ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଋଭୁମାନେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋଭାମୟ ନାମ ତିଆରି କଲେ। ସମସ୍ତ କୌଶଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ଦେବତା, ନିଜେ ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଦେଲେ। ସେ, ଘୃତରେ ଭରିଥିବା ପଦଚିହ୍ନକୁ ତାଲିରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥାଏ—ଏଭଳି ଅଗ୍ନି ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଘୃତରେ ଭରିଥିବା ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବିଶାଳ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୁଭ୍ର ରହନ୍ତି; ସେ ନିରମଳ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ। ତାଙ୍କର ମାନ୍ୟମାନେ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ନବୀନ କରନ୍ତି। ଏହି ନବଜାତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସହ ବଢ଼ିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଫୁଲି ଉଠନ୍ତି, ଘୃତରେ ପୋଷିତ ହୋଇ। ପ୍ରବାହମାନ ଜଳର ଦ୍ରୁତତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କର କୋଳରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଉଦିତ ହୋଇ, ପୂଜିତ ହୋଇ, ଆଜି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୁଇ ଜଗତର ନାଭିରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍, ଏହି ଦୂତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ନେଇଯିବେ। ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଦିଗନ୍ତକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଲୁଚିଥିବା ହବିବାହକ ଅଗ୍ନିକୁ ଭୃଗୁମାନେ ପାଖକୁ ଆଣି, ତାହାକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ଧନ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଗୋଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରୁନ୍ତୁ, ଆମ ପୁଅ ବିଜୟୀ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ହେଉ, ଅଗ୍ନିଙ୍କର କୃପା ଆମ ଉପରେ ରହୁ। ଏଠି, ଗାୟକମାନେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ଦେବସ୍ତୁତି ଗାଇଲେ। ଦାତାମାନେ, ଘୃତରେ ଶୋଭିତ ହବି ନେଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଦାନ ଆଣାଯାଇଛି, ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଦେବଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରେ, ତୁମ ସାତ ଜିହ୍ୱା ଅଗ୍ନିର କଥା କୁହାଯାଉ। ଦେବପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୁଇ ଜଗତ ତୁମକୁ ଗୃହରେ ହୋତା ଭାବେ ବସାଇଛି; ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତମାନେ ତୁମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖାକୁ ବହୁତ ଅର୍ପଣ ସହ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ୍ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛ; ଦୁଇ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଦୁଇ ଅଜର, ନିର୍ମଳ ସଙ୍ଗୀନୀ, ବିଶାଳ ପ୍ରଶଂସାର ଦୁଧାଳ ଗାଈ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ନିୟମ ମହାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଦୁଇ ଜଗତ ବିସ୍ତାରିତ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତୁମେ ଦୂତ ହେଲେ; ଜନମାଧିକାରୀ, ଜନସମୂହର ନେତା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ହଳଦିଆ କେଶ, ଭଲ ଯୁତ ଘୃତଲିପ୍ତ ଲାଲ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯୋଡ଼। ତାପରେ, ଜାତବେଦସ୍, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଣ, କ୍ରମବଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ସୃଷ୍ଟି କର। ଆକାଶରୁ ତୁମ ଆଲୋକ ଚମକେ; ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ ଉଷାମାନେ ପଛରେ ଚଲ; ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ଅର୍ପଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଅରଣି କାଠରେ ହବି ଧରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ବିଶାଳ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ବସୁନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ଦିଗନ୍ତରେ, ବା ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଦେବତାମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ରଥଘୋଡ଼ାମାନେ ସେମାନେକୁ ଏଠି ଆଣନ୍ତୁ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏକା ରଥ କିମ୍ବା ବହୁତ ରଥ ସହ ଏଠି ଆସ; କାରଣ ତୁମ ପାଖରେ ବହୁତ ଘୋଡ଼ା। ତିରିଶି ତିନିଜଣ ଦେବୀ-ସହିତ ଦେବତାମାନେକୁ ଯଥାବିଧି ଆଣ, ଆନନ୍ଦ କର। ସେହି ପୁରୋହିତ୍ ଯାହା ପାଇଁ ଦୁଇ ଜଗତ ବିସ୍ତୃତ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଦୁଇ ନିୟମିତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମା, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ତଥ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ଧନ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଗୋଧନ ଦିଅ; ଯିଏ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରୁ; ଆମ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଜୟୀ ହେଉ, ତୁମ ଭଲ କୃପା ଆମ ଉପରେ ରହୁ। ସାତଟି ସ୍ୱର ମାତୃକା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚିତିତ ବୃଷଭଙ୍କ ପିଠିରେ ଚଢ଼ିଛି। ଦୁଇ ପିତା, ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ, ସଙ୍ଗେ ଗତି କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଖାଇ, ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଗାଈମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା, ଦେବୀମାନେ, ସ୍ୱାଦୁତା ଧାରଣ କରି, ଉଭୟ ଜଗତର ଶୁଦ୍ଧ ସିଂହାସନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏଠାରେ ଗାଈ ଏକାକି ଚଲିଥାଏ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଖୋଜି। ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁତ ହୋଇ; ଦାତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜ୍ଞାନୀ। ବହୁଆକାର ଏକ, କଳା ପୃଷ୍ଠ ଥିବା, ସେମାନେକୁ ବସାଇଛନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ଆକୃତିର ଅଧିପତି। ତ୍ୱଷ୍ଟାର ସନ୍ତାନ, ମହାନ୍, ପୋଷକ, ସିଧା ଚଳିଥିବା, ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ସହିତ ସେମାନେ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦୁଇ ଜଗତ ଏକ ହୋଇଯାଏ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲାଲ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଚିତିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ଚମକୁଥିବା ଆକାଶର ଗୀତ ମହାନ୍ ଇଳାଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ। ଦୁଇ ପିତା ସହିତ, ସେମାନେ ମହାନ୍ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବୃଷଭ ଦୁଧାଳିକୁ ଚାରିପାଖେ ଘୁରେ, ସେଠି ଗାୟକ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଘୋଷଣା କରେ। ପାଞ୍ଚ ପୁରୋହିତ ସହିତ ସାତ ଋଷି, ପ୍ରିୟ ବୃଷଭଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ରଗାମୀ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ, ପ୍ରଥମ, ବସିଛନ୍ତି; ସାତ ଶୁଦ୍ଧ ମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଆନନ୍ଦିତ। ସତ୍ୟ କୁହି, ସେମାନେ ସତ୍ୟ ପ୍ରେମୀକୁ ଡାକନ୍ତି; ନିୟମର ରକ୍ଷକ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମହାନ୍ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯୁତ୍ତି ହୋଇଛନ୍ତି, ଚମକୁଥିବା ରଶ୍ମିଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଇଁ ଯୁତ୍ତି ହୋଇଛି। ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଏଠି ମହାନ୍ ଦେବତାମାନେ, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଆଣ। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ, ମଧୁର ଓ ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ଥିବାକୁ ଯୁତ୍ତି କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଉଷାମାନେକୁ ଡାକିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯଦି ପୃଥିବୀର ମହତ୍ତ୍ୱରେ କିଛି ଅପରାଧ ହୋଇଥାଏ, ଆମ ମହାମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କର। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ଧନ, ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଗୋଧନ ଦିଅ; ଯିଏ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରୁ; ଆମ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଜୟୀ ହେଉ, ତୁମ ଭଲ କୃପା ଆମ ଉପରେ ରହୁ।