ଏକ ଦିନ, ବିଶ୍ବର ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୃଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସମୟ ଆସିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅବଦାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି, ହବି ଚାପାଯାଉଛି, ଶୁଦ୍ଧ ସୋମରସ ଚାପାଯାଉଛି, ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ ଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜାରେ ମନ ଲଗାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବଳୀୟାନ ବୃଷଭକୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁଜଣେ ସୋମ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପଥ ଖୋଲିଦେନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆସେ, ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ନେଇଯାନ୍ତି। ଯିଏ ଆଜି ସୋମ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ହବି ରନ୍ଧିଥାଏ, କିମ୍ବା ଧାନ ଭାଜିଥାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିନ୍ତା, ମହାପଥ, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ବସାଇଦେନ୍ତି। ଏହା ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସମର୍ୟକୁ ବିଭଜନ କଲେ, ଆର୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସଂଘର୍ଷ ଘୋଷଣା କଲେ। ସେ ନିଜ ପୁରୁଷ ଶକ୍ତିକୁ ଗୃହେ ନିଜ ଜାନୀ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଏବଂ ସୋମ ଚାପିବା ଉତ୍ସାହୀମାନେ ସାଙ୍ଗ ହେଲେ। ଏଠାରେ, ଏକ ଛୋଟ ଲୋକ ବଡ ଧନ ସହିତ ଚଲିଗଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇ ନେଇନଥିଲି, ତେଣୁ ଫେରିଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କିଣିନଥିଲି। ସେ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ କମିଗଲେ ନାହିଁ। ଦରିଦ୍ର କିନ୍ତୁ କୌଶଳୀ ଲୋକମାନେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି। "କିଏ ଏହି ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦଶ ଗାଈ ଦେଇ କିଣିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି? ସେ ତେବେ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେଉନ୍ତୁ।" "ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଶଂସିତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ତୁମେ ଗୀତରେ ଗୃହୀତ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ, ନଦୀମାନେ ଯେପରି ଲହରି କରେ। ତୁମ ପାଇଁ, ଶ୍ୟାମ ଘୋଡ଼ାର ସ୍ୱାମୀ, ଏକ ନୂତନ ସ୍ତୁତି ରଚିତ ହେଲା; ଅମେଷ୍ଟୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଆମେ ସଦା ରଥରେ ଯାଉ।" "କିଏ ଆଜି ଦେବତାମାନେ ଆଶା କରି, ହେ ମହାନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ? କିଏ ବଡ ସାହାଯ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି, କିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଇ, ସୋମ ଚାପି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି?" "କିଏ ସୋମ ପାଇଁ ବାଣୀ ଦେବେ, କିଏ ସ୍ମୃତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କର ମିତ୍ର ହେବେ, କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଖ୍ୟ ଚାହିବେ, କିଏ ଋଷିଙ୍କ ସହ ବାନ୍ଧବ୍ୟ ଚାହିବେ, କିଏ ତାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କରିବେ?" "କିଏ ଆଜି ଦେବତାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ବାଛିବେ, କିଏ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଦିତିଙ୍କ ଆଲୋକ ଚାହିବେ? କାହା ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ସୋମ ଏକତ୍ର ମନ ରଖି ପାନ କରନ୍ତି?" ଏହି ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ଭାରତ ଗୋତ୍ରୀୟ, ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦେଖିପାରିବେ। ଯିଏ କୁହେ, "ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଚାପିବାକୁ ଦିଅ," ସେ ପୁରୁଷ, ବିର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ। ଏପରି ଲୋକକୁ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ ଲୋକ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ବିଶାଳ ଆଦିତି ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି। ଭଲ କର୍ମକୁ ପ୍ରିୟ, ସ୍ମୃତିଶୀଳ, ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସୋମ ଚାପିବାକୁ ପ୍ରିୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଯିଏ ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥାଏ, ଦ୍ରୁତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅଂଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ଖରାପ ନେତୃତ୍ୱ ଥିଲେ ସେଠାରେ ସାହାଯ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ପରିଜନ ନଥାଏ; ସେମାନେ ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ପାନ କରିବା ଭକ୍ତଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧନୀ ପଣି କିମ୍ବା ଯିଏ ସୋମ ଚାପିନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ନୁହଁନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ସେ ନଗ୍ନକୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି; ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ସେ ଅଂଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବ, ପରେ, ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି; ସାହାଯ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା, ରହୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ବିଜୟ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି। ମୁଁ ମନୁ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୁଁ କକ୍ଷୀବତ୍, ପ୍ରେରିତ ଋଷି। ମୁଁ କୁତ୍ସ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଛି; ମୁଁ କବି, ଉଶନା—ମୋତେ ଦେଖ। ମୁଁ ଆର୍ୟଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଇଛି; ପୂଜାର୍ଥୀ ମାନବକୁ ବର୍ଷା ଦେଇଛି। ଜଳକୁ ବାହାର କରିଛି; ଦେବତାମାନେ ମୋର ନେତୃତ୍ୱ ଅନୁସରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଅହଂକାରୀଙ୍କ ସହର ବିନାଶ କରିଛି, ସମେତ ଶମ୍ବରଙ୍କ ନବ୍ବେଟି ସହର; ଶତତମ କିଳାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, ସବୁ ଦିଭୋଦାସ ଓ ଅତିଥିଗ୍ବ ପାଇଁ। ବୀରଙ୍କ ଶକ୍ତି ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ ଯାଉ, ବାଜ, ବାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର, ଉଡ଼ନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଗୃଧ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦେବପ୍ରିୟ ଅର୍ପଣ ମନୁଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ। ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଆଣିଥାଏ, ସେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅର୍ପଣକୁ ବିସ୍ତୃତ ପଥରେ, ଚିନ୍ତା ସମାନ ଶୀଘ୍ର ଆଣିଦିଅ। ସୋମ, ତୁମ ମଧୁ ସହିତ ସେ ଗଲେ; ଏଠି ବାଜ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଲେ। ସିଧା ଉଡ଼ୁଥିବା ବାଜ ଦୂରରୁ ସୋମ ଆଣିଦେଲେ, ଆନନ୍ଦ ଦାୟକ ମଦକୁ, ପକ୍ଷୀ ଉପରେ ଧରି ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଦେବାନୁଗ୍ରହୀତ ସୋମ ଆଣିଲେ। ଏହା ଆଣି, ବାଜ ହଜାର ଘଡ଼ା ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ସହିତ ସୋମ ଆଣିଦେଲେ। ଏଠି ଜ୍ଞାନବତୀ ନାରୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କଲେ; ସୋମର ଆନନ୍ଦରେ ମୂର୍ଖ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ। ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଜାଣିଲି; ଶତ ଲୋହା କୋଠା ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଜ ତୀବ୍ରତାରେ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ମୋପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରଖିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କଲେ। ଜ୍ଞାନବତୀ ନାରୀ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଉତ୍ସାହୀ ବାୟୁ ଶୀଘ୍ର ଗତି କଲେ। ଯେତେବେଳେ ବାଜ ଅବତରଣ କଲେ, ଘୋଡ଼ା ହିଁହିଁ କଲେ; ବାୟୁ ଜ୍ଞାନବତୀକୁ ଆକାଶ ଦେଇ ନେଲେ କି, କିମ୍ବା ସେ ନିଜେ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେ ତୀବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ଧନୁର ତାର ଛାଡ଼ିଲେ। ଦୃତ ଘୋଡ଼ାର ଗତିରେ ବାଜ ତୁଗ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୁଜ୍ୟୁକୁ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉଠାଇ ନେଲେ; ତିନି ପକ୍ଷୀର ଉଡ଼ାଣରେ, ଶୀଘ୍ର ପଥରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ନେଇଗଲେ।