ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ପ୍ରଥମେ ଆମେ ଦେଖୁଅଛୁ, ଏକ ଦୈବିକ ସ୍ଥାନରେ—ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କର ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଓ ବିସ୍ତୃତି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସେ ତଳ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୁର୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପାର। ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆବୃତ କରି ରହିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଛନ୍ତି। ଏଠି ଦୁଇ ଦୟାଳୁ ଦେବତା—ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଉଛି। ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ଏଠି ବିଦ୍ୟମାନ; ତାଙ୍କ ନୀତିକୁ ପ୍ରବାହମାନ ଜଳ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଏକାଠି ଯୋଜିତ ହୋଇ, ଆମର ଅଞ୍ଜଳି ଓ ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହୀ ଆଲୋକ ଏକ ପରେ ଏକ ସ୍ରବଣ କରନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ପୁରୋହିତ ଚିନ୍ତା ଓ ଧନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ସେ ଅଧମଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି, ସେମାନଙ୍କର ଋଣ ନେଇ ସେବା କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ସଭାରେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ଏକ ନିଷ୍ଠା ଚିନ୍ତା ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରେ। ସେ ଗାଈମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଆକାଶକୁ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଦୀ ପରି ବେଗରେ ବହିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ଆମେ ଧନର ଅଧିପତି, ଉତ୍ତମ ନେତୃତ୍ୱ, ରଥ, ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବା ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁ। ଆପଣ ଯଦି ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରିବେ, ଆମ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଓ ଆମକୁ ମହାନ ନାୟକ ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ଏହି ସ୍ତୁତିର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ, ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତୁ ଓ ତାହାର ଫଳକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ଯାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଆମର ହେଉ। ସଭାରେ ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଗମ୍ଭୀର କଥା କହିପାରିବା। ଏଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ହେଉଛି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଛନ୍ତି, ପୂଜାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଦେବମାନେଙ୍କ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମକୁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଯାହାକୁ ସାଥୀ କରନ୍ତି, ସେ ଆଗକୁ ଯାଉଛି। ନାୟକମାନେ ସହିତ ସେ ଅନ୍ୟ ନାୟକଙ୍କୁ ଜିତନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ଗାଈ ସହିତ ଧନ ବଢ଼ାନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜାଗ୍ରତ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଯାହାକୁ ସାଥୀ କରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଓ ବଂଶଧରମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି। ନଦୀର ତରଙ୍ଗ ପରି ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନି, ବଳୀୟ ଷଣ୍ଡ ପରି ଗର୍ଜନ, ଅଗ୍ନି ପରି ଅପରାଜିତ ଆଗ୍ରସର; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଯାହାକୁ ଯୋଜନ୍ତି, ସେ ଦଳକୁ ବିଜୟୀ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅର୍ପଣ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ ଗାଈମାନେକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଆଘାତ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଦଳକୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଯୋଜନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏକଠି ହୋଇ ବହେ, ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦେବମାନେଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ ସମୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଯାହାକୁ ଯୋଜନ୍ତି, ସେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କ ସ୍ଥୁତି ସରଳ ଓ ଉତ୍ସାହିତ, ଅଜୟଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେ ଦୟାଳୁ ଭାବେ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳକୁ ଧର୍ମୀ ଓ ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି। ନାୟକ, ବଳିଦାନ କରନ୍ତୁ ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତୁ; ବୃତ୍ର ନିବାରଣରେ ମନକୁ ଶୁଭ କରନ୍ତୁ; ଏପରି ଆମେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚୟନ କରିଥାଉ। ଯିଏ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଅର୍ପଣ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ପୁଜିଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ସମୁଦାୟ ସହିତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଦେବମାନେଙ୍କ ପିତା। ଯିଏ ଘୃତ-ସମୃଦ୍ଧି ଅର୍ପଣ କରେ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ ସଠିକ ମାର୍ଗରେ ନେଇଯାନ୍ତି; ଅଦ୍ଭୁତ ବ୍ୟକ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଅପାୟ ଓ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏବେ ଆମେ ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଘୃତ-ସମୃଦ୍ଧି ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କରୁଛୁ। ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା, ଭଗ, ଵରୁଣ, ଦକ୍ଷ, ଅଂଶ—ଏହି ସତ୍ୟଜନ୍ମ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଆମ ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତୁ। ମିତ୍ର, ଅର୍ୟମା, ଵରୁଣ—ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଆଜି ଆମ ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ସେମାନେ ପବିତ୍ର, ଦୋଷହୀନ, ଅପରାଜିତ। ଏହି ଆଦିତ୍ୟମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଗମ୍ଭୀର, ଅଚ୍ୟୁତ, ଦାନଶୀଳ; ସେମାନେ ଭିତରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଶୁଭକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ରାଜମାନେଙ୍କୁ ଲୁଚିପାରେ ନାହିଁ। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏହି ଚଳମାନ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷକ; ସେମାନେ ଦୂରଦର୍ଶୀ, ନିଜ ଶାସନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଋଣ ମାପନ କରନ୍ତି। ଆମେ ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କ ଉପକାର ଜାଣିପାରିବା, ଯେପରି ଦୁଃଖରେ ଅର୍ୟମାନ ନିକଟେ ରହନ୍ତି; ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଅପୟ ଟାଳିପାରିବା। ଅର୍ୟମାନ, ମିତ୍ରଙ୍କ ପଥ ସରଳ ଓ ସୁବିଧାଜନକ, ଵରୁଣଙ୍କ ପଥ ଉତ୍ତମ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଏହି ପଥରେ ଆମ ସହ ଥାଆନ୍ତୁ, ଅଜୟ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଦିତି, ରାଜାମାନେଙ୍କ ମାତା, ଆମକୁ ଦ୍ୱେଷରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅର୍ୟମାନ ସୁବିଧାଜନକ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ; ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ଅକ୍ଷତ ଓ ପୁରୁଷସମୃଦ୍ଧ ହେଉ। ସେମାନେ ତିନି ଭୂମି, ତିନି ଦିଗନ୍ତ, ତିନି ନୀତି ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟମାନେଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ମହାନ, ଏହି ଅର୍ୟମାନ, ଵରୁଣ, ମିତ୍ରଙ୍କ ଶୋଭା। ତିନି ଦ୍ୟୁଲୋକ ସେମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ପବିତ୍ର, ଅକ୍ଷୟ; ସେମାନେ ଜାଗ୍ରତ, ଅଚଳ, ବିସ୍ତୃତ ସ୍ତୁତିରେ, ସରଳ ମଣିଷ ପାଇଁ। ଵରୁଣ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା—ଦେବ ଓ ମଣିଷ ଉଭୟଙ୍କର; ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଆମକୁ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଜୀବନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଆପଣମାନେ ପାଖ-ଡାହାଣ, ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ କିଛି ଲୁଚି ନାହିଁ; ଗୁପ୍ତ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଆପଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଭୟହୀନ ଆଲୋକ ଦେଖିପାରିବା। ଯିଏ ନ୍ୟାୟରକ୍ଷକ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ନିରନ୍ତର ସମୃଦ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ଧନରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ସଭାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।