ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱରୂପରେ ପୁନର୍ନବୀକୃତ ହେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଶାସନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ହିଁ ଋତ୍ର ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି। ମିତ୍ରଙ୍କ ମହା ଉପକାର ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ଆବୃତ କରି ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ କ୍ଷେତ୍ରପତିଙ୍କୁ ମିତ୍ର ବନ୍ଧୁ ବନାଇ, ଆମେ ରଥରେ ଚଢି ବିଜୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଯିଏ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଜନମାନେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେ କ୍ଷେତ୍ରପତି ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ହେ କ୍ଷେତ୍ରପତି, ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ମାଛ ଦୁଧ ଭଳି ମଧୁର ଓ ପ୍ରଚୁର ଧାରା ଢାଳିଦିଅ। ଅମୃତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ମଧୁ ଝରିବା ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ବୃକ୍ଷ, ଆକାଶ, ଜଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟାକାଶ ସବୁ ମଧୁର ହେଉ, କ୍ଷେତ୍ରପତି ଆମ ପ୍ରତି ମଧୁର ହେଉନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିରାପଦରେ ଚଳିବାକୁ ପାରିବା। ଏଠାରେ ବଳଦ, ଲୋକମାନେ, ହଳ, ଯୋକ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ସବୁ ଶୁଭ ହେଉ। ଶୁନାସୀର, ଆମର ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶରେ ଦୁଧ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେଇ ଶକ୍ତିରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଛିଟାଇଦିଅ। ଶୁଭ ମୟ ସୀତା, ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଫଳବତୀ ହେଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ସୀତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ, ପୂଷଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୀତା ଆମ ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଫସଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମ ହଳ ଶୁଭ ହେଉ, ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଦଳ ସହ ଶୁଭ ଭାବରେ ଆସନ୍ତୁ, ବର୍ଷାମେଘ ମଧୁ ଓ ଦୁଧର ଧାରା ଆଣୁନ୍ତୁ, ଶୁନାସୀର ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ମହାସାଗରରୁ ଏକ ମଧୁର ତରଙ୍ଗ ଉଠେ, ତାହା ଫେନ ଭରିଥିବା, ଅମୃତ ଆଣିଥିବା। ଘୃତର ଗୁପ୍ତ ନାମ ସେଠି ଅଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜିଭା, ଅମୃତର ନାଭି। ଆମେ ଘୃତର ନାମ ଘୋଷଣା କରୁଛୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆଦର ସହ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁଛୁ। ପ୍ରେରିତ କବି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣନ୍ତି, ଚାରି ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଘୋଷଣା କରିଛି। ସେଠି ଚାରିଟି ଶିଙ୍ଗ, ତିନିଟି ପାଦ, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ସାତଟି ହାତ ଥିବା ବୃଷଭ ଅଛି। ସେ ତିନିପଟିରେ ବନ୍ଧା, ଗର୍ଜନ କରେ, ମହାଦେବ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଘୃତକୁ ଗୋମାଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ରଖିଥିଲେ, ତିନିଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ଏବଂ ହାତରେ ରକ୍ଷିତ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ, ସୂର୍ୟ ଦ୍ୱିତୀୟ, ବେଣା ତୃତୀୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଧାରାମାନେ ହୃଦୟରୁ, ସାଗରରୁ ଶତଗୁଣ ଭାବେ ବହିଯାଉଛି, ଅତି ଦୁର୍ଗମ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଘୃତର ଧାରା, ମଧ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୂଣୀ ଅଛି। ଗୋମାନେ ଯେପରି ଠିକ୍ ଭାବେ ବହିଯାନ୍ତି, ଏହି ନଦୀମାନେ ମନ ଓ ହୃଦୟରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବହିଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଘୃତ ତରଙ୍ଗମାନେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ନଦୀର ଗର୍ଜନ ଭଳି, ପବନ ଗତିରେ, ମହାଶକ୍ତିମାନମାନେ ବହିଯାଉଛନ୍ତି। ଘୃତର ଧାରା ଲାଲ ହସ୍ତୀ ପରି ସମସ୍ତ ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ସେମାନେ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ, ଶୃଙ୍ଗାରିତା ନାରୀମାନେ ପରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହସି ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଘୃତର ଧାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ ଦାହ କରେ, ଯାହାକୁ ଜାତବେଦସ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବିବାହ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ନାରୀମାନେ ପରି ଶୃଙ୍ଗାରିତା ଓ ଅଙ୍ଗରାଗିତା, ମୁଁ ସେମାନେ ଦେଖୁଛି। ଯେଉଁଠି ସୋମ ଚାପାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେଠି ଘୃତର ଧାରା ବହିଯାଏ। ତୁମେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ସହ ବହ, ଗୋଧନ ଆଣ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଧନ ଦିଅ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ, ଘୃତ ଧାରା ମଧୁରତାରେ ବହିଯାଉ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ, ସାଗରରେ, ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରାଣରେ ବିରାଜିତ। ଜଳରେ, ସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ପୋଷିତ, ଆମେ ସେଇ ମଧୁର ତରଙ୍ଗକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ। ଏବେ ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗାଈ ନିଜ ବଛଡ଼ା ପାଖକୁ ହାତ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ବା ଛୋଟ ଚଡ଼ିଆ ପଖ ମାଡ଼ି ଉଡ଼ିଯାଏ, ସେପରି ରଶ୍ମିମାନେ ଆକାଶକୁ ପ୍ରସ୍ତାରିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ପୂଜାରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଜାଗିଉଛନ୍ତି; ସେ ଉପରେ ଦୟାଳୁ ମନ ନେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଏ, ମହାଦେବ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଦଳର ଦାଉଡ଼ି ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ପବିତ୍ର ଗୋମାନେ ସହ ସୁଶୋଭିତ। ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତର ଆହୁତି ବିଜୟୀ ସହ ଯୁକ୍ତ, ସିଧା ହୋଇ ଲଡ଼େଲ୍ ସହ ଅଗ୍ନି ନିଜକୁ ବସାଇଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ମନକୁ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ଯାଏ। ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଉଷାର ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚିତ ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସାତ ଧନ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ପୂଜାରି ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ। ଅଗ୍ନି ପୂଜାରି ଭାବେ ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ମାତୃକାର କୋଳରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏହି ଜଗତରେ। ଯୁବ, ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିତ, ଜନମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର, ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୱଳିଛନ୍ତି। ଏବେ ସେ ଅନୁପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାରି, ଯଜ୍ଞରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଘୃତରେ ସେ ଜୟୀଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଘରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଗ୍ନି ନିଜ ଗୃହରେ ପବିତ୍ର, କବିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି, ସେ ଅତିଥି, ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳମୟ। ହଜାର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷଭ ପରି, ଏହି ଶକ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କର, ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଶୋଭାମୟ ହେଉ। ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ, ଲୋକମାନେ ନିକଟ ଓ ଦୂରରୁ ଆହୁତି ଆଣନ୍ତି। ଦାତାଙ୍କ କୃପା ଚାହ, ଅମୂଳ୍ୟ ରକ୍ଷା ଆମକୁ ଦିଅ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଉଠ, ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।