ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା—ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସାଥୀମାନେ ଥିଲେ। ଏହି ଦିନ, ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା, “ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ବିରୋଧୀମାନେ ହାରିଯାଆନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ତାଙ୍କୁ ଆମ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ଏଠି, ଆକ୍ସ ଜଳିଥାଏ, ଛୁରି କାଟେ, ଚୁଲି ଉତ୍ତାପରେ ଫେନ ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଲୋକମାନେ ତୀରକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୂତିକୁ ଚାଳାକ ବୋଲି ଭାବି ଗାଈମାନେ ଦେଖାନ୍ତି; ତେବେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହ ଚଲାନ୍ତି ନାହିଁ, ଗଧାକୁ ଘୋଡ଼ା ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ଭାରତବଂଶୀ ପୁଅମାନେ ପିତୃତ୍ୱ, ପର୍ଦାଦା ପରିଚୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୋଜନ୍ତି, ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ୍ ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରୁତି, ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛି—ଏହାକୁ ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଆଗ୍ନି ଓ ଦିବ୍ୟ ସମୂହ ଶୁଣୁନ୍ତୁ। ମୁଁ ମହାନ୍, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଗାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସତ୍ୟ ଦୃଢ଼ ହେଉ—ଏହା ଆମକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଅ। ଆଗ୍ନି, ଏହା ମୋର ପ୍ରଣାମ; ମୁଁ ଧନ ଖୋଜୁଛି। ତୁମର ପୁରାତନ, ସତ୍ୟର ସ୍ଥାପକ ସ୍ୱର୍ଗ ବିସ୍ତାରିତ; ମଣିଷମାନେ ବି ସଭା ଓ ଯଶ ଲାଗି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠି କିଏ ଜାଣେ, କିଏ କହିପାରିବେ, କେଉଁ ଦେବତା ନିକଟରେ ଠିକ ପଥ ନେଇଯାଏ? ସେଠାରେ କେତେକ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଏ, କେତେକ ଦୂରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ଉପାସନା ଓ ନିଜର ନିୟମରେ। ଋଷି ମଣିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଗୃହ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ବୁନାଇବା ପରି, ସମ୍ମିଳିତ ଇଚ୍ଛା ଓ ବୁଝାମଣରେ। ସେମାନେ ଏକାଠି ଓ ଅଲଗା, ଦୂର ଓ ନିକଟରେ, ଏକ ସ୍ଥିର ସ୍ଥାନରେ ଜାଗିରହନ୍ତି; ଭଉଣୀମାନେ ଯୁବତୀ ହୋଇ ଦମ୍ପତିଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଅଲଗା ଅଲଗା, ଦେବତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୋଝି ଅଚଳ—ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ଏକ ନାୟକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାସନ କରନ୍ତି—ଉଡୁଥିବା, ଘୁରୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ, ଜନ୍ମିତ। ମୁଁ ପୁରାତନ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଛି, ମହାପିତାଙ୍କର ଉତ୍ସରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ହୋଇ ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୁତି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରେ; ଆଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମିତ୍ର, ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ, ଵରୁଣ, ଆଦିତ୍ୟ, ଋଷି, ପ୍ରସିଦ୍ଧମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସବିତୃ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତ, ଶୁଭ ଜିହ୍ୱା, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତିନିଥର ଶାସନ କରନ୍ତି; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଘୋଷଣା କରିଛ; ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଲ ଦିଅ। ଦକ୍ଷ, ଶୁଭକର୍ମୀ, ଆତ୍ମସ୍ତୁତି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟାମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ଦିଅନ୍ତୁ; ପୂଷଣ, ଋଭୁମାନେ, ଇଂଦ୍ରିୟ ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତୁ। ମାରୁତମାନେ, ଶର ଧରି, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ରଥ ଚଲାନ୍ତି, ସତ୍ୟର ସନ୍ତାନ; ସରସ୍ୱତୀ, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଣନ୍ତୁ; ଧାତୃ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭାଗ ପାଇଁ ଭଗାଙ୍କୁ ଯାନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚାଲି ଅତି ପୁରାତନ, ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଯୁବତୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଦୁଇଟିକୁ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ପୂରିଦେଇଛନ୍ତି; ନଗର ଧ୍ଵଂସକ, ବୃତ୍ର ହନ୍ତା, ବଳିଷ୍ଠ ସେନା ସହିତ, ଆମ ପାଇଁ ଅଧିକ ଧନ ଆଣନ୍ତୁ। ନାସତ୍ୟ, ଆମ ପିତାମାନେ, ଆଶ୍ୱିନ୍ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ତୁମର ନାମ ଶୁଭ୍ର; ତୁମେ ଧନ ଦାତା, ସମସ୍ତ ଧନର ରକ୍ଷକ, ଦାନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ମହାନ ତୁମର ନାମ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଋଭୁମାନେ, ବନ୍ଧୁମାନେ, ଏହି ଚିନ୍ତାକୁ ସଫଳ କର। ଅର୍ୟମାନ, ଅଦିତି, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ଵରୁଣଙ୍କର ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରତ; ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ସହିତ ଏକତ୍ର କର, ଯାତ୍ରାରେ ଗୋଧନ ଦିଅ। ଦେବତାଙ୍କ ଦୂତ, ଅନେକ ଭାବରେ ଜନ୍ମିତ, ସେ ଅଖଣ୍ଡ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିର୍ମଳତା ସହିତ ଆମ ସହ କଥା କହୁନ୍ତୁ; ପୃଥିବୀ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆମକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଅଦିତି ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମାରୁତମାନେ ଆମକୁ ଶୁଭ ରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଆମର ପଥ ସରଳ ହେଉ; ଦେବତାମାନେ ଉଦାର ମଧୁରେ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଶିଚ୍ଚନ୍ତୁ; ଭଗ, ମୋ ସହ ମିତ୍ରତାରେ ଅସଫଳ ହେଉନାହିଁ; ମୁଁ ଦାତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଅକ୍ଷତ ଚିତ୍ତେ ପହଁଚିଯାଉ। ଏହି ଅର୍ପଣ ଉପଭୋଗ କର, ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମ ହବି ଉପରେ ଚମକ; ଆମକୁ ସିଧାସଳଖ ଯଶ ଦିଅ। ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ତୁମେ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କର; ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆମକୁ ଆଲୋକିତ କର। ଏହିପରି, ଏକ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଉଷାମାନେ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ଗାଈର ଅବିନାଶୀ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ। ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଦେବତା ଆସନ୍ତି, ଏହି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ। ଦେବତାମାନେ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ଆମୁଁଠୁ ଦୂରେ ଯାନ୍ତୁନାହିଁ, ଆଗ୍ନି, ତୁମେ ମାର୍ଗ ଜାଣ; ଚିହ୍ନ ଦୁଇଟି ପୁରାତନ ଗୃହରେ ଅଛି—ଦେବତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଶାସନ। ମୋର ଆଶା ବହୁଠାରେ ଭ୍ରମଣ କରେ, ମୁଁ ପୁରାତନ ବସ୍ତୁ ଶାନ୍ତିରେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଆଗ୍ନି ଜଳିଲେ, ଆମେ ସଠିକ୍ କଥା କହିବା; ଏକମାତ୍ର ଦେବତା ଶାସନ। ସେହି ଏକ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି, ଶୟନାଶୀ ସହିତ ଜନ୍ଗଲ ପଛରେ ଚଲନ୍ତି। ଏକ ମାଆ ଛାଣାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି, ଅନ୍ୟ ଧରିରଖିଛି—ଏକମାତ୍ର ଦେବତା ଶାସନ।