ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ବୀରତାର ଏହି ଗାଥା ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମରୁତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଥିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁର ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ ସଂଘ। ଏହି ମରୁତମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅହଂକାରୀ ବୃତ୍ରଙ୍କ ଶରୀରର ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ମନୁଷ୍ୟ ଭଳି ସୋମ ରସ ପାନ କରି, ନିତ୍ୟ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଲାଗି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ସେଉଁଠି, ସ୍ୱିଫ୍ଟ-ହୋର୍ସ୍ ବାହନୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ବଳି ଓ ସାହାୟ୍ୟକାରୀ ସହିତ ଆସନ୍ତି, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ବହୁଥିବା ଜଳକୁ ଅଟକାଇଦିଅନ୍ତି। ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚଳନ ଓ ଅଚଳନକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଅଧର୍ମିକମାନେଠାରେ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଏହି ମହାବଳୀ, ଅଜର, ଅମର, ଏବଂ ଯୁବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରୁ। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରିପାରେନାହିଁ। ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟ ସମୂହ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ସେ ଚିତ୍ସମ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଷାକୁ ତିଆରି କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ସତ୍ୟ ଓ ନିର୍ମଳ। ଏହି ମହାବଳୀ ଜନ୍ମ ମାତ୍ରେ ସୋମ ରସ ପାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ସୀମା ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିନ, ମାସ, ବର୍ଷ କିଛି ମାପିପାରେନାହିଁ। ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ ସୋମ ପିଇଥିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ରହସ୍ୟର ପ୍ରାଚୀନ ସୂତ୍ରଧାର ହେଲେ। ପରେ, ସେ ଜଳକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ସର୍ପକୁ ନିବୃତ୍ତ କରି, ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ଏକ ବୃଦ୍ଧିକାରକ ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସୋମ ରସ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ବଳିରେ ତିନି ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ, ଏହି ବଳି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଅସି ଆଣି ସର୍ପ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ବଳି ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନୂତନ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁ। ପ୍ରାଚୀନ ହୋକି ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନୂତନ ସ୍ତୁତି, ସବୁଦିନ ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଛି। ମୋର ପ୍ରେରଣା ଯେତେବେଳେ ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ସେଠି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଆମକୁ ସଂକଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ଯେପରି ନୌକାରେ ଯାତ୍ରୀ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ। ତାଙ୍କର ପାତ୍ର ସ୍ୱାହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାନ ପାଇଁ ଯେପରି କପରେ ଉପଚାର ହୁଏ। ପ୍ରିୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସୋମମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଗରେ ଘେରି ରହନ୍ତି। ନ ଗଭୀର ନଦୀ, ନ ପାହାଡ଼, ତୁମକୁ ଅଟକାଇପାରେନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର। ସହଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ, ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଦ୍ୱାର ଭଙ୍ଗ କରି ଧନ-ଧାନ୍ୟର ମହାକ୍ଷେତ୍ର ଜୟ କଲେ। ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ଆମେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଧନ ଜୟ କରନ୍ତି। ନଦୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ପାହାଡ଼ର କୋଳ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ମୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଉଜ୍ୱଳ ଦୁହି ଗାଈ ପରି, ମା ଭଳି ତାଙ୍କର ବଛଡ଼ାକୁ ଚାହିଁ, ଭିପାଶ ଓ ଶୁତୁଦ୍ରୀ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଏହି ଦୁଇ ନଦୀ ତାଙ୍କର ମାର୍ଗ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ସାଗର ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଉତ୍ତାଳ ତରଙ୍ଗରେ ପ୍ରସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରନ୍ତି। ଆମେ ସବୁଠାରୁ ମାତୃସ୍ନେହ ଭରା ସିନ୍ଧୁ ଓ ବିପାଶକୁ ଗଲୁ। ଦୁଇ ମାଁ ପରି ତାଙ୍କର ବଛଡ଼ାକୁ ନିଆଁ, ଏହି ଦୁଇ ନଦୀ ଏକାଠି ଏକେ ଚାନେଲ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ମାର୍ଗରେ ଆମେ ତୁମର ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ। ଏହି ପ୍ରବାହ ଅବିଚଳିତ ଚାଲିଥାଏ। ପ୍ରେରିତ ପୁରୋହିତ ଏହି ନଦୀମାନେକୁ କ’ଣ ଡାକନ୍ତି? ଧର୍ମମୟ ତୁମେ, ସୋମ ପାଇଁ ମୋର କଥାରେ ଆନନ୍ଦ କର, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସ। ମୁଁ, କୁଶିକପୁତ୍ର, ମହାନ୍ ସିନ୍ଧୁକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତୁତିରେ ଡାକୁଛି, କୃପା ଚାହୁଁଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଆମ ପାଇଁ ମାର୍ଗ ସଫା କରିଦେଲେ। ସେ ବୃତ୍ର, ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ବାଧାକୁ ଦଳନ କଲେ। ସବିତା ଦେବ ନ୍ୟାୟ ହାତରେ ଆମକୁ ନେଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭୂମିକୁ ପହଁଚିଲୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ବୀରତା ଚିରକାଳ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉ। ସେ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସର୍ପକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ଜଳ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଗଲା। ସାଙ୍ଗୀତିକ ହେଉ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଅନାବଶ୍ୟକ ନ ହେଉ। ତୁମର ସ୍ତୁତି ଅନେକ ପିଢ଼ି ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ମୋର ଗାଥା ଗ୍ରହଣ କର, କୌଣସି ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ତୁମର କୃପାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉ ନାହିଁ। ନଦୀମାନେ, ଦୂରରୁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ଯାନ ସହିତ ଆସିଥିବା କାରବଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ନମ୍ର ହୁଅ, ସରଳ ହୁଅ, ତୁମର ପ୍ରବାହ ରଥର ଧୁରା ତଳେ ଅବନମ୍ର ହେଉ। କାରବଙ୍କ, ଆମେ ତୁମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଶାଶ୍ୱତ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ, ପ୍ରେମିକା ଯୁବକୁ ଦେଖି ଯେପରି ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ। ଯଦି, ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରେରିତ, ଭାରତମାନେ ତାଙ୍କର ଗାଈ ସହିତ ଏହି ପ୍ରବାହ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପ୍ରବାହ ଚାଲିଯାଉ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସୁମଙ୍ଗଳ ଅନୁଗ୍ରହ ଚୟନ କରିଛି। ଭାରତମାନେ ତାଙ୍କର ଗାଈ ସହିତ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରେରିତ ଏହି ମାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ନଦୀମାନଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇଛନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ଅନୁଗ୍ରହଶୀଳ ହୁଅ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ତୁମର ଚାନେଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ସୁଖରେ ଚାଲ। ତୁମ ପାଇଁ ତରଙ୍ଗ ମୃଦୁ ଉଠୁ, ଜଳମାନେ, ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ କର। ଶକ୍ତିରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ, କୌଣସି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବିପଦ ନ ଆସୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବାଧା ଭଙ୍ଗ କରି, ଦାସମାନଙ୍କର ଦୃଢ଼ କୋଟକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେ ଧନ ଦେଲେ, ଦୁଃଖିତମାନେକୁ ଉଦାରତାରେ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ। ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପ୍ରେରିତ ଏହି ଦାତା ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।