ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ଦେବତାବୃନ୍ଦ ନିଜ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରିୟାରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ଋଷିମାନେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହିମାକୁ ଗୀତିକାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଗାଥାରେ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ବରୁଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହାଯାଏ—ସେଉଁଠାରେ ବରୁଣ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ କିଛି ଅବିରତ, କମ୍ପିତ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିପାଥରେ ମିଳିଥାଏ, ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତ ପଶୁ, ସବିତା ତାଙ୍କର ଜନ୍ମକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶାସନ ଏମିତି ଏକ ନିୟମ ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ମିତ୍ର, ଆର୍ଯ୍ୟମାନ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେ କେହି କମାଇପାରିନାହାନ୍ତି—ଏହି ଦେବତା ସବିତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଆହ୍ବାନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମାନବମାନେ ମଙ୍ଗଳଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଭାଗ, ଚିନ୍ତା, ବଳ, ଦାନଶୀଳତା, ନରଶଂସ, ଓ ନାରୀମାନଙ୍କର ନାଥ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ସବିତାଙ୍କ ପାଖରେ ସଭାରେ, ଧନ-ସମ୍ମିଳନରେ ପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ସବିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦାନ, ନଦୀ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶରୁ ଆସୁଥିବା ଶୁଭ ଦାନ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଯାହା ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷେମ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଆଣେ, ଏହି ସବିତାରୁ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧି ଆସୁ। ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱିନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯାଏ—ସେମାନେ ପେଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶିଳା ପରି ଉତ୍ସାହିତ, ଧନର ଗଛ ପାଖକୁ ବାଜ ପରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତ ପରି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି, ଦୂତ ପରି ମାନବଙ୍କ ନିବେଦନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନେଇଯାନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ ରଥାରୋହୀ ଭୀରୁପରି ଆସନ୍ତି, ବରପାଣି ପରି ବରାନ୍ତି, ନିଜ ଦେହରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଜନମାନ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଦମ୍ପତି ପରି ବେହାଲା କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଶିଖା ପରି ପ୍ରଥମେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ଚଞ୍ଚଳ ପଶୁର ଜହ୍ବା ପରି ଦନ୍ତ ଦେଖାନ୍ତି, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି ପ୍ରଭାତର ସମୀପରେ ଆସନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥାରୋହୀ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ତରଣୀ ପରି ଆମକୁ ଅପରପାର କରନ୍ତି, ଯୋକ, ନାଭି, ଆଧାର, ଭୃକୁଟି ପରି ଆମକୁ ସମ୍ବଳ ଦିଅନ୍ତି, କୁକୁର ପରି ଦେହକୁ ଅପମାଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କଣ୍ଟକ ଭଲା ପରି ଆମକୁ ଅସ୍ଥିରତାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ, ନଦୀ ପରି ବହୁଥିବା, ନୟନ ପରି ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ହାତ ପରି ଶରୀରକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକାର କରନ୍ତି, ପାଉଁ ପରି ଧନକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ମଧୁର ମୁଁହ ପରି ମିଷ୍ଟ ଭାଷଣ କରନ୍ତି, ସ୍ତନ ପରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ନାକ ପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କାନ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରବଣ ଦିଅନ୍ତି। ହାତୀ ପରି ବଳ ଦିଅନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ପରି ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୀତ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କୁଠାର ପରି ଧାର ଧରିଛି। ଏହି ଅଶ୍ୱିନଙ୍କ କର୍ମ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଗୃତ୍ସମଦମାନେ ଏହି ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମହୋତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦ କରି, ଏହି ସଭାରେ ପ୍ରବଳ ଭାବେ କଥା କହିବାକୁ ଆହ୍ବାନ କରାଯାଏ। ଏହିପରି, ସୋମ ଓ ପୂଷଣ ବିଶ୍ୱର ଧନ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ମୂଳ କାରଣ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ଅମୃତତାର ନାଭି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ସେମାନେକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଅନିଚ୍ଛିତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଲୁଚାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସୋମ, ପୂଷଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାସাথে ଗାୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପକ୍କ ଧନ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ସୋମ ଓ ପୂଷଣ ସପ୍ତଚକ୍ର ରଥ ଚାଳନା କରନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପି ଚାଲିଥାଏ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ପଞ୍ଚ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିବାନ। ଏକ ଆକାଶରେ, ଅନ୍ୟ ଭୂମିରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ଅମୂଳ୍ୟ ଧନ ଓ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ନାଭି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଏକ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଏହି ସବୁକୁ ଦେଖି ଚଳିଥାଏ। ସୋମ ଓ ପୂଷଣ ଆମ ଧୀକୁ ସମର୍ଥ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଦୁଇଁଝିଁ ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବାକୁ ପାରିବା। ପୂଷଣ ଆମ ଧୀକୁ ପୋଷିତ କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ଧନର ମୂଳ; ସୋମ ଧନର ନାଥ, ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବୀ ଅଦିତି ଆମକୁ ଅଘାତ ରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ସଭାରେ ବୀର ପରି ମହତ୍ କଥା କହିପାରିବା। ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଆସିଛି—ତାଙ୍କର ହଜାର ଘୋଡ଼ାରଥ ସହ ଆସନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ସୋମ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଆଜି ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୋମ ଉପହାର ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପିତ; ସେ ଏହି ଗୃହକୁ ଆସିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୋମ ପିଡ଼ାଯାଉଛି। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ତୁମେ ତୁମ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଆସ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୋମ ପାନ କର। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ରିତିର ଧାରକ, ତୁମ ପାଇଁ ପିଡ଼ାଯାଇଥିବା ସୋମ ଏଠାରେ ଅଛି; ମୋ ଆହ୍ବାନ ଶୁଣ। ଦୁଇ ରାଜା ଦୁଷ୍ଟତା ବିନା, ଉଚ୍ଚ, ଅଟୁଟ ଆସନରେ, ହଜାର ଖୁଟିରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଘୃତ ସହିତ ଉପସ୍ଥାପିତ, ସେମାନେ ଦାନର ନାଥ, ଅଚଳ ସ୍ଥାନରେ ଏକାସাথে ବସିଛନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ଗାଏ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ରମାନେ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳ, ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟ କେହି ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ନ ଦୁଷ୍ଟ ମାନବ, ନ ଶତ୍ରୁ। ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଆମକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ରଥର ନାଥ, ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ବଡ଼ ଭୟକୁ ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ସେ ଏହାକୁ ଅପସାରଣ କରିଛନ୍ତି; କାରଣ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ କୃପା କରନ୍ତି; ଅପମାଦ ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଉ, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଆଗରେ ରହୁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ସେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜୟୀ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଆସି, ଏହି ନିବେଦନ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଏହି ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମଧୁର ଅର୍ପଣ ଶୁନହୋତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏହି ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ପାନୀୟ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ମାରୁତ, ପୂଷଣ ଏହି ନିବେଦନ ଶୁଣନ୍ତୁ।