ଏକ ସମୟର କଥା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଷ୍ଟୁତି ସହିତ ଡାକାଯାଉଥିଲା। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବଳବାନ ଶତ୍ରୁମାନେ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରୀମାନେଙ୍କୁ ଦଳିଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ବୃତ୍ର ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ, ପଦବିହୀନ ଦାନବକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୂତ ଭାବେ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ଓ ଗୀତରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅପାର ରୂପେ ନିବାସ ହିସାବରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା। ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶ ଓ ମଧ୍ୟଲୋକକୁ ସ୍ଥିର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜଳ ଭୂମି ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ବଳା ନାମକ ଗାଁଆଁଶା ଗୋଶାଳା ଅପରିଚଳିତ ଓ ଅତିକ୍ରମଣ ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ବଳା ପଛକୁ ହଟିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପଥକୁ ସମତଳ କରି, ଗୋମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଷ୍ଟୁତିକାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏକାକି ଇନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରି ସେମାନେକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ। ମଧ୍ୟଲୋକରୁ ଧନ, ଯୁଗଳ ରଥ ଓ ବିଜୟ ପୁରସ୍କାର ଆଣିଦେବା ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ କେବେ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ, ଦିନ ପରେ ଦିନ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଗ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ରାତି ଆସିଲେ ଏବଂ ଉଷା ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି, ଲୋକମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହାନ ମୁହଁକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏକ ମହାପ୍ରଭା ହୃଦୟରେ ବିରାଜିତ, ଗାଈ ଫଳଦାୟି ଦୁଧ ବହାଇଁ ଚାଲିଯାଉଛି। ସମସ୍ତ ମଧୁର ଉତ୍ସ ଏହି ଧୂସର ଗାଈରେ ସଂଗ୍ରହ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ରସ ଦେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଗଲା—ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଦୁର୍ଗକୁ ଦୃଢ଼ କର, ଯଜ୍ଞ ଓ ପ୍ରଶଂସକ, ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଉପକାର କର। ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବୀ ଅସୁରମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା! ଶତ୍ରୁମାନେ ପରି ଧ୍ୱନି ହେଉଛି; ଅତି ଦାହକ ଏବଂ ଭକ୍ଷକ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳିଦିଅ। ଶତ୍ରୁକୁ ତଳେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ଦେମନ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର, ମଘବନ୍, ତାଙ୍କୁ ବିମୂଢ଼ କର। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେମନ୍କୁ ତାଙ୍କ ମୂଳ ସହିତ ଉପାଡ଼ିଦିଅ, ମଧ୍ୟକୁ ଚିରିଦିଅ, ଧ୍ୟାନ ଦେଖ। ତୁମେ ଲୁଚିଥିବା, ଲପଟିଯାଉଥିବା ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ଅସ୍ତ୍ରର ତାପରେ ଦହିଦେଲେ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କୃପା ଯେପରି ପ୍ରଦାନ କରିଛ, ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆମକୁ କୁଶଳରେ ଆଗେଇ ନେଉ। ଆମେ ବିପୁଳ ଧନର ଅଧିକାରୀ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଶ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ଆମେ ତୁମ ଦୟା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ଏକ ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷେତ୍ର ପରି ଆମର ଆଶା ବଢ଼ିଯାଉ, ଧନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧନ ଦେଇ ଏହାକୁ ପୂରଣ କର। ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉପହାରରେ ଏହି ଆଶାକୁ ପୂରଣ କର, ଏବଂ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କର। ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ କୁଶିକମାନେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞଧାରୀ। ଗୋମାନେ ପାଇଁ ବାଢ଼ିଥିବା ବାଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ, ଗୋମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ, ପୁରସ୍କାର ଆମକୁ ମିଳୁ। ତୁମେ ସତ୍ୟ ବଳର ସାଂଡା, ହେବେନରେ ବସୁଥିବା, ଆମକୁ ଗୋଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ମଘବନ୍। ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମେ ମଘବନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ପୁରସ୍କାର ଜିତିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ଶୁଣୁଥିବା ଏବଂ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଧନର ବିଜେତା। ଏହି ପରେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନରେ କନ୍ୟାଙ୍କର ସନ୍ତାନକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପିତା କନ୍ୟାର ଝରଣାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନସିକତାରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ସେ ଜନନୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭାଗ କରିଦେଲେନି, ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଦାନକର୍ତ୍ତାର ଧନର ଭଣ୍ଡାର କଲେ। ମାଆମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଜଣେ ଉତ୍ତମ କର୍ତ୍ତା, ଅନ୍ୟଜଣେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଉନ୍ମାନ୍ଥନ କୌଶଳରେ ଚମକୁଥିବା, ମହତ୍ୱର ପୁତ୍ର ରୂପେ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମହାବଳୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ଏହି ମହା ଗଭ୍ର ତ୍ୱରିତ ଅଶ୍ୱର ଯଜ୍ଞରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ବିଜୟୀମାନେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆସି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ମହାପ୍ରଭା ଆଣିଲେ। ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋମାନେର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ହେଲେ। ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ସାତ ଋଷି ମନସିକ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସତ୍ୟ ପଥ ଖୋଜି, ଭକ୍ତି ସହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସରମା ପାହାଡ଼ର ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପଥ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ରାସ୍ତା ଖୋଜିଲେ, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସାଥୀମାନେ ସହିତ। ସେ ସୁଚଳିତମାନେ ପାଇଁ ପଥ ଦେଖାଇଲେ, ସେଇ ପ୍ରଥମେ ଜାଣି, ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ପ୍ରେରିତମାନେ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱରୂପ ଗଲେ, ପାହାଡ଼ ଉତ୍ତମ କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଗଭ୍ର ମୁକ୍ତ କଲା। ଯୁବ ନାୟକ ଅର୍ପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ତାପରେ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଚମକିଉଠିଲେ। ସେ, ସଦାବ୍ୟାପୀ, ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ; ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଶୁଷ୍ଣାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ସେ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଷ୍ଟୁତି କଲେ, ଗୋଅନ୍ୱେଷଣରେ ବନ୍ଧୁକୁ ଦୋଷ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଗୋ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ ସେମାନେ ମନସିକ ଚେଷ୍ଟାରେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ଷ୍ଟୁତି ରଚିଲେ। ଏହି ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧିର ନିବାସ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମାସମାନେକୁ ସତ୍ୟରେ ସେବା କଲେ। ଦେଖି, ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ପ୍ରାଚୀନମାନେ, ବୀଜ ଦୁହୁଥିବା, ଦୁଧ ଦେଲେ। ଦୁଇ ଜଗତ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ଗୋମାନେ ବୀରମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଗୋଶାଳାରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ବୃତ୍ରହନ୍ତା ନବଜାତମାନେ ସହ ଅର୍ପଣ ସହିତ ବସିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ଗୋମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଘୃତବହିନୀ ଗାଈ ମଧୁର ମଧୁ ଦୁଧ ଦେଲେ। ପିତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନିବାସ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଦକ୍ଷମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ମାଆମାନେ ସମର୍ଥନ ଦେଇ ଶକ୍ତି ସହ ଉପରକୁ ମାପି ବସିଲେ।