ଏହି କଥା ଆମେ ଆରମ୍ଭ କରୁଛୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ହବିଷ୍ୟ ଉଠାଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେ ଅତି ପବିତ୍ର, ଅତି ପୂଜ୍ୟ, ଓ ଯଜ୍ଞରେ କେବେ ବିଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ଗୃତ ଲେପିତ ଏହି ଦେବତା, ଦୁଧ ଭରା ଥନ ଭଳି ପବିତ୍ର, ଛୁଆଁ ପଶୁ ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ନତମ ମଧୁର। ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଗୃହେ ଅତିଥି ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଜାତବେଦା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବାଛି ଆଣି, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଦେବତା, ନୃପତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଋତ ରଖନ୍ତି। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି। ଏଠି ଆଜି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଜନମ ନେଇଛନ୍ତି—ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ। ଦୂତ ଭାବେ ତିନି ତୀବ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋକ୍ତି ହୋଇ ଏଠାରୁ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଲାଲ ଓ ତେଲ ଲେପିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତି ତୀବ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ତ୍ୱରିତ ଚଳନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଲାଲ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋକ୍ତି ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ—ଆର୍ୟମାନ, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ମାରୁତ୍, ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଦାନର ମାଲିକ ଅଗ୍ନି, ଏଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗୋ, ଛାଗ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଧନୀ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମିତ୍ର, ଅଜୟ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆହାର, ସନ୍ତାନ, ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଇଂଧନ ଦେଇ ତାପନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଧନର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯଦିଓ ଅଳ୍ପ, ଓ ମଧୁର ଅତିଥି ଭାବେ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତୁ, ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଧନ ମିଳୁ। ସନ୍ଧ୍ୟା ବା ପ୍ରଭାତରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ବା ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ା ନିଜ ଅସ୍ଥାନକୁ ଫେରିବା ଭଳି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପାପ ଉପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଏଣ୍ଟାଇ ଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଅମୃତ ଭାବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ବା ହବିଷ୍ୟ ଦେଇ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଧନ କମିଯାଉନାହିଁ, ପାପ ଓ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର ରହୁ। ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପଚାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉ, ତାଙ୍କର ହବିଷ୍ୟ ମନୋହର ହେଉ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଚିନ୍ତା ଉପରେ ଚିନ୍ତା ଯୋଗ କରି, ନ୍ୟାୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଅଲଗା କରନ୍ତି। ହେ ଦେବ, ଆମକୁ ଧନ ଓ ଶାସନ ଦିଅ, ସୀମିତ ଓ ଅସୀମ ଦୁହିଁ ଦିଅ। ନିର୍ମଳ କବିମାନେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦୁର୍ଲଭ ଦୁଇଟି ପଥ ଶିଖାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯେପରି ଏକ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅଛ, ସୋମ ଚାପିଥିବା ଯଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ, ଉତ୍ସାହୀ ଓ ପ୍ରୟାସୀଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାହାଯ୍ୟ ଦିଅ। ଯେଉଁ କିଛି ଆମେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ କରିଛୁ, ପାଦ, ହାତ, ଶରୀର ଦ୍ୱାରା—ଯେପରି ରଥ ଚଢ଼ି ବାଧା ଟଳାଯାଏ—ଏହି ଶୀଘ୍ର ପ୍ରୟାସୀମାନେ ଠିକ୍ ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଆମେ ସପ୍ତ ପ୍ରେରିତ ଜନ ଭାବେ ପ୍ରଥମ ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଉଷାର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଧନ ଭଣ୍ଡାର ଭେଦ କରିବାକୁ। ପୁରାତନ ପିତୃମାନେ ଯେପରି ତ୍ୟାଗ ଓ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଆମେ ଅନୁସରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ତାଙ୍କର ଆଲୋକ ପବିତ୍ର କରି, ଷ୍ଟୁତି କରି, ଅନ୍ଧକାର ଭୂମିକୁ ଭେଦି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦେବତୁଲ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ନିଜ କୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ପବିତ୍ର ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁଦୃଢ କରି, ବିସ୍ତୃତ ଧନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ଗୋ ଝୁଣାର ଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଜନ୍ମର କଥା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମ ସମୟରେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଶାଳ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଉନ୍ନତି କରାଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ସତ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ। ଶୁଭ୍ର ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସଦା ନୂତନ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର, ଷ୍ଟୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଭଳି। ଏହି ସ୍ତୁତିମାନେ, ଅଗ୍ନି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନି, ତୁମ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛୁ। ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଆମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର, ବଡ଼ ଧନ ଦିଅ, ଅନେକ ଦାନର ଦେବତା। ଏବେ ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଡାକୁଛୁ, ଯିଏ ଦୁଇ ଜଗତର ସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଧାନ। ପୁରାତନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୂପୀ, ଭୟଙ୍କରଙ୍କ ସାହାୟକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମ ସାଥୀ କର। ଏହି ଆସନ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ, ଯେପରି ଜନାନୀ ନିଜ ପତି ପାଇଁ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥାଏ। ଆସ, ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ବସ, ତୁମର ଶୁଭ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଭାବନା ଆମ ପ୍ରତି ହେଉ। ଅତି ଧ୍ୟାନୀ, ଅତୃପ୍ତ ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଷ୍ଟୁତି ଦେଉଛି। ଅମୃତ ଦେବତା, ମୁଁ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଯେପରି ପାହାଡ଼ ମାନେ ମଧୁର ପାନୀୟ ଚାପିବାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି। ଏହି ମାମଲାରେ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମର ସମ୍ମିଳନ କରାଉଥିବା, ସତ୍ୟ ଜାଣ, ନିଜ ମନରେ ପ୍ରବଳ। କେବେ ତୁମ ଗୀତ, ଭାଗ ବଣ୍ଟନ ଓ ମିତ୍ରତା ତୁମ ଗୃହେ ବସିବ? ଅଗ୍ନି, କିପରି ଆମେ ବରୁଣଙ୍କୁ କଥା କହିବା, କିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତକୁ, ଯାହା ଆମେ ଅପରାଧ କରିବା ନାହିଁ? କିପରି ମିତ୍ର, ପୃଥିବୀ, ଆର୍ୟମାନ, ଭଗକୁ କଥା କହିବା? ଅଗ୍ନି, କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧିଷ୍ଣ୍ୟ, ବାତ, ତୀବ୍ର ଓ ଶୁଭକୁ? କିପରି ଦୂର ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅଶ୍ୱିନୀ, କିପରି ରୁଦ୍ର, ମାନବ ହନ୍ତାକୁ?