ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଆମେ ମହାବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶୂରତା, କୌଶଳ ଓ ଦାନଶୀଳତାର ଦିବ୍ୟ କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣିବା। ତାଙ୍କର ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଛଅଟିକୁ ଧାରଣ କରି, ପାଞ୍ଚଟିକୁ ନିମିତ୍ତ କରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ—ତେଣୁ ସ୍ତୁତିର ଯୋଗ୍ୟ। ତାଙ୍କର ଶୂରତା ଦିନକୁ ସ୍ତୁତି ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ଏକମାତ୍ର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ତିନି ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କୃତ୍ୟ ସମସ୍ତେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ତିନି ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତୁର୍ବୀତା ଓ ବୟ୍ୟାକୁ ଶ୍ରବଣ ଦେଇଥିଲେ, ନିମ୍ନଜନଙ୍କୁ ଉପରେ ଉଠାଇ, ଦୂରକୁ ଫେରାଇ, ଅନ୍ଧଙ୍କୁ ଶ୍ରବଣ ଦେଇଥିଲେ—ତେଣୁ ତିନି ସ୍ତୁତିର ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ପାଇଁ ଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଉପହାର ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଅନେକ ଧନ ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତି ଅଛି, ଆମେ ସମ୍ମିଳନରେ ତାହାକୁ ବଡ଼ ଭାବେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ପ୍ରତି ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି—ସୋମା ରସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିବା, ମାପକରେ ମଦିରା ଉଣ୍ଡାଇବା। ଏହି ଶୂର ତାଙ୍କର ଗୃହରେ ଭୋଜନ ଚାହନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଏହି ଅର୍ପଣ କର, କାରଣ ତିନି ଏହାକୁ ଚାହନ୍ତି। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଯିଏ ଜଳକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ, ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଗଛକୁ କାଟିବା ପରି, ସେଉଁଥିରେ ଏହି ଅର୍ପଣ ଆଣିବାକୁ ପୁରୋହିତମାନେ ଚାହିଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ମଦିରାର ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ଦୃଭିକାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ଗାଉଁକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଭଲାକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ, ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ପବନ ପରି ସୋମା ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ପୁରୋହିତମାନେ ଚାହିଁ। ଉରଣାକୁ ବଧ କରି, ନବେଁ ଓ ନବେଁ ଭୁଜକୁ ଆଘାତ କରି, ଅର୍ବୁଦକୁ ନିମ୍ନରେ ଦମନ କରିଥିଲେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମା ଅର୍ପଣ କର। ସ୍ୱଶ୍ନା, ଶୁଷ୍ଣା, ଅଶୁଷା, ବ୍ୟଂସା, ପିପ୍ରୁ, ନାମୁଚି, ରୁଧିକ୍ରାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ—ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମା ଦିଅ। ଶମ୍ବରଙ୍କ ଏକ ଶତ ନଗରକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ, ପାଥର ପରି ଭାଙ୍ଗି, ଭର୍ଚିନ୍ଙ୍କ ଏକ ଶତ ଓ ଏକ ହଜାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ—ସୋମା ଦିଅ। ପୃଥିବୀର ଏକ ଶତ ଓ ଏକ ହଜାରକୁ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି, କୁତ୍ସା, ଆୟୁ, ଅତିଥିଗ୍ବଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିମ୍ନ କରି, ସୋମା ଦିଅ। ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆଶାରେ କାମନା କରନ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ପୁରୋହିତମାନେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କରନ୍ତି; ଶୁଧ୍ଧ ସୋମା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଉନ୍ମତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୁଧ୍ଧ କାଠ ଉଠା, ମଦକର ସୋମା ଅର୍ପଣ କର। ଉଦାର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗାଉଁ ଦୁଧ ଓ ସୋମାରେ ପୂରଣ କର, ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଜାଣିଛି—ଏହି ଦାନକୁ ସେ ସଦା ଚାହନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଧନର ଅଧିପତି, ପୃଥିବୀ ଓ ଭୂମିଜ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମାରେ ପୂରଣ କର—ଏହି ତୁମର ସଫଳତା ହେଉ। ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପାଇଁ ଦାନ ଦିଅ, ତୁମର ଉପଲବ୍ଧି ସ୍ଥାପନ କର, ତୁମର ଦାନ ଅନେକ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିନ ଦିନ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତି ବିସ୍ତାରିତ, ଆମେ ସମ୍ମିଳନରେ ତାହାକୁ ବଡ଼ ଭାବେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ମହା ଓ ସତ୍ୟ କୃତ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ନନ କରିବି—ତିନି ତ୍ରିକଦ୍ରୁକ ପିଡ଼ାରେ ସୋମା ପାନ କରି, ତାହାର ଉନ୍ମାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ପକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ତିନି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ଉପରେ ବଢ଼ାଇ, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କରି, ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସୋମାର ଉନ୍ମାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି କୃତ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ। ଘର ପରି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମାପି, ଅସ୍ତ୍ରରେ ନଦୀର ଚ୍ୟାନେଲ କାଟି, ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘ ପଥରେ ଚଳିବାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ—ସୋମାର ଉନ୍ମାଦରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି କୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତିନି ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆଗ୍ନିରେ ଅସ୍ତ୍ର ସଜାଇ, ଗାଉଁ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାରିଅଁଟରେ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ—ସୋମାର ଉନ୍ମାଦରେ ଏହି କୃତ୍ୟ। ତିନି ଶକ୍ତିରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରି, ତାହାକୁ ମଧୁର କରି, ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ସୁଖରେ ଆଣିଥିଲେ—ଏହି ଉନ୍ମାଦରେ ଏହି କୃତ୍ୟ। ତିନି ଶକ୍ତିରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀକୁ ଉତ୍କଳିତ କରି, ଉଷାକୁ ବଜ୍ରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦ୍ରୁତମାନଙ୍କୁ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲେ—ଏହି କୃତ୍ୟ। ତିନି ଜ୍ଞାନରେ ଅପରିଚିତ ଜଳକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରି, ଶତ୍ରୁକୁ ପଛେଇଦେଇ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଥିଲେ—ଏହି କୃତ୍ୟ। ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥାନ କରି, ପାହାଡ଼ର ଦୃଢ଼ତାକୁ ଭାଙ୍ଗି, କୃତ୍ରିମ ବାଧାକୁ ଭାଙ୍ଗିଥିଲେ—ଏହି କୃତ୍ୟ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ଆସି, କୁମୁରି ଓ ଧୁନିକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଦାସ୍ୟୁକୁ ବଧ କରି, ଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, କମ୍ପିତଜନ ଏଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଉଥିଲେ—ଏହି କୃତ୍ୟ। ଏବେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପାସକଙ୍କୁ ଉଦାର ଉପହାର ଦିଅ, ଆମ ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଦୁହିଅ। ସ୍ତୁତିକାରମାନେ ଶିଖି, ଭାଗ୍ୟ ଆସୁ, ଆମେ ସମ୍ମିଳନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ବଡ଼ ଭାବେ କହିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଇଂଧନ ଦିଆଯାଏ; ଅଜୟ, ଶକ୍ତିଦାୟକ, ନିତ୍ୟ ଯୁବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିବି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କିଛି ଅଭାବ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କରେ ଏକତ୍ରିତ। ତାଙ୍କର ପେଟରେ ସୋମା, ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଓ ବଡ଼ତା, ହାତରେ ବଜ୍ର, ମୁଣ୍ଡରେ ଜ୍ଞାନ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରଥ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ସମାନ ନୁହେଁ; ତିନି ଦୃତ ଘୋଡ଼ାରେ ବଜ୍ର ନେଇ ଦୂର ଦୂର ଯାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଉପାସ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କରେ ଶକ୍ତି ଆଣନ୍ତି, ଏହି ବୃଷଭ ଉପାସ୍ୟ। ବୃଷଭ ପରି ଅର୍ପଣ କର, ବୃଷଭ ରଶ୍ମିରେ ସୋମା ପିଉ। ବୃଷଭର ପାତ୍ର ମଧୁ ତରଙ୍ଗରେ ବହି, ବୃଷଭମାନେ ନେଇ ବୃଷଭଙ୍କୁ ପିବାଇ, ପୁରୋହିତ, ପାଥର, ସମସ୍ତେ ବୃଷଭ; ସୋମା ବୃଷଭ ପାଇଁ ଚାପିଯାଏ। ତୁମର ବଜ୍ର ବୃଷଭ, ରଥ ବୃଷଭ, ଦୁଇ ଘୋଡ଼ା ବୃଷଭ, ଅସ୍ତ୍ର ବୃଷଭ; ବୃଷଭ, ତୁମେ ଉନ୍ମାଦରେ ଶାସନ କର, ବୃଷଭ ସୋମାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅ।