ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତରେ, ଋଷିମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନମ୍ର ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ—“ଓ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅବିବେକ, କ୍ଳାନ୍ତି କିମ୍ବା ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପଡିବାରୁ ରକ୍ଷା କର। ଆମ ମନରେ ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଶତୃତା ଜନ୍ମ ନ ଦିଅ। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଧନ ଦିଅ, ଖ୍ୟାତି ଓ ମହିମା ଦେଇ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।” ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରି ଦେହ ଜ୍ୱଳାଇଥିଲେ, ସେଠି ପୂଜକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଘୃତ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତିର ଚିହ୍ନ, ଅଗ୍ନି ନିଜ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଣିଥିଲେ। ଭୂମିରେ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ପୁରୋହିତ ଭୂମିକା ନିବାହ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାନବମାନେ ଯଜ୍ଞ ଶକ୍ତିରେ ପାର୍ ହେଉ। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ତିନିଟି ଜୀବନ, ତିନି ଉଷା, ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ଅମରତ୍ବର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସରି ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କର କୃପା ଆମେ ପାଉ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ମିତ୍ର ଭଳି, ପୁତ୍ର ଭଳି ଆମପାଇଁ ଦୟାଳୁ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁ। ଏହି ଜଗତ ଦ୍ୱେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ଚତୁର୍ଦିଗରୁ ଆମ ଶତୃମାନେଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଅବିବେକୀ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଓ ଶତୃମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ଇଂଧନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଯାଁଠି ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହୁଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାନ କରିବାକୁ ଚାହାଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦିଅ। ଭୃକୁତି ଓ ଶୋଭାରେ ତୁମେ ଘରେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଧନଦାତା ଅଟୁଟ ଧନ ଦିଅ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂରୋହିତ ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅବିନାଶୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା। ସେଉଁଠି ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ। ଅନେକ ମୁହଁ ଅଛି ଅଗ୍ନିଙ୍କର, ଯେଉଁଠି ଉପାସକମାନେ ନିଜ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂରୋହିତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବେ ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତି ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତରେ ଅଗ୍ନି ଉଷା, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଦଧିକ୍ରା, ବୃହସ୍ପତି, ସବିତା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଭଗ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ତିନି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡା, ତିନି ଆସନ, ତିନି ତୁଣ୍ଡ ଏବଂ ତିନି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ଆମ ସ୍ତୁତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଅନେକ ଶକ୍ତି, ସ୍ୱୟଂସିଧ୍ଧ, ଅମରତ୍ୱର ନାମଧାରୀ, ଏବଂ ସବୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏକତ୍ରିତ। ଅଗ୍ନି ଜନମାନେଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଅମରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଘୃତ ଓ ଦଧି ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଭୋଗରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଘୃତ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଓ ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ସେ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦିଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଘୃତ ଓ ମେଦ ତାଙ୍କ ତ୍ୱଚାରେ ପଡ଼ି, ସେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ସୋମ ରଖିଥିଲେ, ହଜାର ଶକ୍ତି ସହିତ ଜୟଶୀଳ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ପ୍ରଶଂସିତ। ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱିତା ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଜଳରେ ବ୍ୟାପିଛି। ସେ ଦେବମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଅନେକ ଅଗ୍ନି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଓ ମହା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧନ, ଜୟଶୀଳ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଶିଶୁ ଭଳି ନୂତନ, ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ଏଠାରେ ଅମରତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ। ଭାରତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଧ କରିଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ଅପାର ଧନ ଦେଖି ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରାଚୀନ ଦଶ ଇଂଧନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ, ମାଆମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଭୂମିରେ, ଇଳାର ଆସନରେ, ପ୍ରଭାରେ, ପାଥର, ଜଳ ଓ ସରସ୍ୱତୀରେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଜୟଶୀଳ ସନ୍ତାନ ଓ ତାଙ୍କର କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଆମ ଶତୃମାନେ ଓ ଶତୃସେନାକୁ ଦମନ କରନ୍ତୁ, ଅଜୟ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ହେଇ ଆମକୁ ତେଜସ୍ୱୀ କରନ୍ତୁ। ଅମର ଇଳା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ବୁଧ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦିଅଯାଏ। ଏଠାରେ ମୋର ସ୍ଥାନ, ଏହି କୁଶ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ। ଏହିଭଳି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା, ଅର୍ପଣ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା, ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ଜୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ।