ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅବସରରେ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । “ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ତୁମ ଶିଖାରେ ଆମ ପ୍ରଶଂସାର ଆଲୋକ ଚମକୁ, ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାମାନ୍ୟତା ଦିଅ । ହେ ଅଗ୍ନି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଣ, ତୁମ ଦେହକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର, ଏହାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର ।” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବରେ ଡାକି ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ମୋତେ ଧନ ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ସେହି ଧନର ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛ । ପ୍ରଶଂସକଙ୍କ ଘରେ, ହେ ଶୁଭ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ ।” ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦ୍ୱାନ, ଅମୋଘ, ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ପୂରୋହିତ ଭାବରେ ବାଛିଲେ । ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିନନ୍ତି କଲେ, “ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ଆମ ପାଇଁ ଧନ, ଶକ୍ତି ଓ ଉଦାର ଉପହାର ଆଣ ।” ଘୃତ ଭରିତ ହୋମ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ଦୀପ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଦାନ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯୁବା, ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଘୂରି, ଧନୀମାନେ ସହ ଆସ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଅ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିନନ୍ତି କରାଗଲା, “ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିରେ ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିକାର ଦିଅ । ଶୂରବଳ ଧନରେ ଆମକୁ ସମ୍ପନ୍ନ କର, ଧନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପ୍ରଶଂସା ବଢ଼ା ।” ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ଓ ମୁହଁ ରହିଛି, ଯାହା ଉପାସକମାନେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଖିଛନ୍ତି । ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଆଣ, ଯୁବା, ଏହି ଦିନ ଦେବସଭାକୁ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ । ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ଚାହିଲେ, ତୁମକୁ ପୂରୋହିତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ । ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଳକ ହେଉ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ । ପ୍ରଭାତକାଳେ ଅଗ୍ନି ଉଷା, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଏବଂ ଦଧିକ୍ରାକୁ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଡାକନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆମ ପୂଜା ଶୁଣନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନିଙ୍କର ତିନିଟି ତିବ୍ର ଅଶ୍ୱ, ତିନିଟି ଆସନ, ତିନିଟି ସତ୍ୟର ଜିହ୍ୱା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଅଛି । ଏହା ସହିତ ଆମ ଗୀତ ଅସ୍ୱୀକୃତ ନ ହେଉ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର । ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦାସ୍, ତୁମର ଶକ୍ତି ଅସଂଖ୍ୟ, ତୁମେ ନିଜେ ଅପେକ୍ଷିତ, ଅମୃତତ୍ୱର ନାମଧାରୀ । ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଚମତ୍କାର କାରୀମାନେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତୁମରେ ରଖିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ତୁମ ପଛରେ ଏକତ୍ରିତ । ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଭଗାଙ୍କ ପରି, ଦେବତା, ଋତରକ୍ଷକ, ନ୍ୟାୟପାଳକ । ସେ, ବୃତ୍ର ନାଶକ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଗାୟକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଏଠି ଋଷିମାନେ ଦଧିକ୍ରା, ଅଗ୍ନି, ଦିବ୍ୟ ଉଷା, ବୃହସ୍ପତି, ସବିତା, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଭଗ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେକୁ ଡାକିଲେ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିନନ୍ତି କରାଗଲା, “ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଅମୃତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରଖ, ଆମ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର । ପ୍ରଥମ ପୂରୋହିତ ଭାବେ ବସି, ଦଧି ଓ ଘୃତର ଭାଗ ଆସ୍ୱାଦନ କର ।” ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ବହିଯାଉଛି, ଭାଗଗୁଡ଼ିକ ମାଂସଲ ଓ ତୃପ୍ତିଦାୟକ । ଦେବ ଭୋଜ ପାଇଁ ତୁମ ନିଜ ଆସନରେ ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପାଇଁ ଘୃତର ଭାଗ ଝରୁଛି, ଏହା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ । ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଚମକୁଛ । ଯଜ୍ଞର ପାଳକ ହେଉ । ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଭାଗ ଝରୁଛି, ଶକ୍ତି ପରି; ମାଂସ ଓ ଘୃତର ଭାଗ । ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଂସ ଅର୍ପିତ ହେଲା, ଭାଗଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ତ୍ୱକ୍ରେ ଝରୁଛି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର । ଏହି ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି, ଯାଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହରେ ଦେହରେ ଦବା ଶୋମା ରଖିଥିଲେ । ସେ, ଜାତବେଦାସ୍ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ହଜାର ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ପରି ଜୟୀ । ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଜଳରେ ଅଛି । ଏହି ତେଜରେ ସେ ମହାକାଶ ଆବୃତ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ତୀବ୍ର, ଲୋକମାନେ ଦେଖନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ସ୍ୱର୍ଗ ଧାରା ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ, ବେଦୀର ଅଧିପତି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ରେଖାର ପାରେ ଯେଉଁ ଦେବତା ଓ ତଳେ ଯେଉଁ ଜଳ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ସମୃଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିମାନେ, ସହକାରୀସହିତ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, କ୍ଷତିବିହୀନ ଓ ମହା ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମ୍ପଦ ଦିଅ, ଆହ୍ୱାନକାରୀ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ । ଆମ ପୁତ୍ର ବିଜୟୀ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ହେଉ, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଆମ ସହ ରହୁ । ଅଗ୍ନି, ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସଜାଗ ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯୁବକ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ଅନୁଷ୍ଠାନର ନେତା । ଅଗ୍ନି, ଯୁବା ଓ ଅମର, ଜଙ୍ଗଲରେ ଅମରତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି । ଭାରତମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଛନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତ, ଦେବତ୍ୱ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ମହା ସମ୍ପଦ ଦେଖ, ଦିନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ନେତୃତ୍ୱ କର । ଦଶଟି ପ୍ରାଚୀନ କାଠି ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମାଜନ୍ୟ, ମାତୃମାନେ ପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି । ଦେବତ୍ୱ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତ, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର । ତୁମକୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ ଇଳାର ଆସନରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିନରେ ରଖିଛି । ପାଥର, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟରେ ଚମକ, ହେ ଅଗ୍ନି । ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଗୋସମ୍ପଦ ଦିଅ, ଅର୍ପଣକାରୀ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଦିଅ । ଆମ ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବିଜୟୀ ହେଉ, ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଆମ ସହ ରହୁ । ଅଗ୍ନି, ଶତ୍ରୁ ଓ ବିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଜୟ କର, ଅଜୟ ହେଉ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପଛକୁ ଠେଲ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତି ଦିଅ । ଅଗ୍ନି, ଇଳା ଅମର ପୂରୋହିତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ, ଆମ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କର । ଅଗ୍ନି, ଦୀପ୍ତି ସହ ଉତ୍ଥିତ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଆହ୍ୱାନିତ; ଏଠାରେ ମୋର ଆସନ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦୁବ ଘାସ ।