୃଷ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରି, ଜ୍ୱାଳା ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା; ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଅମରମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ମନୁକୁ ରକ୍ଷା ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ବସିଥିବାକୁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜନ୍ମିଲେବେଳେ ବରୁଣା, ଜ୍ୱାଳିତ ହେଲେ ମିତ୍ର; ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମରେ ବସିଛନ୍ତି; ଯଜ୍ଞକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ। ତୁମେ ଆର୍ୟମାନ ହେଉଛ, ଯୁବମାନଙ୍କ ନାମ ଧରି, ନିଜେ ଲୁଚିଥିବାକୁ ଧାରଣ କରି; ମିତ୍ରକୁ ଗୋମାନେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଜନକୁ ଏକ ମନରେ ଏକତା କରନ୍ତି। ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ, ମାରୁତମାନେ ଶୋଭିତ, ହେ ରୁଦ୍ର, ତୁମର ଜନ୍ମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁର ପଦ ତୁମର ସହଯୋଗୀ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗୋମାନେର ଲୁଚିଥିବା ନାମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତୁମର ତେଜରେ, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତତ୍ୱର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ମଣିଷମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋତାର ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି, ପ୍ରେରିତମାନେ ଦୟା ଚାହିଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।