ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଶ୍ୱର ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଅନେକ ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ତିନି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ଥିବା ଏକ ବୃଷଭ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅନେକ ସ୍ୱରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଧର୍ମର ଧାରକ । ସେ ବହୁ ସନ୍ତାନରେ ଧନ୍ୟ, ତିନିଟି ମୁହଁ ଥିବା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଆଦି ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାସନ କରନ୍ତି । ସେଇ ଶାଶ୍ୱତ ବୃଷଭ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ । ମୁଁ ଏହି ମହାନ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ଶୁଭ ନାମକୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କ ପଥରେ ଚଳିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଛି । ଦେବତାମୟ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଘେରି ରହନ୍ତି, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗତି କରି ତାଙ୍କୁ ବେସି ପ୍ରେମ କରନ୍ତି । ଏଠି ତିନିଟି ନିବାସ, ତିନିଟି ନଦୀ, ତିନିଟି ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ତିନିଟି ମାଆଁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସଭାରେ ସ୍ୱାମିନୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତିନିଟି କନ୍ୟା ଏବଂ ଉପରୁ ତିନିଟି ଦେବୀ, ସଭାରେ ଶାସନ କରନ୍ତି । ସବିତୃ ଦେବ ତିନିଥର ଆକାଶରୁ ଆମକୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରତିଦିନ ଆମକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଆଲୋକ ଦିଅନ୍ତୁ । ଭଗ, ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଧୀଷଣା, ଆମ ପାଇଁ ତିନି ମାପର ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ । ସବିତୃଙ୍କ ଶକ୍ତି ତିନିଥର ଆକାଶରୁ ଆସୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ହାତରେ ଆସନ୍ତୁ । ଜଳମାନେ ଏବଂ ଦୁଇ ଜଗତ୍ ମଧ୍ୟ ସବିତୃଙ୍କର ଶୁଭ ଚେଷ୍ଟା ପାଇଁ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି । ଏଠି ତିନିଟି ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ତିନିଜଣ ନାୟକ ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶାସନ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଧର୍ମମୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅପରାଜିତ । ତିନିଥର ଆକାଶରୁ ଦେବତାମାନେ ସଭାରେ ବିରାଜ କରନ୍ତୁ । ଏଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅବିଗ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗାଈଁକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଘୁରୁଛି । ସେ ଏକଥରେ ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ । ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷକମାନେ ତାହାରୁ ଏହି ଦୁଧ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମୃଦୁ ହାତିଅଛି, ଗଗନରେ ଖୁସି ହେଉଥିବାମାନଙ୍କ ପରି ଏହି ଗାଈଁକୁ ଦୁହିଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାହାରେ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରିଥିଲେ । ଓ ବସୁମାନେ, ଆମେ ଏଠି ତୁମର କୃପା ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ବୃଷଭଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସମ୍ମାନ କରି ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି । ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କର ବଛଡ଼ା ପାଇଁ ଆକୁଳ ହୋଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି । ମୁଁ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହୁଁଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପାଷାଣ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଅଛି । ଏହି ଦାତାମାନେ ମନୁ ପାଇଁ ଉତ୍ଥିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ । ଅଗ୍ନି, ତୁମର ମିଷ୍ଟ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ଜିଭା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଓ ବିସ୍ତୃତ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏଠି ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ଆଣି, ସେମାନେ ମଧୁର ହବି ପାନ କରନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଧାରା ଗିରି ଉପମା ଦେଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ ଏବଂ ପୋଷଣ କରେ । ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବ, ଆମକୁ ତୁମର ଦୟା ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଶୁଭକାମନା ଦିଅ । ପ୍ରାଚୀନ ଆକାଂକ୍ଷାର ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ଏବଂ ତାହାର ଅନ୍ତରେ ପୁଅ ନ୍ୟାୟ ଦିଗରେ ଗତି କରୁଛି । ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ପାଖକୁ ନେଇଯାଏ । ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଉପହାର ଦେଇ ସ୍ତୁତି ରଚିତ ହୋଇଛି । ସୁଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେ ତୁମକୁ ଅମୃତ ଆଣିଦିଏ । ଅର୍ପଣଗୁଡିକ ଉପରକୁ ଉଠୁଛି, ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଜ୍ଞାନ ଭଳି । ଅଲୋଭୀ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିଦିଅ । ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ନେଇଯାଉଛୁ । ସୁଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଓ ଭଲ ରଥ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ, ଏହି ପାଷାଣ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ସ୍ତୁତି ଶୁଣ । ତୁମର ପୁନର୍ଆଗମନ କ'ଣ, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ କହିଥିଲେ ? ତୁମେ ମନେ କର, ଆସ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି । ଏହି ମଧୁର ଦାନ, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉପହାର ଭଳି, ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରଥମେ ଦେଇଥିଲେ । ଅନେକ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କର ଡାକ ଗଞ୍ଜିଉଛି । ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ସ୍ତୁତି ଶୁଣାଯାଏ । ଦେବପଥ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଆସ, ଏଠାରେ ତୁମର ମଧୁର ଭଣ୍ଡାର ଅଛି । ତୁମର ପ୍ରାଚୀନ ନିବାସ, ଶୁଭ ମିତ୍ରତା, ଜାହ୍ନୁ ନଦୀର ଜଳରେ ଅଛି । ନୂତନ ମିତ୍ରତା ନବୀକୃତ କରି, ଏବେ ଆମେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମଧୁର ଆନନ୍ଦ କରିବା । ଅଶ୍ୱିନୀ, ପବନ ସହ ବୟସ୍କ ଓ ଦକ୍ଷ, ସେବକମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଯୁବା । ନାସତ୍ୟ, ଦିନର ଅର୍ପିତ ହୋଇଥିବା ସୋମ ଗ୍ରହଣ କର, ଅସୀମ ଦାନ ଦେଉଥିବା । ତୁମର ଅନେକ ଉପହାର ଶବ୍ଦରେ ଘେରି ଅଗ୍ରସର ହୁଏ, ଅଦମ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାରେ । ତୁମର ରଥ ଅମୃତରୁ ଜନ୍ମିତ, ପାଷାଣ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା, ଶୀଘ୍ର ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଚାରିଅଞ୍ଚଳ ଗତି କରେ । ଅଶ୍ୱିନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧୁର ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଘରେ ଆସି ଏହା ପିଉ । ତୁମର ରଥ ଦୃଢ଼ ଆକାର ଓ ଦକ୍ଷତାରେ ନିର୍ମିତ, ସୋମ ପିଡାଯାଉଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ । ମିତ୍ର ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି । ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଅନ୍ଦ୍ରିଷ୍ଟିରେ ଜାତିମାନେ ଉପରେ ନିରିକ୍ଷଣ କରନ୍ତି । ଘୃତ ନିବେଦନ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦିଅ । ମନୁଷ୍ୟ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର, ଯିଏ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ଧର୍ମ ଦେଇ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି । ସେ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅବିନାଶୀ, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ । ଅରୋଗ୍ୟ ଓ ଅର୍ପଣରେ ଆନନ୍ଦିତ, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣି, ସେମାନେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ଚଳନ୍ତି । ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ଆମେ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଏହି ମିତ୍ର, ପୂଜ୍ୟ, ସହଜ, ରାଜା ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ମହାନ ଆଦିତ୍ୟ, ପୂଜାରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଲୋକଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସହଜ ଓ ଦୟାଳୁ । ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କର । ମିତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷା, ଲୋକଙ୍କ ସମର୍ଥକ, ଦେବତାଙ୍କ କୃପା, ତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଆଣିଦିଏ । ମିତ୍ର ତାଙ୍କ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଢାକିଛନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି । ପାଞ୍ଚ ଜନମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଅନୁଗତ । ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ।