ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଯିଏ ଜାତବେଦାସ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପଚାର ଦେଇ ସେବା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୂରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଦେବମାନେ ସହ ଶୋଭିତ ଭାବେ, ସପ୍ତ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ସହିତ, ଏକମାତ୍ର ଅର୍ପଣକାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି। ପୁରାତନ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଚ୍ଚାରିଥିବା ମନ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, କାରଣ ସେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିର ଧାରକ। ଆମର ସ୍ତୁତିଗୀତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରୁ, ଯାହାଠାରୁ ପ୍ରଶଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ମହାନ ପୁରସ୍କାର, ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପ୍ରିୟ ହୋତା ଭାବେ, ସେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ବାଧା ଦୂର କରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ। ହେ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଅ, ଆମକୁ ଶୂରତା ଦିଅ, ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟତମ ହୁଅ। ଅନୁଭାବୀ ଓ ଚେତନ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦ୍ଧୀପିତ କରନ୍ତି, ସେ ଅମର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅର୍ପଣର ବାହକ। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ, ଗୃହପତି ଓ ଜ୍ଞାନୀ। ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର ବିଧି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ଅମର, ଅର୍ପଣର ବାହକ, ଶୀଘ୍ର ଦୂତ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ। ଅଗ୍ନି ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରାଚୀନ ଚିହ୍ନ, କାରଣ ସେ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମଙ୍କ ଜ୍ଞାତା, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଅପରାଜେୟ, ଜନମାନେଙ୍କ ନେତା, ପୁରୋହିତ ଭାବେ ସଦା ନୂତନ ଓ ଶୀଘ୍ର, ରଥ ଭଳି। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକିବା ଶକ୍ତି ଥିବା ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଅକ୍ଷୟ ଓ ବିଶ୍ବବିଖ୍ୟାତ। ତାଙ୍କର ଯାନ ଦ୍ୱାରା ଉପାସକ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ନିବାସ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଆମେ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ସୁସ୍ଥିର ଦାନକୁ ଆମ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବସ୍ତୁ ତୁମରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଅଛୁ; ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଆଶା ତୁମେ ଉପରେ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ପିଡ଼ିତ ସୋମ ରସ ପାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି। ଗାୟକଙ୍କ ସହିତ, ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି। ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଛୁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ଶୋଭିତ, ଯଜ୍ଞର କୃପା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ଭୀମ ଶକ୍ତି ଓ ଅପରାଜିତ ଭାବେ, ବୃତ୍ର ନିହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଡାକୁଛୁ। ଗୀତିକାରମାନେ ଦକ୍ଷତାରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଆମେ ନିର୍ବାହ ଓ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦୟା ଆଶା କରୁଛୁ। ଏକ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଦାସୀମାନେର ନବ୍ବେ ଦୁର୍ଗକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହା ସତ୍ୟର ପଥରେ ଯାଉଥିବା ପ୍ରାର୍ଥନା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆସନ ଓ ଯାତ୍ରା ସ୍ଥିର, ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ। ସେମାନେ ଦ୍ୟୁଲୋକକୁ ଶୋଭା ଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶୂରତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରି, ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପଚାର ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପୁନି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଦର୍ଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୁଇ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କର ଆଧାର ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କର ସହାୟକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଯେଉଁଠି ଆଶା କରିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଏହି ପୁରୋହିତମାନେଙ୍କ ନେତା, ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ରଗାମୀ; ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, କାରଣ ସେ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ଧନ ଚାହାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ସବୁଠାରୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାଁଠାରୁ ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳରେ ଅଧିକ ଧନ ଲାଭ କରୁଥାଉ। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ, ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତା ସହିତ, ଗାୟକମାନେ ଅଗ୍ନି ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧୀପିତ କରନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଅ, ମାରୁତମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର, ହଜାର ଦାନ ଦିଅ। ଏବେ ଆମକୁ ସନ୍ତାନ, ପୋଷଣ ଓ ଧନ ସହିତ ହଜାର ଧନ ଦିଅ; ଉଚ୍ଚ ଶୂରତା ଦିଅ, ଯାହା କେହି ହରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦୟାଳୁ ହୋତା, ଯଜ୍ଞରେ ସତ୍ୟ, କବିତାରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଗ୍ନି ଏକ ଆଶାନ୍ତ ରଥ ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଛଡ଼ାଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନିଶିର ତାଳ ଭଳି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀମାନେଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଅ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶାସନରେ ବସି ଦେବପୂଜା କରନ୍ତି। ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ଉଷାମାନେ, ପୁରସ୍କାରରେ ଧନ୍ୟ, ବାୟୁର ପଥରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଅର୍ପଣ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ନେହମୟା ସ୍ତ୍ରୀ ଭଳି ଘରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାରୁତମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଅନ୍ତି। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କର। ଆମେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହାତ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛୁ; ଦୃଢ଼ ମନସ୍କାମନା ସହିତ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ପ୍ରେରିତ ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନି ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ବହନ କରନ୍ତୁ। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନି, ତୁମଠାରୁ ଅନେକ ଦାନ, ଦେବତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ପୁରସ୍କାର ମିଳେ; ତୁମେ ଆମକୁ ହଜାର ଧନ ଦିଅ, ସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦକ୍ଷତା ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା, ଅମର ଅଗ୍ନି, ଏହି ସବୁ ତୁମର ଉପଭୋଗ ପାଇଁ। ଅନ୍ତେ, ବିଶାଳ ଦୀପ୍ତିରେ ଅଗ୍ନି ଶତ୍ରୁ, ଅସୁର ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।