ଏକ ସୁନ୍ଦର ସକାଳରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କୁଶିକ ପରିବାର ବଡ଼ ଯଜ୍ଞାରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ—"ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ପର୍ବତ, ଆପଣମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ମହାନ ରଥରେ ଆସି, ଆମ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି ନେଇଆନ୍ତୁ। ଆମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆମ ଗୀତରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଭାବିଲେ, "ହେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ଅବିଚଳ ରୁହନ୍ତୁ, ଆମର ଉତ୍ତମ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଯେପରିକି ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଧରିଥାଏ, ମୁଁ ମଧୁର ସ୍ତୁତିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧରିଛି।" ଏହି ସମୟରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କୁହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଉତ୍ତମ ଆହୁତି ଦେବା। ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଅ।" ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଦାନଶୀଳ ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଉ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସୋମ ଚାପିବା, ତାଳେ ଅଗ୍ନି ଦୂତିକା ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆସିବେ। ଏହି ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ବାହାରିଯାଆନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଆସନ୍ତୁ, ଦୁଇଁ ପଟେ ଆପଣଙ୍କ ଉପକାର ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ ରଥର ଧନ ଅଛି, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ଗଧା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେଠାରେ ଆସନ୍ତୁ। ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଧନ ଅଛି, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗିରସ ମହାନ ଦାତାମାନେ, ଦେବପୁତ୍ର ଏବଂ ବୀରମାନେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ହଜାର ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ବଢ଼ିଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ବିଭିନ୍ନ ରୂପେ ଦେଖାଦେଇ, ଚମତ୍କାର କରିଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସ୍ୱୟଂ ଗଢ଼ିଥାନ୍ତି। ଦିନକୁ ତିନିଥର ସେ ଆକାଶରୁ ଆସିଥିଲେ, ଋତୁକୁ ରକ୍ଷା କରି, ନିୟମରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଦେବପୁତ୍ର ମହାମୁନି ମାନବ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, ନଦୀ ଓ ସାଗରକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସୁଦାସଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କୁଶିକମାନେ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ହଂସ ପରି ଦଳରେ ଯଜ୍ଞରେ ଗୀତ ଓ ଗାନରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ। ଏହି କୁଶିକମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଏହି ଆମୃତ ପାନ କରିଥିଲେ। "ଆସନ୍ତୁ, ହେ କୁଶିକମାନେ, ଧ୍ୟାନ ଦିଅ; ଧନ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁକ୍ତ କର, ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦିଅ। ରାଜା ବୃତ୍ରକୁ ଦଳିଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ସେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" ଯିଏ ଦୁଇଁ ଲୋକ—ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ତୃପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ତୁତି କରିଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଏହି ଭାରତବଂଶୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛନ୍ତି, ସେ ଆମକୁ ଅପାର ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। "କୀକଟ ଦେଶରେ ଆପଣଙ୍କ ଗାଈମାନେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେମାନେ ଦୁଧ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ତାପ ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି। ପ୍ରମଗନ୍ଦର ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଦାନଶୀଳ, ଛୋଟ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଦିଅ।" ଏଠାରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ନଗ୍ନ ବିଚାର ବିପୁଳ ହୋଇଗଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଅମର ଏବଂ ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏହି ନଗ୍ନ କୀର୍ତ୍ତି ପଞ୍ଚଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାର ପାଇଲା। ଏହି ପାଖା ଧାରଣ କରିଥିବା ନୂତନ ଜୀବନ, ପଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଜମଦଗ୍ନିମାନେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ। "ଏହି ଦୁଇଁ ଗାଈ ଦୃଢ଼ ରୁହନ୍ତୁ, ଛାଗ ଅକ୍ଷତ ରୁହ, ଘାସ କିମ୍ବା ଲଙ୍ଗଳକୁ ଯୋକ କରନ୍ତୁନାହିଁ। ପାତଲ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ।" "ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ସନ୍ତାନରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ, କିଏନା ଆପଣ ଶକ୍ତି ଦାତା।" ଖଦିର ଗଛର ସାର ବିସ୍ତାର କର, କମ୍ପିଥିବା ସିଂସପାରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଏ ଧୁରା, ଦୃଢ଼ ରୁହ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁହ, ଅଚଳ ରୁହ, ଆମଠାରୁ ଦୂର ହେଉନାହିଁ, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦୂର କର। "ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଗଛ ଆମର, ଏହା ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ ଦିଅ, ଏହା ଆମ ଗୃହରେ ଶୁଭ ନେଇଆସୁ, ଏବଂ ବିମୋଚନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।" "ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅସଂଖ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ, ଆଜି ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଅ, ହେ ବିଜୟୀ। ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରାଜିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ତାଙ୍କୁ ଆମର ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଉ।" ଅତି ଦୂର୍ବଳ କୁହାଯାଏ, ଛୁରି କଟେ, ଚୁଲ୍ହି ଫୁଲିଯାଏ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର। ଲୋକେ ତୀରକୁ ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ, ଆପଣମାନେ ଚତୁର ଭାବି ଗାଈମାନେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହ ଦୌଡ଼ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ, ଗଧାକୁ ଘୋଡ଼ା ପୂର୍ବରୁ ଚଲାନ୍ତିନାହିଁ। "ଭାରତ ପୁତ୍ରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପିତୃତ୍ୱ କିମ୍ବା ପିତାମହତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ। ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯୋକ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଧନୁର୍ଯ୍ୟୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଶିବିରରେ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି।" ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାନ୍ ଷ୍ଟୁତି ରଚିତ ହେଲା, ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ। ସେହି ଉତ୍ତମ ସଂଘ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚିରଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଶୁଣନ୍ତୁ। "ମହାନ୍ ପାଇଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଗାନ କର। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ମୁଁ ତାହାର ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।" "ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ତୁମ ସତ୍ୟ ଅବିଚଳ ରୁହ, ଏହା ଆମକୁ ମହତ୍ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଏହି ମୋର ନମସ୍କାର, ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ; ମୁଁ ଧନ ଖୋଜୁଛି।" "ତୁମର ପୁରାତନ ସତ୍ୟଧାରୀ ସ୍ୱର୍ଗ ବିସ୍ତାରିତ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କୁହ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଭାରେ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ପୃଥିବୀକୁ ଅନେକ ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ମାନ କରିଛନ୍ତି।" "କିଏ ପ୍ରକୃତ ଜାଣେ, କିଏ କହିପାରିବ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ପଥ ନେଇଯାଏ? ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ, କିଛି ଦୂରେ, ଗୁପ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ, ଗୁପ୍ତ ନିୟମରେ ଅଛନ୍ତି।