ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା କାଳରେ ଜନମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଯୁବାତୀଥି, ଚିନ୍ତାମନ୍ଦିର ଦିଗଦର୍ଶକ, ଏବଂ ଉପାସକମାନେ ଯାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞର ଚେତନା, ଯାହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ। ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ରଥ ଅଛି। ଘରେ ତାଙ୍କର ପୋଷକ ନିୟମମାନେ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଭଲ କଥା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଵୈଶ୍ୱାନର, ତୁମର ନିବାସସ୍ଥଳୀ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ଏହି ନିବାସ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଲୋକର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବିବେକୀ ହେଲ। ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଦିଗବିଦିଗ, ଦିବା-ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଛ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସାର୍ବଭୌମ ଭାବରେ ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କରିଛ। ଵୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ, ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କବି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଦିବା-ପୃଥିବୀ ଦୁଇ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସଦା ସଚେତନ ଓ ପବିତ୍ର ରୁହ, ଆମ ପାଇଁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର କୃପା ଦିଅ। ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ, ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଦୟାଳୁ ମନେ ଆଣ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦିନରେ ତିନିଥର ପୂଜା କରନ୍ତି—ଵରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି—ସେଠାରେ ତନୂନପାତ, ଘୃତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବେଦୀରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର କର। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଇଳାଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସନ୍ତି। ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସେଇ ବଳୀୟାନ୍ ବୃଷଭଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା; ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ। ଯଜ୍ଞରେ ତୁମର ପଥ ସିଧା, ତୁମ ଶିଖା ସିଧା ଭାବରେ ଦିଗ୍ବ୍ୟାପୀ। ପୁରୋହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ନାଭିରେ ବସିଛନ୍ତି; ଆମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କୁଶ ଛାଡ଼ିବା। ସତ୍ୟ ଭାବରେ ମନ ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ପୁରୋହିତ ଚୟନ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ସଭାରେ ଶୋଭିତ। ସେମାନେ ପୁରାତନ ଯଜ୍ଞମାନେ ଗତି କରନ୍ତି। ପ୍ରଭାତେ ଦୁଇ ଭଉଣୀ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଖାଇ ଆସନ୍ତି। ମିତ୍ର, ଵରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ମହିମାରେ ଆମ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ସପ୍ତ ଗାୟକ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ନିୟମର ପାଳନ କରନ୍ତି। ଭାରତୀ ଓ ତାଙ୍କର ସହଭାଗିନୀମାନେ, ଇଳା ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ, ଅଗ୍ନି, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ସରସ୍ୱତମାନେ—ଏହି ଦେବୀମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ପୋଷକ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟାର, ଯିଏ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି, ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ। ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଶୂରବୀର, ଦକ୍ଷ, ଦେବତାପ୍ରିୟ ଓ କୌଶଳୀ ସନ୍ତାନ ଦିଅ। ଗଛ ପରି ହବିଷ୍ୟକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଅ; ଅଗ୍ନି, ଶାନ୍ତିଦାତା, ନିବେଦନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଏଭଳି, ସତ୍ୟ ହୋତା, ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି, ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଆସ, ତୁମ ଦ୍ରୁତ ସଂଗୀମାନେ ସହିତ। ଅଦିତି ଓ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ସନ୍ତାନମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ; ଅମୃତ ଦେବତାମାନେ ଆମ ଆହ୍ୱାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେ ଯେଉଁପଥ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି, ତାହା ଜାଣି ଉଠିଛନ୍ତି; ପୁରୋହିତ, ବିସ୍ତୃତ ପଦ ଓ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାରର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ପ୍ରଶଂସା, ଗୀତ, ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା; ସେ ନିଜର ଅନେକ ରୂପରେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଆଜି ସେ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରଭାତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛନ୍ତି। ତାପରେ ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୀଜ ଭାବେ, ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ, ଉପାସକଙ୍କ ହବିଷ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେ ମନନୀୟ, ଆହ୍ୱାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଚିନ୍ତାର ଆଧାର ହୋଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ ମିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ମିତ୍ର ହୋତା, ଵରୁଣ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ; ମିତ୍ର ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ପ୍ରେରିତ, ଗୃହସ୍ଥ; ମିତ୍ର ନଦୀ ଓ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାର ପ୍ରମୁଖ ପଥକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତ୍ୱରିତ ଗତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ସପ୍ତମୁଖୀର ନାଭିର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଆକୃତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ରିଭୁମାନେ ଶୋଭାମୟ ନାମ ତିଆରି କଲେ; ସମସ୍ତ କଳା ଜାଣୁଥିବା ଦେବତା ସମସ୍ତ ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ; ସେ ଚର୍ମରେ ମୁଡ଼ି, ଘୃତରେ ଭରା ପଦଚିହ୍ନ; ଏଭଳି ଅଗ୍ନି ଅବିରତ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଘୃତରେ ଭରା ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ପବିତ୍ର, ଉଚ୍ଚ, ଶୁଭ୍ର, ପୁଣିପୁଣି ମାତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନୂତନ କରନ୍ତି। ନୂତନ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ତିନି ଉପଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି; ଘୃତରେ ପୋଷିତ; ଜଳପରି ଝରିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ମାତାପିତାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ବସନ୍ତି। ଉଠି, ପ୍ରଶଂସିତ, ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ଏହି ତ୍ୱରିତ ଅଜି ଆଜି ଦିବା-ପୃଥିବୀର ନାଭିରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯୋଗ୍ୟ, ମାତରିଶ୍ୱାନ୍, ଦୂତ ହୋଇ, ହବିଷ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଉଥିବା। ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜସ୍ବୀ ଲୋକ ହୋଇଛନ୍ତି; ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଗୁପ୍ତ ହବିଷ୍ୟବାହକୁ ଭୃଗୁମାନେ ନେଇ ଆସି, ତାହାକୁ ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ପ୍ରଚୁର ଧନ, ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାୟୀ ଗୋଧନ ଦିଅ; ଯିଏ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେ ପାଇଁ। ଆମ ପୁଅ ବିଜୟୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହେଉନ୍ତୁ, ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଦୟା ଆମ ସହିତ ରହୁ। ଗାୟକମାନେ ଚିନ୍ତା କରି, ଭକ୍ତିରେ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି ଗାଉନ୍ତୁ; ଦାତାମାନେ, ଅନେକ ଉପହାର ନେଇ, ଘୃତ ଶୋଭିତ ଅଗ୍ନିକୁ ହବିଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପହାର ଆସିଛି, ହବିଷ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଦିବାରେ ଓ ପୃଥିବୀରେ, ତୁମ ଶପ୍ତ ଶିଖାର କଥା ହେଉ।