ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ କଥା ଆମ ସମ୍ନାଗରେ ଖୋଲିଯାଉଛି—ତିନିଜଣୀ ଅକ୍ଷୟ ଦେବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ରମ ନ କରି ଦିବ୍ୟ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପାଣିରେ ଦକ୍ଷ ହାତ ଭଳି ଚଳନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଦେବତା ନିଜ ପୁରାତନ ମାଆଙ୍କର ମଧୁର ପୁଷ୍ଟି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଘଟେ। ଏହି ଦିବ୍ୟତା ଆମକୁ ଅପମାନ ଓ ବିରୋଧରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜୟ ଶକ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ, ତଥା ମିଥ୍ୟା ଓ ଶତ୍ରୁତା ଦୂରିଯାଉ। ନିଜ ଗୃହରେ, ଯେଉଁଠି ଗାଈ ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ, ସେ ନିଜ ପୋଷଣ ଉପଭୋଗ କରି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ ଖାଏ। ଏହିପରି, ଜଳର ସନ୍ତାନ ଝରଣାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଧନଦାତା ପାଇଁ ପ୍ରକଟିତ ହୁଏ। ଯିଏ ଜଳରେ ପବିତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ, ସେ ଅନନ୍ତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଚମକେ। ସେଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗଛମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ସହ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳସନ୍ତାନ ନଦୀମାନଙ୍କ ଉରସ୍ଥଳୀରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଅଳଙ୍କୃତ। ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଶୀଘ୍ର ଗତିଶୀଳମାନେ ବହନ କରନ୍ତି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଜଳସନ୍ତାନ ଚମକେ। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭରେ ବସି, ଯେଉଁମାନେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଶୁଭ୍ର ନାମ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଜଳର ନାତି ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ଯୁବତୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଘୃତ ଆହୁତି ଦେଇ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ଏହି ଅନେକଙ୍କ ସାଥୀ ଓ ଆଧାରକୁ ଆମେ ନମ୍ରତା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଶିର ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ନିବେଦନ ଦେଉଛି, ଭୋଜନ ରଖି, ସ୍ତୁତି କରି ମାନ୍ୟ କରୁଛି। ସେ ବୃଷଭ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଣ୍ଡାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଲେ, ଶିଶୁ ଭାବେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି। ଜଳସନ୍ତାନ ନିର୍ମଳ ଆକୃତିରେ ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ଭଳି ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଘୃତ ଭୋଜ୍ୟ ବାହନ କରି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ବହାଇ ନେଉଛି। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ନିବାସକୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୁତିକୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ, ଆମେ ସଭାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ କଥା କହିପାରିବା। ଏହି ବେଳେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଜଳ ଧାରା କରିଛନ୍ତି, ଚ୍ୟାନେଲ ଓ ପାଥର ଦ୍ୱାରା ଦୁଧ ଧୋଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ହୋତୃର ପ୍ରଥମ ଅଂଶରୁ ସ୍ୱାହା ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞ, ଚିତ୍ର ଘୋଡ଼ା, ବାଣ, ତେଲ ଲଗାଇ ଏବଂ ପ୍ରିୟତା ସହିତ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ଭାରତସନ୍ତାନମାନେ, ପୋତୃରୁ ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତୁ। ହେ କୃପାଳୁମାନେ, ଆସନ୍ତୁ, ଦର୍ବ ଉପରେ ବସନ୍ତୁ, ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତୁ। ତାପରେ ସୋମର ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ଦେବସନ୍ତାନ ସହ ଟ୍ୱଷ୍ଟାର ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ହୋତୃ ଉପବେଶନ୍ତୁ, ତିନି ଆସନରେ ଥାନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନୀଧର ଅଂଶରୁ ମଧୁର ସୋମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ନିଜ ଅଂଶରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ। ଏହା ତୁମ ଆକୃତିର ଶକ୍ତି, ପୁରୁଷତ୍ୱ, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ତୁମ ହାତରେ ରଖାଯାଇଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଦବା ହୋଇଛି, ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର, ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାନ କର। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କର, ମୋର ଆହ୍ୱାନ ଜାଣ, ପୂର୍ବ ଘୋଷଣା ଅନୁସରଣ କର, ରାଜାମାନେ, ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ତୁମ ପାଇଁ, ଘୋଷକରୁ ସୋମ ପାନ କର। ହୋତୃ ସୋମ ଆହୁତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ଧାରା କରନ୍ତି। ଭାରତ, ଏହି ଦେଉଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, କ୍ରମିକ ଭାବେ ହୋତୃରୁ ସୋମ ପାନ କର। ଯାହାକୁ ଆଗରୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲି, ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ସେ ନାମଧାରୀ ଦାତା, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁମାନେ ପିଡ଼ିଥିବା ସୋମ ପୋତୃରୁ ପାନ କରନ୍ତୁ। ତୁମ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆଗେ ବଢ଼, ଅରଣ୍ୟର ଦେବତା, ଦୟାଳୁ ହୁଅ। ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇଁ ତୁମ ରକ୍ଷା ସହ, ନେଷ୍ଟୃରୁ ସୋମ ପାନ କର। ହୋତୃ, ପୋତୃ, ନେଷ୍ଟୃରୁ ସେମାନେ ପାନ କରିଛନ୍ତି, ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆହୁତିର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ପାତ୍ର ଅମୃତ ଓ ଅପବିତ୍ର ନୁହେଁ, ଧନଦାତାମାନେ ଧନଦାତାରୁ ପାନ କରନ୍ତୁ। ଆଜି ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ ଯୋଗ କର, ମାନବ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ଆହୁତିକୁ ମଧୁ ସହ ମିଶାଅ, ଏଠାକୁ ଆସ, ତାପରେ ଘୋଡ଼ା ଧନୀମାନେ ସୋମ ପାନ କର। ଅଗ୍ନି, ସମିଧାନି, ଆହୁତି, ଶୁଭ୍ର ବାଣୀ, ଭଲ ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଋତୁ ସହ, ଧନଦାତା, ଟେଜୋମୟ, ଆହୁତିକୁ ପ୍ରିୟ କର। ଦେବ ସବିତା ଚେଷ୍ଟା ପାଇଁ ଉଦୟିତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି ସଦା ଚମକି, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ନେଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଧନ ଦେଲେ, ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ବିସ୍ତୃତ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତି। ଜଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରେ, ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରିଭ୍ରମଣରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ସେ ବନ୍ଧନକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଳସକୁ ମଧ୍ୟ। ଶୀଘ୍ର ଓ ଚଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବିତାର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ପୁଣି, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତାନା ତାନି ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ରଖି, ଋତୁମାନେ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସବିତା ଦେବ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଅଗ୍ନିର ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱାଳାକୁ କିଛି ଘର, କିଛି ଅପମାନ, କିଛି ଆୟୁ ରୋକିପାରିବ ନାହିଁ। ମାଆ ସବିତା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଅନୁସରି, ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଜୟ ଲାଗି ଆଶା କରି, ସମସ୍ତ ଚଳିତଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ବିକୃତକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ସବିତାର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି। ତୁମେ ଜଳ ଓ ପ୍ରଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ରଖିଛ, ସେ ଶିକାରୀମାନେ ବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି।