ଏହି ଉପାସନାମୟ କଥାରେ, ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ କିପରି ଅଗ୍ନିଦେବ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ମହାନ୍ ଗୁଣ ଓ ମହିମାରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ସମ୍ମାନରେ ବଢ଼ିଥିବା। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ କୌଶଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହତ୍ତ୍ୱରେ ରାଜ କରନ୍ତି। ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟର ଗଭୀର ଗର୍ଭରେ ବସି, ସୋମରସ ପାନ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସର୍ବଦା ଖୋଜନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅଖଣ୍ଡ ଦେବତା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅମୃତ ଓ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଜ୍ଞ, ଅଲୋକିକ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କର ଭାଇ ବରୁଣ, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଦୟାମୟ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ନିକଟତର ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ଆଦିତ୍ୟ, ଲୋକର ଧାରକ, ରାଜା, ଏବଂ ସତ୍ୟର ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କୁ ନିକଟ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ବନ୍ଧୁ ନିକଟକୁ ଯିଅ, ରଥର ଚକ୍ର ପରି ତ୍ୱରିତ ଆସ, ଆମେ ତୁମର ଦୟା ଚାହୁଁ। ବରୁଣ ଓ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ଏହି ଅଗ୍ନି ଆସି, ଆମ ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ, ଆମ ପରିବାରକୁ ଉଜ୍ଵଳ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ବରୁଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଆମରୁ ଦୂରେ କର, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବେଶି ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ କର। ନୂତନ ପ୍ରଭାତରେ ତୁମେ ଆମ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ରକ୍ଷକ ହେଉ, ବରୁଣଙ୍କୁ ଆଣ, ଦୟା କର, ଓ ଆମ ପାଇଁ ସହଜ ହେଉ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ଘୃତ ପରି ଶୁଦ୍ଧ, ଦେବତାଙ୍କ ମହିମା ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜନ୍ମ ଅଛି; ସେ ଅନନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମହାନ୍ ଓ ଉଜ୍ଵଳ। ଅଗ୍ନି ଦୂତ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସୁନା ରଥର ପୁରୋହିତ, ମଧୁର ଭାଷାର ଧାରକ, ଲାଲ ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି, ସଦା ଆନନ୍ଦ ଓ ଆତ୍ମୀୟତା ନେଇ ଆସନ୍ତି। ସେ ଯଜ୍ଞରେ ମାନବଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ, କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଜାଗାରେ ଚଳି, ଦେବତା ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜାଣିଛନ୍ତି କିପରି ଆମକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଦାନ ଓ ଧନକୁ ନେଇଯିବେ; ସମସ୍ତ ଅମୃତମାନେ ଯେପରି ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛନ୍ତି, ସେପରି ଦିଗାମ୍ବର ଦିଗରେ ମେଘ ଲାଗିଛି। ସେ ପ୍ରଥମେ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବିଶାଳ ଆକାଶର ଗଭୀରରେ, ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ; ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ବଳିୟା ଗୁହାରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ, ବଳିୟା ଗୁହାରେ ପ୍ରଥମେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ; ମୂଲ୍ୟବାନ, ଯୁବ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଉଜ୍ଵଳ, ସାତଜଣ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଠାରେ, ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେଇଯିବା, ପାଥର ଅବରୋଧ ଭାଙ୍ଗି, ଗୁପ୍ତ ଧନ ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଧନ ଉଦ୍ଘାଟନ କଲେ, ଉଜ୍ଵଳ ଉଷାକୁ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ପାଥର ଭାଙ୍ଗିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚର୍ଚ୍ଚା କଲେ। ଯେମାନେ ଗାଈକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେମାନେ ଆଲୋକ ଖୋଜି ଚିନ୍ତାରେ ତାହାକୁ ଗଢ଼ିଲେ। ଗାଈ ପାଇଁ ଆଶାରେ, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ପାଥର ଭାଙ୍ଗି, ଭିତରେ ଘୁରୁଥିବା ଗାଈମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଦେବବାଣୀରେ ଧନର ଦୃଢ଼ ଗୁହା ଭାଙ୍ଗିଲେ। ସେମାନେ ଗାଈର ପ୍ରଥମ ନାମ ଜାଣିଲେ, ମାତାର ତିନି ଓ ସାତ ଉତ୍ତମ ଧନ ଖୋଜିଲେ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ନେଇ ସମୂହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଲାଲ ଉଜ୍ଵଳ ଗାଈର ରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଅନ୍ଧକାର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ଦୁଧ ଉଜ୍ଵଳ ହେଲା, ଆକାଶ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲା, ଦେବୀ ଉଷା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଚଳିତ ହେଲା। ମହାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିୟତିହୀନ ଖାଲି ଆକାଶରେ ଦଢ଼ ହେଲା, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଦଢ଼ ହେଲା, ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରୁ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ପଥ ଦେଖାଇଲେ; ଆରମ୍ଭରୁ ଦେବତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧନ ବୋଝିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଗୃହରେ ସତ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଉଜ୍ଵଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପହାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସବୁଠାରୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଦୁଧର ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ, ଘୃତ ଲେପିତ ଶିଶୁ ବଛା ପରି ଅପରାଜିତ। ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପୂଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ମାନବଙ୍କ ଅତିଥି, ଜାତବେଦା ଦେବମାନେକୁ ବାଛି ଆନନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ, ଋତର ଧାରକ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ, ପୁରୋହିତ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆହୁତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ଏଠି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆଜି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଦୂତ ଭାବେ ତ୍ୱରିତ, ଦୃଢ଼, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଘୋଡା ଯୋଗେ ଯାନ୍ତି। ଲାଲ, ପୁଷ୍ଟ, ଘୃତ ଲେପିତ ଘୋଡାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିନ୍ତାରେ ତ୍ୱରିତ; ଅଗ୍ନି ଏହି ଲାଲ ଘୋଡାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ମର୍ତ୍ୟମାନେକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଅର୍ଯ୍ୟମାନ୍, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ—ଅଗ୍ନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା, ରଥ, ଉପହାର ସହିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାସକ ପାଇଁ ଏଠି ଆଣ। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗାଈ, ଛାଗ, ଘୋଡାରେ ଧନୀ, ମାନବଙ୍କ ପ୍ରେମୀ, ଅଜୟ; ଏହି ଯଜ୍ଞ ଭୋଜନ, ସନ୍ତାନ, ଦୀର୍ଘ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ପ୍ରଚୁର। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଇଂଧନରେ ତାପିଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନର ଧାରକ ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷକ ହେଉ, ସମସ୍ତ ଅପମାଦ ଦୂର କର, ସେମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ କର। ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ ଦେଉଛି, ମଧୁର ଅତିଥି ଭାବେ ପୂଜା କରୁଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତା ଗୃହ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଧନ ମିଳୁ। ଯିଏ ସଂଧ୍ୟା ବା ପ୍ରଭାତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜେଇ, କିମ୍ବା ଉପହାର ଦେଇ ପ୍ରୀତି କରେ, ଘୋଡା ନିଜ ଅସ୍ଥାନକୁ ଫେରିବା ପରି, ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଉପାସକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଆଣନ୍ତୁ।