ଏହି ଦିନଟି ପବିତ୍ର ସୋମ ରସ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—ହେ ବୀର, ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ରସ ପାନ କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ଯେଉଁମାନେ ଋତ୍ରର ରକ୍ଷକ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁର ସୋମ ଚାପାଯାଇଛି; ମୋର ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦୁଇ ରାଜା, ଦୟାଶୀଳ ଓ ଦ୍ୱେଷଶୂନ୍ୟ, ହଜାର ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଭିତି ଥିବା ଉଚ୍ଚ, ଅଚଳ ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେହି ଆଦିତ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନରେ ସ୍ୱାମୀ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ, ଏକାଠି ଅଚଳ ଅସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି। ନାସତ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆମକୁ ଗାଁ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳ ଦେବତାମାନେ, କେହି ଦୂର କିମ୍ବା ସମୀପରୁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଆମକୁ ଚମକଦାର ଓ ସୁନ୍ଦର ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ; ହେ ରଥର ନାଥ, ଆମ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଭୟକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଏହାକୁ ଅପସାରଣ କରିଛନ୍ତି; କାରଣ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ—ଅସୁବିଧା ଆମ ସାମ୍ନାରୁ ଅପସାରଣ କରୁ, ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଆଗରେ ରହୁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜୟକର୍ତ୍ତା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ଶୁନହୋତ୍ର ବିଧିରେ ତ୍ୟାଗିତ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମାଧୁର୍ୟ ଭରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହି ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି, ପୂଷଣ ଉପକାରୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସରସ୍ୱତୀ, ସବୁଠାରୁ ମାତୃସ୍ୱରୂପା, ସବୁଠାରୁ ନଦୀସ୍ୱରୂପା, ସବୁଠାରୁ ଦିବ୍ୟ, ଆମେ ଅପ୍ରଶଂସିତ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ; ହେ ମାଆ, ଆମକୁ ପ୍ରଶଂସା ଦିଅ। ସରସ୍ୱତୀ, ତୁମ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଅବଧି ରହିଛି; ହେ ଦେବୀ, ଶୁନହୋତ୍ର ବିଧିରେ ଆନନ୍ଦ କର, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅ। ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ଘୋଡ଼ା-ଧନ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଗ୍ରହଣ କର; ଯେଉଁ ଆହୁତି ଗୃତ୍ସମଦମାନେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମେ ତୁମକୁ, ଯୁବତୀ ଓ କୃପାମୟୀ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବାଛୁଛୁ; ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଆହୁତି ଧାରଣ କରେ। ଦିନଟି ହେବନ୍ଦୁ ଓ ପୃଥିବୀ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ, ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଁ। ଦେବତାମାନେ, ଏହି ବେଦୀ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ, ହେ ଦ୍ରୁହା, ଆଜି ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଥିବା ପକ୍ଷୀ ନିଜ ଜନ୍ମକୁ ଘୋଷଣା କରେ, ତାହାର ସ୍ୱର ନଦୀ ଉପରେ ତିରି ବଉଁଥିବା ନୌକା ପରି ଉପରେ ଉଠେ; ହେ ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଅ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଚିଲିକା ଚିଲିକା ଚିଲି ଦେଖି ତୁମକୁ କେହି ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ଧନୁର୍ଧର ଚୋଟ ଦେଉ ନାହିଁ; ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କର, ମଙ୍ଗଳ ସ୍ୱର ଦିଅ, ଶୁଭ ବାଣୀ କହ। ଘରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଚିତ୍କାର କର, ମଙ୍ଗଳ ବାଣୀ କହ; ଚୋର କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଆମ ଉପରେ ଶାସନ କରିନପାରନ୍ତୁ; ସଭାରେ ଆମେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କରିବାରେ ସକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାକୁ ଦିଅ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗତି କରି, ଗାୟକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ କଥା କହନ୍ତି; ଏହି ପକ୍ଷୀ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସାମଗାୟକମାନେ ଯେପରି ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ ଗାନ କରନ୍ତି। ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ସାମଗାୟକ ପରି ଗାଓଛ; ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପୁତ୍ର ପରି ଯଜ୍ଞରେ ଘୋଷଣା କର; ଅଶ୍ୱ ପରି ତୁମ ଶିଶୁରେ ଆନନ୍ଦ କର; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମଙ୍ଗଳ ବାଣୀ କହ। ପକ୍ଷୀ, ମଙ୍ଗଳ ବାଣୀ କହ; ନିରବ ବସି ଆମକୁ କୃପା କର; ଯେତେବେଳେ ଉଡ଼ି ଚିଲିକା କର, ଆମେ ସଭାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କରିବାରେ ସକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାକୁ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜକୁ ସୋମ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବଳବତୀ ଅଗ୍ନି ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଛ; ତୁମ ଉଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ପଥର ଉପରେ ଯାଇଥିବା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନେଇଯାଅ; ଅଗ୍ନି, ଆମ ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କର। ଆମେ ଆଗକୁ ମୁହଁ କରି ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ; ଗୀତ ଉନ୍ନତି କର, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା ଓ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କର; ଶୁଧ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେବମାନେ ଦିଗ ଦେଖି ସତ୍ୟ ପଥ ଖୋଜିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଶୁଧ୍ଧମନା, ସ୍ୱର୍ଗର ମିତ୍ର, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ; ଦେବମାନେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଜି ନେଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ତାଙ୍କ ସହୋଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସାତଟି ଦ୍ରୁତ ନଦୀକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଇଥିଲେ, ଅଦୂଷିତ ଜନ୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିକୁ; ନବଜାତ ଶିଶୁ ପରି, ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ତାଙ୍କ ମୂଳରେ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରସାରିତ କରି, ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ବିଶ୍ୱକୁ ମାପିଥିଲେ, ଜଳ ଉପରେ ଚଳିଥିଲେ, ଅପରିମିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମାପିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ନବୟୁବକମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ପ୍ରାଚୀନ କନ୍ୟାମାନେ, ଏକ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଅଣ୍ଡ ରଖିଥିଲେ, ସେହି ସାତଟି ସ୍ୱର। ଘୃତର ଗର୍ଭରେ ଏକତ୍ରିତ ଏହି ଧାରା ମଧୁ ଝରେ; ଏଠାରେ ପୋଷକ ଗାଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ବାଦାମି ରଙ୍ଗର, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଦୀପ୍ତି ହେଲେ; ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଝରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହେଲା। ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ତନ୍ତୁ ଜାଣିଲେ, ଦୁଇ ଗାଁର ଧାରା ମୁକ୍ତ କଲେ; ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତମ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଚଳିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ନବୟୁବକମାନେ ସହିତ ଲୁଚିଲେ ନାହିଁ। ସେ ପିତା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅଣ୍ଡ ଧାରଣ କଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ଏକ ମାତ୍ର ଦେବତା ପାନ କଲେ, ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀ, ସହୋଦରମାନେ, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।