ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ବୁଦ୍ଧି ଓ କୌଶଳରେ, ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେ ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଦିଏ, ବୀର ପୁରୁଷଙ୍କ ପରି ପ୍ରଶଂସିତ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଚୟନ କରିଥାଉଛୁ—ସେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅଦମ୍ୟ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଦାତା, ଭୃଗୁମାନଙ୍କର ଦାନ, ଉସିଜଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଲୋକମାନେ ଧନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିଶ୍ରୁତ ଅଲତାର ଉପରେ ବସାଇଛନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ସାର୍ବଜନୀନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରୁଦ୍ର ସ୍ୱରୂପ, ବଳିଦାନର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ଜଳକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ହେ ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମର ନିବାସ ସଦା ବଳିଦାନ କରୁଥିବା ହୋତୃମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମର କୃପା ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କର ମହା ଆଲୋକରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଜଳ ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ସେ ବଳିଦାନ ଦେଖି ଚାଲନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୀବ୍ର, ଧନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ଚୟିତ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ଦାନକର୍ତ୍ତା, ସତ୍ୟ ବଳିଦାନକାରୀ, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ। ଅଗ୍ନି, ମହା ସତ୍ୟର ରଥି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ ହୋଇଥିଲେ। ଉସିଜମାନେ ତିନି ଅମୃତ ଅର୍ଚ୍ଚନା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମାନବମାନେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ, ଦୁଇଟି ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲା। ଲୋକମାନଙ୍କର ଋଷି, କୁଳପତି, ମାନବ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଧାର ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ ଉପକରଣ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ସେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ଚଳନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ମୂଳ ବିଝାଇଥିବା। ସେ ଗର୍ଭରେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସିଂହ ପରି। ବୈଶ୍ୱାନର, ବିସ୍ତୃତ ପଦ ଧାରଣ କରି, ଅମର, ଉପାସକଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦାନ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ ବୈଶ୍ୱାନର ଦିବ୍ୟ ଗୃହକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ଭଲ ଚିନ୍ତନରେ ପ୍ରମୋଦିତ। ସେ ପୂର୍ବର ପରି ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ସଚେତନ ଓ ସହଯାତ୍ରୀ। ଯେଉଁ ଧର୍ମିକ, ବଳିଦାନଯୋଗ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିବାସ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଅଗ୍ନି, ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଚୁଲି, ଆମେ ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଅଗ୍ନି ନଦୀ ପରି ଶୁଦ୍ଧ, ତୀବ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସ୍ୱର୍ଗର ଦିପ୍ତି, ଜାଗ୍ରତିକାରୀ, ସ୍ୱର୍ଗର ଶିରୋମଣି, ଅପରାଜିତ। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟୀ। ଅଗ୍ନି, ଆନନ୍ଦମୟ ହୋତୃ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅପରାଜିତ, ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ମନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ଚମତ୍କାର ରଥ ପରି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ନିବାସ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛୁ। ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ ଗାୟକମାନେ ଗୃହଗୁଡ଼ିକୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ଅମର ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଧର୍ମ ଚିରକାଳ ଅବିଚଳିତ ରହିଥାଏ। ଅଗ୍ନି, ଦୂତ ଭାବେ ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି; ପୁରୋହିତ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି, ଲୋକମାନଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ। ସେ ବିଶାଳ ଗୃହକୁ ଆଲୋକରେ ଘେରିଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଗ୍ନି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚିନ୍ତନରେ ଧନ ଆଣନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ବଳିଦାନର ଚିହ୍ନ, ସଭାର ସିଦ୍ଧିକାରୀ। ତାଙ୍କରେ ହିମ୍ନ ଓ ଆହୁତି ସ୍ଥାପିତ; ଉପାସକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି, ବଳିଦାନର ପିତା, ବୁଦ୍ଧିର ନାଥ, ଉପାସକଙ୍କର ମାପ ଓ କୌଶଳ, ଦିବା ଓ ପୃଥିବୀକୁ ମହା ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ଅନେକଙ୍କ ପ୍ରିୟ, କବି ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦିତ। ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ଚମତ୍କାର ରଥ ଧାରଣ କରି, ସୁନା ନିୟମର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ବୈଶ୍ୱାନର, ଜଳରେ ନିବାସ କରି, ଆଲୋକ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ତୀବ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆବୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ବଳିଦାନକୁ ଜ୍ୱଳାନ୍ତି, ଅନେକ ଆଲୋକରେ ସଜିତ। ସେ ରଥିପତି ପରି ଚଳନ୍ତି, ଭଲ ଚିନ୍ତାରେ ନିୟୋଜିତ, ଯୁବକ, ଗୃହରକ୍ଷକ, ଅପଶପ ଦୂର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁଷ୍ୟରେ ବଳବାନ୍ ହୁଅ; ଆମକୁ ପୋଷଣ କର, ଆମ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅ। ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, ମହାନମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର; ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭଲ ମନୋଭାବର ଦୃଷ୍ଟା। ଲୋକମାନେ ସଦା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯୁବକ ଅତିଥି, ଚିନ୍ତାର ନେତା, ଉପାସକଙ୍କର ତୀବ୍ର। ସେମାନେ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ବଳିଦାନର ଚେତନାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆହୁତି ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଉପକାରୀ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିକୁ ଘେରିଥିଲେ, ଚମତ୍କାର ରଥ ଧାରଣ କରି। ଆମେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୋଷଣକାରୀ ନିୟମକୁ ଗୃହରେ ଭଲ କଥାରେ ଆଶ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ବୈଶ୍ୱାନର, ତୁମର ନିବାସଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାପିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଲୋକ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲା। ଜନ୍ମ ନେଇ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର; ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତକୁ ଆବୃତ କର। ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କର ଦାନ୍ତରୁ, ମହାନ, କବି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନିର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ପିତା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବହୁତ ସଂସ୍କାର ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ସଦା ସଚେତନ, ସଦା ଶୁଦ୍ଧ, ଆମ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ; ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ହେ ବନ୍ଧୁ, ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆସ, ମୃଦୁ ମନରେ। ଯେଉଁଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଦେବତାମାନେ—ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଅଗ୍ନି—ପୂଜା କରନ୍ତି, ଓ ତନୂନପାତ୍, ଘୃତ ଜନ୍ମ ଅଲତାରରେ ସ୍ଥାପିତ, ଏହି ବଳିଦାନକୁ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର କର।