ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଆମେ ମହାବଳଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ବି ଉପହାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସୋମ ଚାପିଲେ ବା ରନ୍ଧାଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ଆମେ ସତ୍ୟର ଦର୍ଶନ କରିଥାଉ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରିୟ ହେଉ, ସଭାରେ ଜୟୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ କଥା କହିପାରିବା। ଋତୁ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ମାତୃ ଜଳରୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ବଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ଚିରନ୍ଦି ଓତ୍ତମ ରସ ଦୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେହି ଦୁଧ ଆଣି ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏକେ ପଥରେ ଏଗିଯାଉଛନ୍ତି, ମାନବଜାତି ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ତିଆରି କଲେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। କେହି ତାଙ୍କର ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ଏକାକି ଚାଲିଯାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଏକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ତିଆରି କଲେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ଶୀଖରରୁ ଧନ ଯେପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ପିତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ତିଆରି କଲେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ କଲେ, ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କଲେ, ନାଗକୁ ବଧ କଲେ, ସେଉଁଥିକୁ ଆମେ ସ୍ତୁତି କରିବା; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଉଛନ୍ତି, ଶୁଷ୍କ ଓ ଭିଜାରୁ ମଧୁର ରସ ଆଣନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ରଖିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ଶାସକ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏ ନିୟମରେ ଫୁଲିବା ଓ ବହିବାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦାନର ସମ୍ବଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଶାଳ ଆକାଶରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏ ଅହଂକାରୀ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନମାଇଦିଅନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଜଣ ବା ଦଶ ଜଣ ଏକଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦିଅ; ତୁମର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ପୁରୁଷକ୍ତିର ଅନୁସରଣ କଲା, ଧନ ଦେଲେ, ସଫଳଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ରଖିଲେ; ସେ ଛଅଟିକୁ ଧାରଣ କଲେ, ପାଞ୍ଚଟିକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ସେ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମର ବୀରତା ଗାଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ଚୟରେ ତୁମେ ଧନ ପାଉଛ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେସବୁ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କର, ତୁମେ ତୁର୍ବୀତ ଓ ବୟ୍ୟାକୁ ଶ୍ରବଣ ଦେଉଛ; ତୁମେ ନିମ୍ନକୁ ଉନ୍ନତ କର, ଦୂରକୁ ଫେରାଇଦଅ, ଅନ୍ଧକୁ ଶୁଣା କର, ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଦାନଶୀଳ, ଆମ ପାଇଁ ଦାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର; ତୁମର ଧନ ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିବି ଯେପରି ମହାନ୍ୟ ଯଶ ଅଛି, ସେହିଅନୁସାରେ ଆମେ ସଭାରେ ଗର୍ବରେ କଥା କହିପାରିବା। ଏବେ, ପୂଜାରିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମ ଆଣ, ମାପ ଦେଇ ମଦ ଢାଳ; ବୀର ତାଙ୍କର ଗୃହରେ ଭୋଜନ ଚାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର, କ୍ଷୁଦ୍ର ଇଚ୍ଛା ରଖିଥିବା ବଳବାନ୍କୁ। ଯିଏ ଜଳକୁ ଅଟକାଇଲେ ଓ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କଲେ, ଗଛକୁ କାଟିଦେବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅର୍ପଣ ଦିଅ; ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ମଦ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏ ଦୃଭିକାକୁ ବଧ କଲେ, ଗାଁମାନେ ଛାଡ଼ିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ଭାଲାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ମଧ୍ୟାକାଶରେ ପବନ ପରି, ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଅର୍ପଣ କର। ଯିଏ ଉରଣାକୁ ବଧ କଲେ, ନବତି ନବଟି ବାହୁକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଅର୍ବୁଦକୁ ନିମ୍ନରେ ଜିତିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଦିଅ। ଯିଏ ସ୍ୱଶ୍ନାକୁ ବଧ କଲେ, ଶୁଷ୍ଣ, ଅଶୁଷା, ବ୍ୟଂସାକୁ ନାଶ କଲେ, ପିପ୍ରୁ, ନାମୁଚି, ରୁଧିକ୍ରାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଦ ଦିଅ। ଯିଏ ଶମ୍ବରଙ୍କର ଶତ ନଗରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ପାଥରକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପରି, ଭର୍ଚ୍ଚିନଙ୍କର ଶତ ଓ ସହସ୍ରକୁ ନାଶ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଦିଅ। ଯିଏ ଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ଶତ ଓ ସହସ୍ରକୁ ଧରିଥିଲେ, କୁତ୍ସ, ଆୟୁ, ଅତିଥିଗ୍ୱଙ୍କ ସେନାକୁ ଅଢ଼ାଇଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୋମ ଦିଅ। ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ନିୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ କର; ଶୁଧ୍ଧ ସୋମ ଅର୍ପଣ କର। ପୂଜାରିମାନେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଅରଣ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ କାଠ ଉଠାଅ; ମଦ ରସ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗାଈର ଦୁଧ ଓ ସୋମରେ ପୂରା କର, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଜାଣେ—ସେ ସଦା ଯଜ୍ଞ ଆଶା କରନ୍ତି। ସେ ଦିବ୍ୟ ଧନର ନାଥ, ପୃଥିବୀ ଓ ଭୂମିଜ ଧନର ରାଜା, ତାଙ୍କୁ, ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ, ସୋମରେ ପୂରା କର; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ସିଦ୍ଧି ହେଉ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପାଇଁ ଦାନ ଦିଅ; ତୁମ ଆଧିକ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର, ତୁମର ଦାନ ଅଧିକ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିନରେ ଯେପରି ମହାନ୍ୟ ଯଶ ବ୍ୟାପିଛି, ସଭାରେ ଆମେ ଗର୍ବରେ କଥା କହିପାରିବା। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ମହାନ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିବି, ଏହି ବଳବାନ୍ୟଙ୍କର ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ: ତ୍ରିକଦ୍ରୁକ ଯଜ୍ଞରେ ସେ ସୋମ ପିଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଉତ୍ସାହରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ପକୁ ବଧ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇଲେ, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ପୂରଣ କଲେ, ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କଲେ ଓ ବିସ୍ତାର କଲେ; ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ଘର ଭଳି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମାପିଲେ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଦୀର ମାର୍ଗ କାଟିଦେଲେ, ଦୀର୍ଘ ମାର୍ଗରେ ତାହାକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ—ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ସେ ଚାଲିଯାଇ ବାଧାକୁ ଜିତିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଗାଁ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ରଥ ସହିତ ଛାଡ଼ିଲେ—ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କଲେ, ଏହାକୁ ମଧୁର କଲେ, ଅତୃପ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଲେ; ସେମାନେ ଧନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ—ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।