କୁଶିକ ବଂଶୀୟମାନେ, ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ । ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଏହାକୁ ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ । ରାଜା ସୁଦାସ ବୃତ୍ରକୁ ଦଳନ କରିଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଯିଏ ଦୁଇ ଲୋକ — ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ — ଉପରେ ତୃପ୍ତି ଆଣିଛନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି । ଭାରତ ଜନତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ରକ୍ଷା କରେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି; ସେ ଆମକୁ ଅନେକ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ । କିକଟ ଦେଶରେ ତୁମର ଗାଈମାନେ କଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେମାନେ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାପ ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି । ପ୍ରମଗନ୍ଦଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ଦିଅ, ଓ ଦାନଶୀଳ, ଆମ ପାଇଁ ତଳ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଦିଅ । ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବୃହତ୍ ସର୍ପସଦୃଶ ଚିନ୍ତା ଆସିଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ଅମର, ଅକ୍ଷୟ ଖ୍ୟାତିକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ସର୍ପସଦୃଶ ଖ୍ୟାତି ପଞ୍ଚଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦିତ ହୋଇଛି, ଏହା ପ୍ରଶଂସା ପ୍ରସାର କରୁଛି । ଏହି ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ, ନୂତନ ଜୀବନ ବହନ କରୁଥିବା, ପଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଜମଦଗ୍ନିମାନେ ଆମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି । ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦୃଢ ହେଉ, ଛାଗ ଅକ୍ଷତ ରହୁ; ଘାସକୁ ଜୁଆ ନ ଦିଅ, ଚାଷକୁ ନ ଦିଅ । ପାତଲ୍ୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବିପଦ ଦୂରକରନ୍ତୁ, ଆମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ରହନ୍ତୁ । ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଶରୀରରେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସନ୍ତାନରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଦାତା । ଖଦିର ଗଛର ସାର ଆମେ ପ୍ରସାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଶିଂଶପା ଗଛର କମ୍ପନରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ । ଏ ଆକ୍ଷ, ଦୃଢ ହେଉ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ, ଅଚଳ ରହୁ; ଆମଠାରୁ ଦୂର ହେଉନାହିଁ, ବିପଦ ଦୂର କର । ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଗଛ ଆମର; ଏହା ଆମକୁ କ୍ଷତି କରୁନାହିଁ; ଧନ୍ୟତା ସହିତ ଆମ ଘରେ ବସୁ, ଓ ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ । ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହ ଆଜି ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜୟୀ । ଯିଏ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେ ହରାଉ; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ଆତ୍ମା ଛାଡିଦିଅ । ଚାକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳେଇଦିଏ, ଛୁରି କାଟିଦିଏ; ଚୁଲା ଧୂଆଁ ଉଠାଏ, ଇନ୍ଦ୍ର । ମଣିଷେ ତୀରକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ନିଜକୁ ଚତୁର୍ ଭାବି, ଗାଈମାନେ ଭ୍ରମିତ କରନ୍ତି । ତେଜସ୍ବୀ ଘୋଡ଼ା ସହ ତେଜସ୍ବୀ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚଲାନ୍ତି ନାହିଁ, ଗଧାକୁ ଘୋଡ଼ା ଆଗରେ ନେଇ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହି ଭାରତସନ୍ତାନମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପିତୃତ୍ୱ ଓ ପ୍ରପିତାମହତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି । ଘୋଡ଼ାକୁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯୁତ କରନ୍ତି; ଧନୁର୍-ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି । ଏହି ସ୍ତୁତି, ମହାନ୍, ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ସଦା ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଉତ୍ତମ ସେନାମାନେ ଆମ ବାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକାଶରେ ସ୍ଥିତ ଅଗ୍ନି ଶୁଣନ୍ତୁ । ମହାନ୍ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଗାନ କର, ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ମୋର ଇଛା ଚଳିଛି, ଜାଣିଛି । ଯାହାର ପ୍ରଶଂସାରେ, ବିଧିକ୍ରମରେ, ଦେବତାମାନେ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଯଥାର୍ଥତାରେ ଦୃଢ ରୁହ, ଏହା ଆମକୁ ମହାନ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ । ଏହା ମୋର ନମସ୍କାର, ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଓ ପୃଥିବୀକୁ; ମୁଁ ଧନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ଉପାସନା କରୁଛି । ପ୍ରାଚୀନ ସତ୍ୟବାଦୀ ଆକାଶ ଖୋଲିଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି; ମଣିଷେ ମଣ୍ଡଳୀ ଓ କୀର୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ପୃଥିବୀକୁ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ସହ ସମ୍ମାନ କରିଛନ୍ତି । କିଏ ତଥ୍ୟକୁ ଜାଣେ, କିଏ କହିପାରିବ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ମାର୍ଗ ନେଇଯାଏ? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଏ, ଦୂର ଥିବାମାନେ ଗୁପ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଗୁପ୍ତ ନିୟମରେ ଅଛନ୍ତି । ମାନବ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ଆନନ୍ଦିତ; ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରୟ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ବୁନକାରୀ ପରି, ଏକତା ଓ ସମଝୁତିରେ । ସେମାନେ ଏକାଥିରେ ଓ ଅଲଗା, ଦୂର ଓ ନିକଟ, ଦୃଢ ସ୍ଥାନରେ ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି; ଓ ସହୋଦରୀମାନେ, ଯୁବତୀ ହୋଇ, ଦୁଇ ଦୁଇ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଅଛି, ଦେବତାଙ୍କ ମହିମା ବହନ କରି, ସେମାନେ କମ୍ପିତ ନୁହନ୍ତି; ଚଳନ୍ଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ଏକ ନାୟକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାସନ କରନ୍ତି, ଉଡୁଥିବା, ଘୁମୁଥିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର, ଜନ୍ମାନ୍ତର । ଚିରପୁରାତନ, ମୁଁ ମଧ୍ୟମ ଭୂମିକୁ ଉପସ୍ଥାନ କରେ, ବଡ ପିତାଙ୍କ ଉତ୍ସରୁ ଆମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ଏକାଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ବିସ୍ତୃତ ପଥରେ ରହନ୍ତି, ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛି; ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ; ମିତ୍ର, ସ୍ୱାମୀ, ବରୁଣ, ଯୁବକମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଋଷିମାନେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧମାନେ । ସବିତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ଜିହ୍ୱା, ତିନିଥର ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ସଭାରେ ଶାସନ କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ସବିତା, ତୁମେ ହିମ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛ; ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭଲ ଦିଅ । ଚତୁର, ସୁଶିଳ, ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ସତ୍ୟରେ ଅବିଚଳ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା, ସେ ଆମକୁ ସେଇ ଉପକାରୀ ଦିଅନ୍ତୁ; ତୁମେ ପୂଷଣ ସହିତ, ଋଭୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଳିରେ ପାଥର ଉଠାନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ । ମାରୁତମାନେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ରଥ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ସ୍ୱର୍ଗସନ୍ତାନ, ସତ୍ୟଜନ୍ମା, କ୍ଷୀଣ ନୁହେଁ; ସରସ୍ୱତୀ, ବଳିଯୋଗ୍ୟ, ଶୁଣନ୍ତୁ; ଧାତୃ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକମାନେ ସହିତ ଧନ ଦିଅ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତିର ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା; କାରଣ ସେ ବିଶାଳ ପଦବି କରନ୍ତି, ଯାହାର ଡାକ ଚିରପୁରାତନ, ଯାହାକୁ ଅନେକ ଯୁବତୀ, ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଅପରାଜିତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ନାୟକ, ଦୁଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ତାଙ୍କ ମହିମାରେ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି; ପୁର ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ବୃତ୍ର ନାଶକ, ସେନା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ଧନ ଏକତ୍ରିତ କରନ୍ତୁ । ନାସତ୍ୟ, ମୋର ପିତୃଗଣ, ବନ୍ଧୁ ଅନ୍ୱେଷକ, ଅଶ୍ୱିନ୍ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସୁନ୍ଦର ନାମ; ତୁମେ ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ଧନର ଦାତା, ଉପହାରକୁ ରକ୍ଷା କର, ଅଭ୍ରମିତ, ଅଚ୍ୟୁତ ।