ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର, ସୁନା ଚୁଲି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଆକାଶରେ ମାତରିଶ୍ୱାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିମିତ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଡାକିଲେ। ଅଗ୍ନି ପବିତ୍ର ଧାରା ପରି ଏକ ଦ୍ରୁତ ଆଲୋକ, ଆକାଶର ଦିପ୍ତି, ସବୁକୁ ଜାଗ୍ରୁତ କରିଥିଲେ। ତିନି ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଆକାଶର ମୁକୁଟ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଋଷିମାନେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଅଗ୍ନି ହେଲେ ମଧୁର ହୋତା, ପବିତ୍ର, ଅପରିମିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ। ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିମିତ୍ତ ହୋଇଥିବା ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥ ପରି, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥାୟୀ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ପ୍ରଶସ୍ତ ପଦ ଦେଇ ଗାୟକମାନେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଅମୃତ ହୋଇ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଧର୍ମ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଅଗ୍ନି ଦୂତ ଭାବରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଉଥିଲେ। ତିନି ପ୍ରଧାନ ପୂଜାରୀ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ, ଲୋକମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଅଧିକାରୀ। ତିନି ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦୀପ୍ତିରେ ମହାବାସ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଜ୍ଞାନର ଉଦ୍ବୋଧନରେ ଧନ ଆଣିଥିଲେ। ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନରେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଭାବରେ, ସଭାର ସଫଳକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ। ତାଙ୍କରେ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ନ ରଖାଯାଇଥାଏ, ଉପାସକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞର ପିତା, ଦୃଷ୍ଟିର ନାୟକ, ଜ୍ଞାନୀ, ଉପାସକଙ୍କ ମାପ ଓ କୌଶଳ; ତିନି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ମହାଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଅନେକଙ୍କ ଆଦର ହୋଇ, କବି ତାଙ୍କର ନିବାସରେ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ସୁନା ନିୟମରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ବସିଥିଲେ; ବୈଶ୍ୱାନର ଜଳରେ ବସି, ଆଲୋକ ଜାଣିଥିଲେ। ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ଦୂତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୋଭାମୟ ଅଗ୍ନିକୁ ବସାଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଜଳାଇଥିଲେ, ଚିନ୍ତାରେ ଅନେକ ଭାବରେ ଶୋଭିତ। ତିନି ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରଥିକାର ଭାବରେ ଚଳାଉଥିଲେ, ଅପରାଜିତ, ଗୃହର ରକ୍ଷକ, ଅପଶପ କୁ ଦୂର କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଜୀବନରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଅ; ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ, ଆମ ସହିତ ଦୀପ୍ତି ଦିଅ। ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ଜୀବନ୍ତ କର, ମହାନମାନେଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରୁତ କର; ତୁମେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ। ଲୋକମାନେ ସଦା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ, ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ, ଯୁବ ଅତିଥି, ଚିନ୍ତାର ନିୟମକ, ଉପାସକଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଅନୁସାରୀ। ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞର ଚେତନା ଭାବରେ ଉପାସନା ଓ ଦାନ ଦେଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମଂଗଳଦାୟକ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସି। ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୋଷକ ନିୟମକୁ ଗୃହରେ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ। ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନିବାସ ନିମିତ୍ତ ହୋଇଛି, ତାହାରେ ତିନି ଆଲୋକର ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଜନ୍ମ ନେଇ ତିନି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲେ; ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିର ଦାନ୍ତରୁ ମହାନ, ଅନନ୍ୟ, କବି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଦୁଇ ପିତା-ମାତା, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଅପାର ବୀଜ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସଦା ଆମ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କର, ସଦା ଶୁଭ୍ର ଓ ଚିନ୍ତାଶୀଳ; ଆମକୁ ଧନର କୃପା ଦିଅ। ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଣ, ମିତ୍ର ଭାବରେ ତୁମର ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଦୟାମୟ ଚିନ୍ତା ଦିଅ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଦିନକୁ ତିନିବାର ପୂଜା କରନ୍ତି—ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି—ତନୂନପାତ, ଘୃତରେ ନିମିତ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଲତାରରେ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର କର। ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭଦାୟକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ ପୂଜାରୀ ଭାବରେ ଇଳା ସହିତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ମହାବଳୀ ମୃଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ; ତିନି ଦେବମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଯଜ୍ଞରେ ତୁମର ପଥ ସିଧା, ତୁମର ଶିଖା ସିଧା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫାଲିଯାଏ। ପୂଜାରୀ ଆକାଶର ନାଭିରେ ବସିଛନ୍ତି; ଦେବମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କୁଶ ଚାଲାଇବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ। ସପ୍ତ ପୂଜାରୀମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ସତ୍ୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ସଭାରେ ଶୋଭିତ। ସଭାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୁରାତନ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଇବାକୁ ଚାଲିଥିଲେ। ପ୍ରଭାତରେ ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଆଗକୁ ଆସି, ନିଜ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇଥିଲେ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମାରୁତମାନେ, ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ମହାନତାରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁ। ଦେବମାନେ ପ୍ରଥମ ପୂଜାରୀମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ସପ୍ତ ଗାୟକ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରି, ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଡାକି, ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଶିଖାର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହିଥିଲେ। ଭାରତୀ, ଭାରତୀମାନେ ସହିତ, ଦେବମାନେ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଇଳା, ଅଗ୍ନି; ସରସ୍ୱତୀ, ସରସ୍ୱତମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବୀମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ପୋଷକ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟର, ଯିଏ ଅଧିକ ପୋଷଣ ଦେଇଥିଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହୁଁ; ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ କୌଶଳୀ, ସଜିତ, ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏକ ନୀତିବାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଗଛ ପରି, ଅନ୍ନକୁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କର; ଅଗ୍ନି, ଶାନ୍ତିଦାୟକ, ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଏକ ହୋତାର ଦେବମାନେଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଜାଣି, ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସ, ଦୂତମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁତ; ଅଦିତି ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୁଅମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ; ଅମର ଦେବମାନେ ଆହ୍ବାନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଋଷିମାନେଙ୍କ ତଥା ଜ୍ଞାନର ପଥ ଜାଣି, ଉପାସକଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜାଗିଥିଲେ; ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୂଜାରୀ, ପ୍ରଶସ୍ତ ପଦରେ, ଦେବ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅନ୍ଧକାରର ଦ୍ୱାରକୁ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଦୂର କରିଥିଲେ।