ପୁରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନାୟକଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଉତ୍ସବ କରନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଏକ ତୀବ୍ର ଝରଣା ପରି ଧାରା ଭଳି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଏକ ସୂର୍ବୀର, ଗଢ଼ିଆଳି ଓ ପବନ ସମାନ ଶୀଘ୍ର ଚଳନଶୀଳ ଅଟୁଟ ପଥରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତମ ଚାଳକ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା, ଅଗ୍ରଗତି କରୁଥିବା, ଦଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ଚଳିଥିବା ଏବଂ ବିପଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଘେରି ଧରିଥିବା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନାୟକ। ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ପୁକାର କରନ୍ତି, ପିତା ପୁଅ ପାଇଁ ଯେପରି ଭାବେ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେପରି ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେ କେବେ କମ୍ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତି ନେଇ ଚମକିଉଠିବା ଏବଂ ଗୋଧାନକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପଶୁ ପରି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଆଗରେ ଚାଲିଥିବା, ରଥମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରଗତି କରୁଥିବା, ମାଳା ପରି ଶ୍ରୀରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଧୂଳି ଉଠାଉଥିବା, ଚମକିଉଠିବା ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳତା ଦେଉଥିବା। ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ, ଶରୀର ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ତୀବ୍ର ଓ ସିଧାସଳଖ ଚଳିଥିବା, ଭୂରୁ ରୁ ଧୂଳି ଉଠାଉଥିବା ଏବଂ ଚମକୁଥିବା। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ, ଆକାଶର ଧ୍ୱନି ପରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟ ପ୍ରଦାନ କରେ, ସେ ହଜାର ଦଳ ସହ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଲୋକେ ତାଙ୍କର ତ୍ୱରିତ ଚଳନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ନେତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅପାର ଶକ୍ତିକୁ ଗୌରବ କରନ୍ତି। ସଭାରେ ଲୋକେ କହନ୍ତି—‘ଦଧିକ୍ରା ହଜାର ସହ ଦୌଡ଼ିଛନ୍ତି।’ ଦଧିକ୍ରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପାଞ୍ଚ ଜନପଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ବିସ୍ତାରିତ, ଏହି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଶବ୍ଦମାନେ ମଧୁମୟ କରୁନ୍ତୁ। ଏବେ ଆମେ ଦଧିକ୍ରାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦିବା ଓ ରାତିରୁ ଗୌରବ ଦେବା। ଉଦୟମାନ ଉଷାମାନେ ମୋତେ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନେଉନ୍ତୁ। ଘୋଡ଼ା ଦଧିକ୍ରାଙ୍କ ମହାନତାକୁ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ୱଳତାକୁ ଗାନ କରିବା—ଯେଉଁଠି ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ପୁରୁମାନେ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ପରି ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ଜଳିବାବେଳେ, ଉଷା ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଦଧିକ୍ରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଆଦିତି ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦୋଷ କରନ୍ତୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ସହ ଏକତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦଧିକ୍ରା ପାଇଁ ଆମେ ଉତ୍ତମ ଭାଗ୍ୟ, ପୋଷଣ ଓ ମାରୁତମାନଙ୍କ ଭଲ ନାମ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁକାରୁଛୁ। ଦୁଇପଟେ ଲୋକେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହାକି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ମର୍ୟାଦା ଦେଇଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦଧିକ୍ରା ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦାନ କରାଯାଇଛି। ମୁଁ ଦଧିକ୍ରା, ବିଜୟୀ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧିତ କରିଛି। ତାଙ୍କର ମୁଁହ ମଧୁର ହେଉ, ସେ ଆମକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇ ନେଉନ୍ତୁ। ଏବେ ଆମେ ଦଧିକ୍ରାଙ୍କୁ ଗୌରବ ଦେବା, ଉଦୟମାନ ଉଷାମାନେ ମୋତେ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ଉଷା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ ବିଜୟୀ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଗୋଧାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ତୀବ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦଧିକ୍ରା ପୋଷଣ ଓ ଆଲୋକ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ପଥରେ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ହଲୁଚି ନଥାଏ; ଆକାଶରୁ ହସ୍ତୀପକ୍ଷୀ ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଧିକ୍ରା ମାନେ ପଥକୁ ଚକ୍ରାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି। ଏହି ଘୋଡ଼ା ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ତୀବ୍ର, ଜୁଆଁ ଗଳାରେ, ପାର୍ଶ୍ୱ ଗଢ଼ିଆଁ ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଧରାଯାଇଥିବା, ଦଧିକ୍ରା ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା, ତାଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ କେଶ ଉପ୍ରେ ଉପ୍ରେ ଅନୁସରଣ କରେ। ହଂସ ପବିତ୍ରତାରେ ବସିଥିବା, ଚମକୁଥିବା ମଧ୍ୟାକାଶରେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପୁରୋହିତ, ଘରରେ ଅତିଥି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ, ସତ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ, ଜଳ, ଗାଈ, ସତ୍ୟ ଓ ପାଷାଣର ଜନ୍ମ—ସେ ସତ୍ୟ ଅଟୁଟ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅମର ପୁରୋହିତ ପରି ତୁମଠାରେ ସ୍ତୁତି ଓ ଦାନ ଦେଇ ତୁମ ଦୟା ଅର୍ଜନ କରିପାରିଛି? ଯେଉଁଠି ଆମର ପ୍ରେରଣା ଦ୍ୱାରା ଆର୍ପିତ ଭକ୍ତି ତୁମ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ସେମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହେଉଛନ୍ତି। ଏମିତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକେ ତୁମ ସ୍ନେହ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଆନ୍ତି; ତୁମ ଦୟାରେ ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ପୂର୍ବପରି ଧନ ଦିଅ, ମିତ୍ରମାନେ ସୋମ ପାନ କରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ର ଧାରଣ କର, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ଥନା ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ତୁମ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କର। ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅ, ବୃଷ ଗାଈଁ ପାଇଁ ଯେପରି ଅଗ୍ରଗାମୀ, ତେଣୁ ଆମ ପୋଷଣ ଦାୟିନୀ ଗାଈଁ ଦୁଧ ବର୍ଷା କରୁ। ଯେଉଁଠି ପୁଅମାନେ ଲାଡ଼ିଆ, ସନ୍ତାନମାନେ ସୁଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ, ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତୁମେ ଆମ ସହ ରୁହ, ରକ୍ଷା ଦିଅ। ପୁରାତନ ଓ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ବାଛିଛୁ, ପିତା ପରି ଶୁଭ ଦାତା ହେଉ। ଯେଉଁ ଭାବନାମାନେ ତୁମ ସାହାଯ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛି, ସେମାନେ ଭ୍ରମ ହୋଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସୋମ ପାଇଁ ଗାଈଁ ପରି ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି; ମୋର ସ୍ତୁତି ଓ ଇଚ୍ଛା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଇଚ୍ଛାମାନେ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ଦାନୀଙ୍କ ଘରକୁ ଅତିଥି ପରି, ଯଶ ପାଇଁ ତୀବ୍ର ରଥ ପରି। ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପୋଷଣ ଓ ଅବିଚଳ ଧନର ଗୁଣରେ ଆମେ ସ୍ୱାମୀ ହେଉ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନୂତନ ରକ୍ଷା ସହ ସଦା ଆମ ସହ ଧନ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ।