ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତରେ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବୈଦିକ ବେଦୀରେ ବସି ସମସ୍ତେ ମହାପୁରୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ସୋମ ରସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଅଂଶ ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି, ସେହି ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କର। ସୋମ ରସ ତୁମକୁ ପୁଷ୍ଟି ଦିଅ। ତୁମର ପେଟ ନୈବେଦ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଶ୍ରୁତିରେ ଉନ୍ନତ ହେଉ, ଓ ମହାବଳୀ, ତୁମ ହାତ ଦାନ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ହେଉ।” ସେମାନେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ, “ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପକ୍କରୁ ଦହି, ପୟସ, ପିଠା ଓ ସ୍ତୁତି ଗୀତ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ପିଠା ଭୋଗ କର, ଏବଂ ଆମ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର। ଆମର ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ତୁମେ ଏମିତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ଯେପରି ଏକ ବର ବରକୁମାରୀମାନେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ। ହେ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ, ପ୍ରଭାତ ସୋମ ପ୍ରେସନରେ ଆମର ପିଠା ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ତୁମର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼। ମଧ୍ୟାନ୍ହ ସମୟରେ ଧାନ ଓ ପିଠା ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କାରଣ ସ୍ତୁତିକାର ଆହ୍ୱାନ କଲେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସ, ଆନନ୍ଦ ପାଉ। ତୃତୀୟ ପ୍ରେସନରେ ଆମ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଗ କର, ହେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଆମେ ତୁମକୁ ଗୀତ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ଏଠି ଏକ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ପୂଷଣ ପାଇଁ ପୟସ, ହରିଘୋଡ଼ା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ପିଠା ଦିଆଯାଇଲା, ଓ ବୃତ୍ରନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ ରସ ପାନ କରାଯାଇଲା। ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଉପହାର ବଢ଼ୁଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମ ପାନ ପାଇଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପର୍ୱତ ତାଙ୍କ ମହାରଥ ନେଇ ଆସିଥିଲେ, ସମୃଦ୍ଧି ନେଇ ଆସି, ବଳ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଋଷି କହିଲେ, “ଓ ଦାତା, ଏଠାରେ ରୁହ, ଯାଅନି, ଭଲଭାବରେ ଚାପିଥିବା ସୋମ ରସ ଭୋଗ କର। ଯେପରି ପୁଅ ବାପାଙ୍କୁ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧୁର ପ୍ରଶଂସାରେ ଧରିଛି। ଓ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଗାଓ, ଏହି କୁଶାସନରେ ବସ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶଂସା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଅ।” ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ଦାତା ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସୋମ ଚାପିବା, ଅଗ୍ନି ଦୂତ ଭାବେ ତୁମକୁ ନେଇଯିବେ। ଦାତା ଚାହିଲେ ଯିଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଉପକାର ଦୁଇପଟେ ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ମହାରଥର ଧନ ଅଛି, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ଗଧା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତୁ। ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାଇ ସୋମ ପାନ କର, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ମହିଳାମାନେ ଘରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏଠି ଅଙ୍ଗିରାସମାନେ, ଦିବ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବିପୁଳ ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ହଜାର ଉପହାର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆୟୁ ବଢ଼ାଇଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଦାତା ନିଜ ଚରିତ୍ର ଅନୁସାରେ ନିଜ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ବିଚିତ୍ର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଦିନକୁ ତିନିଥର ଆସିଥିଲେ, ଋତୁ ଅନୁସାରେ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୋକରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ। ଦେବତାଂଶଜ ମହାମୁନି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ନଦୀ ଓ ସାଗରକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ, ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସୁଦାସଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର କୁଶିକମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହେଲେ। ତେବେ, ସମସ୍ତେ ହଂସ ପରି ଗୀତ ରଚି, ସୋମ ଚାପି, ଦେବତାମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। କୁଶିକମାନେ ନିକଟକୁ ଆସି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ଧନ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ମୁକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ରାଜା ବୃତ୍ରକୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ, ସେ ପୂର୍ବ ପଶ୍ଚିମରେ ଉପାସନା କରିଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଯିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଏହି ଭାରତବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉପହାର ଦେବା ପାଇଁ। କିକଟ ଦେଶରେ ତୁମ ଗାଁମାନେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେମାନେ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ, ତାପ ଅନୁଭବ କରନ୍ତିନାହିଁ। ପ୍ରମାଗନ୍ଦର ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ଦିଅ, ଓ ଦାତା, ନିମ୍ନ ଶାଖା ଭଙ୍ଗ କର। ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ନଗ ଭାବନା ବିଶାଳ ହେଲା, ସୂର୍ୟକନ୍ୟା ଅମର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଲେ। ଏହି ନଗ ସଦୃଶ କୀର୍ତ୍ତି ପଞ୍ଚଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ପକ୍ଷୀ ସଦୃଶ ନୂତନ ଜୀବନ ଯାହା ପଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଜମଦଗ୍ନି ଦେଇଥିଲେ। ଦୁଇ ଗାଁ ସୁଦୃଢ଼ ରୁହ, ମେଷ ଅକ୍ଷତ ରୁହ; ଘାସ କିମ୍ବା ହଳକୁ ଯୋକ ନ କର। ପାତଳ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଆମ ସହ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ଦେହ, କାର୍ଯ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଓ ଜୀବନରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଦାତା। ଖଦିର ଗଛର ସାର ଆମେ ବିସ୍ତାରିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଶିଂଶପା ଗଛରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଚକ, ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥିର ରୁହ, ଆମଠାରୁ ଦୂର ଯାଅନି, ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଦୂର କର। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଗଛ ଆମର, ଏହିଁଠାରେ ଅନିଷ୍ଟ କିମ୍ବା କ୍ଷତି ହେଉନାହିଁ। ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଏହି ଆମ ଘରେ ବସୁ, ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଥୀ ସହ ଆଜି ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଅ, ଜୟୀ ହେଉ। ଯିଏ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେ ହରାଉ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ଆମର ପ୍ରାଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, କଟାରୀ ଜଳି, ଛୁରୀ କାଟେ, ଚୁଲି ଫୁଲିଯାଏ, ଏହି ସମସ୍ତ ତୁମ ଶକ୍ତି। ଲୋକମାନେ କଣ ତୀର ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ, ନିଜକୁ ଚତୁର୍ମାନି, ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଭ୍ରମିତ କରନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହ ଚଲାନ୍ତିନାହିଁ, ଗଧାକୁ ଘୋଡ଼ା ଆଗରେ ନେଇଯାନ୍ତିନାହିଁ। ଭାରତ ସନ୍ତାନମାନେ ବାପା ଓ ଠାକୁରଦାକୁ ଚିହ୍ନିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାକୁ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୁତି ମହାନ୍ତ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ତିଆରି; ଦିବ୍ୟ ସେନାମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅବିନାଶୀ ଅଗ୍ନି ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।