ଏହି ଓଡ଼ିଆ କଥାକୁ ଶୁଣ, ଏହା ଋଗ୍ବେଦର ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅନୁଭୂତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ଏକତା, ଶକ୍ତି, ଓ ମହିମା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି। ଏଠି, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମନେ ହୁଏ ଯେଉଁଠି ପାଏଁ ଏକ ପଦ ରଖାଯାଇଛି, ଏଠି ଜଣେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରକାଶିତ। ପଥ ସିଧା, କିନ୍ତୁ କେହି ଭ୍ରମଣ କରିଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏକତା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସନ ଅଦ୍ଭୁତ। ଗାୟମାନେ ଅବିରତ ଦୁଧ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷୟଶୀଳ ନୁହଁନ୍ତି, ସଦା ନୂତନ ଓ ଯୁବା ହୋଇ ରହନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। ଏଠି ଏକ ବୃଷଭ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଜନା କରେ, ନିଜ ବୀଜ ଅନ୍ୟ ଦଳରେ ରଖିଦିଏ। ସେ ରାତିର ନାୟକ, ବିତରକ ଓ ରାଜା; ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏକତା ଏଠି ମହାନ। ଏବେ ଆମେ ଘୋଡ଼ାର ଶୌର୍ୟ ଓ ଜନମାନଙ୍କ ଧନ ଗାଥା ଗାଉଛୁ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ରଥକୁ ଷୋଳ ଯୋଗ, ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ରେ ଟାଣିଛି; ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ସବିତା ଦେବତା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପୋଷଣ ଓ ବିକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ସେମାନଙ୍କର; ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। ବଡ଼ ଧରିତ୍ରୀ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶ, ଦେବତାଙ୍କ ଧନରେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି। ଶୌର୍ୟବାନ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଥିବା ସେ ଶୁଣାଯାଉଛନ୍ତି; ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। ଏହି ଧରିତ୍ରୀ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ, ଆମ ପାଇଁ ରହିଛି, ରାଜା ଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କର ମିତ୍ର। ମଣିଷମାନେ ମଣ୍ଡପରେ ବସିଥିବା ବିରମାନେ ପରି; ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। ଉଦ୍ଭିଦ, ଜଳ, ଧରିତ୍ରୀ, ଏ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଆମେ ତୁମ ମିତ୍ର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମ ଦାନର ଭାଗୀ ହେବାକୁ; ଏହି ମହାନ ଏକତା ଦେବତାମାନଙ୍କର। କୌଶଳୀ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ କେହି ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅଟୁଟ ନୀତିକୁ କ୍ଷୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଦୁଇ ଜଗତ ଓ ପର୍ବତମାନେ ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷୟ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଛଅ ଜଣେ ବହନ କରନ୍ତି, ଏକ ଏକାକୀ ଚାଲିଥାଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀତିକୁ ଧାରଣ କରି। ଗାୟମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତିନି ମହାନ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି, ଦୁଇ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଏକ ପ୍ରକାଶିତ। ତିନି ଜନ୍ମ ଥିବା ବୃଷଭ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ସ୍ୱଭାବରେ, ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧ। ତିନି ମୁହଁ ଥିବା, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକ; ସେ ଅମର ବୃଷଭ, ବୀଜଧାରୀ। ଆମେ ଏହି ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ଶୁଭ ନାମ କୁହୁଛୁ। ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ପ୍ରସନ୍ନ, ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚଳିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ତିନି ଆଶ୍ରୟ, ତିନି ନଦୀ, ତିନି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ତିନି ମାଆ ଓ ତିନି ଧର୍ମାର୍ଥ ତାରୁଣୀ, ତିନି ଦିଗରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଆସିଥିବା; ସମାବେଶରେ ସେମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ସବିତା ଦେବତା, ତିନି ଥର ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ; ପ୍ରତିଦିନ, ତିନିପ୍ରକାର ଆଲୋକ ଆଣନ୍ତୁ। ଭଗ, ରକ୍ଷକ ଓ ଧୀଷଣା, ଆମକୁ ତିନି ମାପରେ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ସବିତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ତିନି ଥର ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ମୃଦୁ ହସ୍ତରେ, ଜଳ ଓ ଦୁଇ ଜଗତ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, ସବିତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନା ପାଇଁ। ତିନି ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଲୋକ, ତିନି ନାୟକ ଏହି ମହାନ ଦେବତାଙ୍କ ଶାସନ କରନ୍ତି। ଧର୍ମିକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ; ତିନି ଥର ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ଦେବତାମାନେ ସମାବେଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରରେ ଘୁରୁଥିବା ଗାୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି। ତାକୁ ସେମାନେ ଦୁଧ ଦେଇଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସୁକ ଲୋକେ ଏହି ଦୁଧ ପାଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୂଷଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହସ୍ତରେ, ତାକୁ ଦୁଧିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାହାରେ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ, ଓ ବସୁମାନେ, ଆମେ ଏଠି ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଉ। ବୃଷଭଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଜାଣନ୍ତି। ଗାୟମାନେ ତାଙ୍କ ଛାଉନି ପାଇଁ ଏଠୁ ଅଠୁ ଚଳି, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବି, ଯାହା ଯଜ୍ଞରେ ପାଥର ଯୋଗ କରାଯାଇଛି, ପ୍ରଜ୍ଞା ସହିତ। ଏହି ଦାତା, ମନୁ ପାଇଁ ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜ୍ୟ। ତୁମର ଜିହ୍ବା, ଅଗ୍ନି, ମଧୁର ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ କହନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ଆଣି, ମଧୁର ଅର୍ଘ୍ୟ ପାନ କରାଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ପାହାଡ଼ ଝରଣା ପରି ବହିଯାଉଛି, ପୋଷଣ କରୁଛି, ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବତା। ଜାତବେଦସ୍, ଦୟାଳୁ, ଆମକୁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ମଙ୍ଗଳ ଦିଅ। ପ୍ରାଚୀନ ଆକାଂକ୍ଷାର ଗାୟ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ତାହା ଭିତରେ ପୁଅ ନ୍ୟାୟ ପଥକୁ ଗମନ କରୁଛି। ଗାୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଦେଉଛି, ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ପ୍ରଶଂସା ଉଷାକାଳେ ରଚିତ। ସୁଯୋଗ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ତିନି ତୁମକୁ ଅମୃତ ଆଣିଦିଏ; ଅର୍ଘ୍ୟ ଉପରକୁ ଉଠେ, ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ଞା ପରି। ଲୋଭୀ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କର, ଆମେ ତୁମ ପାଖକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ। ସୁଯୋଗ୍ୟ ଘୋଡ଼ା, ଶୁଭ ରଥ ନେଇ, ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଏହି ଷ୍ଟନରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶ୍ରୁତିକୁ ଶୁଣ। ତୁମ ପୁନଃଆଗମନ କେଉଁଠି, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି? ଅଶ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ବିଚାର କର, ଆସ; ଶାୟଦ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ଏହି ମଧୁର ଦାନ, ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରଥମେ ଦେଇଥିଲେ। ବହୁ ଲୋକରେ ତୁମ ଡାକ ଶୁଣାଯାଉଛି, ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ଆସ, ଏଠି ତୁମ ମଧୁ ଭଣ୍ଡାର ଅଛି। ତୁମ ପ୍ରାଚୀନ ନିବାସ, ଶୁଭ ମିତ୍ରତା, ତୁମ ଧନ ଜାହ୍ନୁ ଜଳରେ। ନୂତନ ମିତ୍ରତା ନେଇ, ଏବେ ଆମେ ଏକତାରେ ମଧୁରେ ଆନନ୍ଦ କରିବା। ଅଶ୍ୱିନୀ, ପବନ ସହ, ଯୁବା ଓ ଦକ୍ଷ, ସହଚରଙ୍କ ସହିତ, ଏକତାରେ ଓ ଯୁବା। ନସତ୍ୟ, ଦିନର ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ସୋମ ପିଅ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଅସୀମ। ଅଶ୍ୱିନୀ, ତୁମ ଅନେକ ଦାନ ଶବ୍ଦରେ ଘେରା, ଅନ୍ୱେଷଣଶୀଳ, ଅକ୍ଷୟ। ତୁମ ରଥ ଅମୃତରୁ ଜନ୍ମିତ, ପାଥର ଚାଳିତ, ଶୀଘ୍ର ଦିଗ୍ବିଦିଗ ଚଳିଥାଏ।