ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ବଳବନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜାରେ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମିଳି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ବୃଷଭ ସ୍ଵରୂପରେ ସୋମରସ ଏକ ମଧୁ ଝରଣା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ବୃଷଭମାନେ ନେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଏବଂ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏହି ରସ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଥିଲା। ପୁରୋହିତମାନେ ବୃଷଭ, ପାଷାଣମାନେ ବୃଷଭ, ଏବଂ ସେମାନେ ବୃଷଭ ସୋମକୁ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଚାପି ଦେଉଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ବୃଷଭ, ତାଙ୍କ ରଥ ବୃଷଭ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଧୂସର ଘୋଡ଼ା ବୃଷଭ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ବୃଷଭ। ଏହିପରି ବଳ ଓ ଉଲ୍ଲାସ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶାସନ କରନ୍ତି। ସେ ବୃଷଭ ସୋମରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସମାଜ ଏବଂ ସଭାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସାର ଗୀତ ଗାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନୌକା ନେଇ ସଭାକୁ ଯାଏ। ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଧନର ଆଶା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳକୁ କୁଆଁରୁ ଉଠାଯାଏ। ପ୍ରାଚୀନ ସଂକଟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ଯେପରି ଗାଈ ତାର ଛୋଆଁକୁ ଚରାଗାହ ପାଇଁ ନେଇଯାଏ। ଶତଶକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଦାର ଦାନ ସଦା କବିମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦିଏ। ସେ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଅଂଶ ରୋକନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ସେମାନେ ସଭାରେ ବୀରତାର ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କଥା କହିପାରିବେ। ଏବେ ଅଙ୍ଗିରାସମାନେ ନୂତନ ସ୍ତୁତି ଗାଇ, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରୁଣା ଶକ୍ତି ଏବେ ଜାଗୃତ। ସୋମରସର ମଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବନ୍ଧିତ ଗୋମାନ୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ କରି ସମସ୍ତ ଝୁଣ୍ଡକୁ ଚଳାଇଦେଲେ। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ମାପି, ପ୍ରଥମ ସୋମ ଚାପିବା ବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ଦେହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ଆକାଶକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା। ରଥରେ ଧୂସର ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ି, ପୁରୁଣାମାନେ ବିକିରଣ ହେଲେ, ନବୀନମାନେ ଏକାଏକା ଚଳିଗଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ହାସଲ କଲେ, ଯୁବଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଲେ। ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ଦେବମାନେ ଆଲୋକମୟ ଲୋକ ରଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୁରୁଣା ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ନଦୀମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଝରିଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ତାହାର ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଧାରଣ କଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କଲେ। ପିତା ଯେଉଁ ହସ୍ତ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମରୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ନୂତନ ପଥ ଖୋଲି ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଭାଗ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ପିତାମାତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଶିଶୁ ପରି ଏକତ୍ର ଅଛନ୍ତି। ସେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ, ଭକ୍ତମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ ନିରାପଦ ଅଂଶ ଦେଇ ନିକଟ କରନ୍ତି। ଭକ୍ତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାତା ଭାବେ ଡାକି ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପଦ ଆଶା କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉନାହାନ୍ତି, ବଳ ଓ ଧନର ଅଧିକାରୀ କରନ୍ତି। ପୁଣି ଉଦାର ଦାନ ଦେଇ, ସେ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନେ ଗୌରବ ଓ ବୀରତା ସହିତ ସଭାରେ କଥା କହିପାରିବେ। ପ୍ରଭାତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ରଥ ଯୋଡ଼ାଯାଏ—ଚାରି ଯୋକ୍, ତିନି ଆସନ, ସାତ ରେନ୍, ଦଶ ଚକ, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଜ୍ଵଳମାନ। ଏହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ସେ ଇଛାରେ ଦୂର ଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ସମର୍ପିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପୁରୋହିତ। ଜଣେ ଅନ୍ୟର ଅନ୍ତସ୍ଥ ଉତ୍ସ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ବଳବନ୍ତ ବୃଷଭ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ଦୁଇ ଧୂସର ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ି, ନୂତନ ଷ୍ଟୁତି ଓ ନୂତନ କଥା ସହିତ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳେ। ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଉନାହାନ୍ତି, କାରଣ ଅନେକ ପ୍ରେରିତ ପୁରୋହିତ ଓ ଉପାସକ ତାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦୁଇ, ଚାରି, ଛଅ, ଆଠ କିମ୍ବା ଦଶ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ସୋମପାନ ପାଇଁ। ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ତାଙ୍କୁ କେହି ରୋକି ଦେଉନାହାନ୍ତି। ବିଶି ଘୋଡ଼ା, ପଚାଶ, ସାଠି, ସତରୋଟି, ଏକଶୋଟି ବୟା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ସୋମ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁନହୋତ୍ରମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ନେହ ଅଟୁଟ ରଖିବା ପାଇଁ ଚାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉଦାରତା ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉ। ଏହିପରି ଆଶା କରି, ସମସ୍ତେ ଜୀବନର ଶରଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ପୁଣି, ଉଦାର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦାନ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପହାର ହେଉ। ସେ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ଦେଉନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟ କେବେ ଅପସାରିବା ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ସଭାରେ ବୀର ଭାବେ କଥା କହିପାରିବେ। ପ୍ରେରଣାଦାୟି ସୋମର ଉଲ୍ଲାସ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗରେ ବଳଶାଳୀ ହେଇ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏହି ମଧୁର ପାନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଧରି ସର୍ପକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ, ଯିଏ ଜଳକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା। ନଦୀମାନେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଏକାଏକା ଚଳିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଥ ଖୋଲିଗଲା। ସେ ମହାବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ପକୁ ହତ୍ୟା କରି ଜଳକୁ ସମୁଦ୍ର ଦିଗରେ ଚଳାଇଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଦିନ ଓ ରାତି ନିର୍ମାଣ କଲେ, ସମୟର ଚକ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଅଜୟ ଇନ୍ଦ୍ର ମନୁକୁ ଅନେକ ଉପହାର ଦେଲେ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ତ କଲେ। ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସହାୟତା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସୋମ ଚାପିବାରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ, ଦେବତା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦୂର କରନ୍ତି। ଧନ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଲୁକାଇଥିବା କିମ୍ବା ପ୍ରକାଶିତ ଧନ ଦେଇ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଶୁଷ୍ଣ ଓ କୁୟବକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ସାରଥ୍ୟ ଓ କୁତ୍ସ ପାଇଁ। ଦିଵୋଦାସ ପାଇଁ ସେ ଶମ୍ବରଙ୍କ ୯୯ଟି ନଗର ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୌରବ ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।