ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗତି ଓ ଶକ୍ତିର କଥା। ସେ ଅବିରାମ ଭାବେ, କୌଣସି ବାଧା ବିନା, ସ୍ୱର୍ଗର ତରୁଣ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିରେ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ନୁହଁନ୍ତି। ପୁରୁଣା କନ୍ୟାମାନେ, ଏକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏଠାରେ ଏକ ଅଣ୍ଡ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ସେହି ଅଣ୍ଡରୁ ସାତଟି ସ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଘୃତର ଗର୍ଭରେ ସମସ୍ତ ରୂପର ମିଶ୍ରଣ ହୋଇଥିଲା, ମଧୁ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ ମହାନ ଦୁଧାଳ ଗାଈମାନେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ମାତୃମାନେ, ଏକତାରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦାନା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉଦିତ ହେଲେ। ଘୃତ ଓ ମଧୁର ଧାରା ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ବୃଷଭ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଦୁଧର ଉତ୍ସକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ଦୁଇଟି ଗାଈ ପ୍ରବାହ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଶୁଭ ଓ ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଚଳାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଲୁଚି ରହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ପିତା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅଣ୍ଡକୁ ବହନ କରିଥିଲେ, ପୁରୁଣା ଏକମାତ୍ର ଅମର ତାହା ପିଇ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ମହାନ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୁଇଁଜଣକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ବିଶାଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅବାଧ ଆକାଶରେ, ଜଳମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ପୋଷଣ କଲେ। ସତ୍ୟର ଗର୍ଭରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ମାତାମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ। ବୃଷଭ ପରି, ଶ୍ୟାମ ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉଦୟ ହୋଇଥିବା, ଅଗ୍ନି, ପ୍ରବଳ ଓ ଯୁବକ, ଜଳର ଅଣ୍ଡ ହେଲେ। ଏହି ଜଳର ଅଣ୍ଡ, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ବନମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ, ଶୁଭ ଓ ବହୁରୂପୀ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ଏକତା ଆଣି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୂତନ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଗୌରବ କଲେ। ମହାନ ଦୀପ୍ତିମାନମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ, ସେ ହେଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦୀପ୍ତ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଆସନରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବଢ଼ିବା ପରେ, ସେମାନେ ଦୂର ଗର୍ଭରେ ଅମୃତକୁ ଦୋହନ କଲେ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଉପାସକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନରେ ତୁମକୁ ଡାକେ, ମିତ୍ରତା ଓ କୃପା ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଉପକାର କର, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଦଳର ସହିତ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କର। ଯେମାନେ ତୁମ ନିକଟରେ ବସନ୍ତି, ଅଗ୍ନି, ସେମାନେ ତୁମ ଭଲ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତମ ବୀଜ ଓ ଖ୍ୟାତି ସହିତ, ଚେଷ୍ଟା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଦେବତାମାନେ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ହେଲ, ଅଗ୍ନି, ଆନନ୍ଦମୟ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥିବା। ତୁମେ ମାନବମାନେ ଉଠାଉଛ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ରଥି ଭାବରେ ଯାଉଛ। ମାନବ ଘରେ ଅମର ରାଜା ବସିଥିଲେ, ସଭାକୁ ସଫଳ କରୁଥିଲେ। ଘୃତରେ ସଜିଥିବା ମୁହଁ, ବିଶାଳ ଦୀପ୍ତିରେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଜାଣିଥିବା ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ମିତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଆସ, ବଡ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟକମାନେ, ଓ ନେତା। ଆମକୁ ବହୁତ ଧନ, ଭାଗ୍ୟ, ଓ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ। ଏହି, ଅଗ୍ନି, ତୁମ ପୁରୁଣା ଜନ୍ମ; ଏବେ ମୁଁ ନୂତନ ଜନ୍ମ କଥା କହୁଛି। ଏହି ମହାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରିୟାଗୁଡିକ ତୁମ ପାଇଁ, ଜାତବେଦସ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସ୍ଥାପିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସ୍ଥାପିତ, ଜାତବେଦସ, ସେ ଅବିରତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ଉପାସକମାନେ ଶୁଭ ଚିତ୍ତ ଓ ସୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ, ମହାନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର, ଦକ୍ଷ ଅଗ୍ନି, ଆନନ୍ଦରେ। ହୋତାର ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଆହୁତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର; ଅଗ୍ନି, ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଧନ ଲାଭ କର। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଅଧିକ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳିକ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ, ଉତ୍ତମ ପୁରସ୍କାର ଦାନ କର। ଆମ ପୁତ୍ର ବିଜୟୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେଉ, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ତୁମ କୃପା ଆମ ସହିତ ରହୁ। ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନର ପୋଷକ, ଆମେ ଶୁଦ୍ଧ ଘୃତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛୁ, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ। ମାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ହୋତାର ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା ସହିତ, ଦକ୍ଷ ହାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥ ପରି। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ସେ ଦୁଇଁଟି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲେ; ସେ ମାତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ଅଗ୍ନି, ଅମର, ଚୟିତ, ଲୋକଙ୍କ ଅତିଥି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ, ଜ୍ଞାନ ଓ କୌଶଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ସୃଜନ କଲେ; ଦୀପ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ ଧନ ଆଣିଦେଇଥିବା ମହାନ ପ୍ରଭାବୀ। ଆମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ, ଅଦମ୍ୟ ପୁରସ୍କାର, ବୀର ଧନ ବାଛିଥିଲୁ; ଭୃଗୁଙ୍କ ଦାନ, ଉସିଜର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜା ଅଗ୍ନି, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସୁଖ ପାଇଁ, ଧନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସୁସଜ୍ଜିତ ବେଦିରେ ବସାଇଥିଲେ; ଦୀପ୍ତିମାନ ଆହୁତି ସହିତ, ସେ ସାର୍ବଭୌମ, ରୁଦ୍ର, ଯଜ୍ଞର ନେତା, ଜଳକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା। ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୁମର ନିବାସ ଉତ୍ସର୍ଗକାରୀମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି, ସୁସଜ୍ଜିତ ବେଦିରେ; ଅଗ୍ନି, ତୁମ କୃପା ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଧନ ଲାଭ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି; ସେମାନେ ଧନ ଦିଅ। ସେ ଦୁଇଁଟି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ମହାନ ତେଜରେ ପୂରଣ କରିଦେଲେ, ଯେତେବେଳେ ଜଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ; ସେ ଯଜ୍ଞ ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିବା, ଜ୍ଞାନୀ, ଶୀଘ୍ର, ଧନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବୀର ପରି, ଚୟିତ।