ଏଠି ଏକ ଦିନ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ମନେ ପକାଉଥିବା ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ଗୃହରେ, ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଟିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ସବୁଠୁ ମଧୁର ଦର୍ଶନ ଏଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ସୁନାର ଗହନା ପରି ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ପରି ନିର୍ମଳ, ସୁନା ପରି ପବିତ୍ର, ତାଙ୍କର ରୋଷଣୀ ସ୍ୱୟଂ ଅପେକ୍ଷାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଅଗ୍ନି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁତା ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଭାବେ ଉପାସକଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ସତ୍ୟବାନ୍। ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସହିତ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମର ମିତ୍ରତା ଭାଇଚାରି ପରି ଶୁଭ ହେଉ, ଏହି ବନ୍ଧନ ଏହି ଗୃହରେ ଦୃଢ଼ ରହୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ମହାନ ମୁହଁ ଶୁଭ, ସେ ସୂର୍ୟ ପରି ନିକଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଉପାସକଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂରେ ଛିଁଟିଦିଅ, ତୁମ ଖଣ୍ଡିତ ଶିଖାରେ ଆମକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ, ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଗୀତ, ଚିନ୍ତା, ସ୍ତୁତି ଓ ଦାନ; ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଧନ, ଏହିପରି ଉପାସକ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଦେଉଛ। ତୁମଠାରୁ ଶୂରବୀର, ପୁରସ୍କାର ଜିତିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳ ଅଗ୍ନି ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି। ଉପାସକମାନେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି, ଅମୃତ ଦେବତା ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ଭାଷାଳି; ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତାରେ ଡାକନ୍ତି, ତୁମେ ଗୃହପତି, ଧୀର ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍। ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅପକାମନା ଦୂରେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉ, ତୁମ ଦୟା ଦିଅ, ଯେତେବେଳେ ଆମକୁ ଶୁଭ ଆଣିଦଉ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ, ଏବଂ ତିନିପ୍ରକାର ଦୂଧର ଅର୍ପଣ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ସେହି ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କର, ଜାତବେଦାସ୍, ତୁମ ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦିଅ। ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଇନ୍ଧନ ଦେଇ ତୁମ ମହାନ୍ ମୁହଁକୁ ପୂଜା କରେ, ତାହା ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତେ ସଫଳ ହୁଏ, ଧନ ଲାଭ କରେ, ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରେ। ଅଗ୍ନି ମହା ସ୍ୱାମିତ୍ୱର ଚାକ୍ଷୁଷ୍ମାନ୍, ସ୍ୱୟଂ ଶକ୍ତି ଓ ଧନର ଅଧିକାରୀ, ଉପାସକ ଓ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଯଦି ଆମେ ତୁମକୁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଥିଲୁ, ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଅଦିତି ସମ୍ମୁଖରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହେଉ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କର। ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ଦୂରିଯାଏ, ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ; ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଏପରି କଷ୍ଟରୁ ସଦା ମୁକ୍ତ ରହନ୍ତୁ, ଆମ ପରିବାର ଓ ବଂଶରେ କୁଶଳ ଦିଅ। ଯେପରି ତୁମେ ବନ୍ଧା ଗାଈକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲ, ସେପରି ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କର, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର କର, ଆମ ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଇଦିଅ। ଅଗ୍ନି ଉଷାମାନେ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ଧନଦାୟକ ଭାବରେ ଅଶ୍ବିନୀକୁ ଉତ୍ତମ କର୍ମକୁ ଆମ ଗୃହକୁ ଆଣିବାକୁ ଡାକିଛନ୍ତି, ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି। ସବିତା ଦେବତା ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଶ୍ୱ ପରି; ଵରୁଣ ଓ ମିତ୍ର ସୂର୍ୟକୁ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇବାର ନିୟମକୁ ଅନୁସରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଲାଭ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଅନ୍ଧକାରରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସପ୍ତ ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ସୂର୍ୟକୁ ଏହି ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ଭାବେ ଧାରଣ କରି ଚଲାଇଥାଏ। ଦେବତା ଉଚ୍ଚ ପଥରେ ଚଲି, ଅନ୍ଧକାରର ଆବରଣକୁ ଛଡ଼ାଇ ଦେଇଛନ୍ତି; ସୂର୍ୟର କିରଣ ଜଳରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦି ଦେଉଛି। ସେ ଅବିରତ, ଅନବଧ୍ଧ, କିପରି ସେ ଶୋଇଥାଏ, କିପରି ଉଠେ? କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଚଲେ? ଆକାଶର ସ୍ତମ୍ଭ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦିଗନ୍ତକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦାସ୍, ଉଷାମାନେ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦେବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ; ନାସତ୍ୟ, ତୁମ ଚକ୍ରା ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆସ, ଆମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚ। ସବିତା ଦେବତା ତାଙ୍କର ପତାକାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି; ଦିଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟକାଶ ବିସ୍ତୃତ, ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ଲାଲ ଉଷାମାନେ ଆଲୋକ ନେଇ ଆସି, ତାଙ୍କର କିରଣ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜଗାଇ ଦେଇ, ଦେବୀ ଉଷା ଭଲ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ତୁମର ସବୁଠୁ ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱ ଏଠାରେ ଆଣ, ତୁମ ରଥ ଉଷା ଆସିବା ସମୟରେ ଆସ; ଏଠି ତୁମ ପାଇଁ ମଧୁର ସୋମ ଅଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ କର। ଅବିରତ, ଅନବଧ୍ଧ, କିପରି ସେ ଶୋଇଥାଏ, କିପରି ଉଠେ? କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଚଲେ? ଆକାଶର ସ୍ତମ୍ଭ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦିଗନ୍ତକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଅଗ୍ନି, ହୋତା, ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଆଣନ୍ତି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ; ସେ ତିନିପ୍ରକାର ଅର୍ପଣ ଚାରିପାଖରେ ରଥିକ ପରି ଚଲି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଧନର ସ୍ୱାମୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଅର୍ପଣ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସେ ଦେବ ଵାୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଶ କରିଥାଏ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶକ୍ତି ଚାହେ, ସେ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ; ଏହି ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ନି ଦିନକୁ ଦିନ ପୂଜିତ। ସହଦେବପୁତ୍ର ଦୁଇଟି ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଉଠିଲେ, ଆମକୁ ଅର୍ପଣକୁ ଡାକିଥାଏ। ସହଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଇଟି ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱ ଏକାଥିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସହଦେବପୁତ୍ର, ଦେବ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସୋମକ, ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କର। ଦେବ ଅଶ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ସହଦେବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କର। ଏବେ ମଘବାନ୍ ସତ୍ୟବାଦୀ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଅଶ୍ୱ ଶୀଘ୍ର ଚଲନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ଏହି ପାନୀୟ ଆନନ୍ଦରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ, ତୁମ ଦୟାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶେଷ ପଥରେ ନାୟକମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆସି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଉଷଣା ପରି ଅସୁର ଅଧିକାର ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରେ। ମୁନି ପରି ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣି, ସେ କ୍ରିୟା ସଫଳ କରେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିପାସୁ ସ୍ତୁତି କରେ; ସେ ସପ୍ତ ଗାୟକ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦକ୍ଷତା ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।