ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ ଯେ, ଯେପରି oxen ମାନେ ସହଜ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେପରି ଆମ ପଥ ମଧ୍ୟ ସରଳ ହେଉ। ପ୍ରଭାତ ଓ ରାତି, ଦୁଇ ଜଣୀ ଜଣେ ନାରୀ ପରି, ଆମକୁ ଆଗକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଯଥା ତନା ଦୋରି ବୁନୁଛନ୍ତି, ବଳିଦାନର ଶୋଭା ସଜାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସଦା ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳଦାୟକ। ଏଠାରେ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ହୋତାର, ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ବଳିଦାନକୁ ଉଚିତ ଭାବେ, ସରଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ତିନି ଶିଖରରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମନୁସାରେ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ତାପରେ, ସରସ୍ୱତୀ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ଇଳା ଦେବୀ, ଭାରତୀ—ଏହି ତିନି ଦେବୀ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସି, ଏହି ଅଟୁଟ ଆଶ୍ରୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ତବେ, ଏକ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶା କରେ, ତାହାର ରୂପ ହଳଦିଆ, ସମୃଦ୍ଧିର ଭରପୂରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଟ୍ୱଷ୍ଟାର ଆମ ପରିବାରକୁ ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଦେବପଥ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ। ବନର ନାଥ ଜଳ ଝରାଇଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ହବି ରାନ୍ଧନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ତିନି ଭାଗରେ ଭାଗକରି, ଭଲଭାବେ ବଣ୍ଟିଥିବା ନୈବେଦ୍ୟକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ। ଘିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛି, ଘିଅ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ, ଘିଅରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଘିଅ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ନିବାସ। ବୃଷଭ, ଆନନ୍ଦରେ, ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ନିବେଦିତ ହବିକୁ ଆଣ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି, ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ଶୁଭ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅଗ୍ନି, ଲୋକଙ୍କର ଅତିଥି, ସୁପଥଦର୍ଶୀ; ଜାତବେଦସ୍, ଦେବମାନ୍ୟେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁ ସମାନ। ଭୃଗୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଳର ଆସନରେ ବସାଇଲେ, ଦୁଇଥର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏହି ଅଗ୍ନି ସଦା ଯୁବକ, ଘୋଡ଼ା ପରି ତୀବ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ କରିଛନ୍ତି, ବନ୍ଧୁ ସମାନ, ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି। ସେ ତାଙ୍କର ଜ୍ୱାଳା ସଫଳ କରି, ଦାନଶୀଳ ଘରକୁ ଆସି, ଦକ୍ଷତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ତାଙ୍କର ନିଜ ସମ୍ପଦ ପରି, ଦୃଷ୍ଟି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର, ଦକ୍ଷତା ଅକ୍ଷୟ। ସେ ଉପହାର ନେଇ ଉଦ୍ୟାନରେ ଚାଲିବା, ତାଙ୍କର ଜିଭ ରଥଚାଳକ ପରି ଜଳକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରେ। ବନବାସୀ ଅବରୋଧ ଭାଙ୍ଗି, ଭସ୍ମରୁ ରଙ୍ଗ ମାପିଥିବାବେଳେ, ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ବିଚକ୍ଷଣ ହୋଇ, ସେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ଯୁବା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନୂତନ। ସେ, ଉତ୍ସାହିତ, ବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି, ରଥଚାଳକ ପରି ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। କଳା, ଭୟଙ୍କର ପଥକୁ ଚିହ୍ନି, ଆକାଶରେ ମେଘ ପରି ହସନ୍ତି। ସେ ଦକ୍ଷତାର ବିସ୍ତୃତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି, ଗାଁମାନେ ନିଜେ ଆସନ୍ତି, ରକ୍ଷା ବିନା। ଅଗ୍ନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଷ୍କ ଓ କଳାକୁ ଦହନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ମନୋହର କରନ୍ତି। ଏହି ତୃତୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବ ଅନୁଗ୍ରହକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛି, ଅଗ୍ନି। ଆମକୁ ଏକତ୍ରିତ ଶକ୍ତି, ଅଧିକ ଧନ, ବୀରତ୍ୱ, ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅ। ଯେପରି ତୁମ ସହ ଗୃତ୍ସମଦମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆମ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ପାଇଁ ଜୟଶୀଳ, ବୀର ପୁଅ ଦିଅ। ହୋତାର ଜନ୍ମ ହେଲେ, ସଚେତନ, ପିତାମାନେ ପାଇଁ ପିତା, ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ। ଦୃଶ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଦେଖି, ଆମେ ତୀବ୍ର ଫଳ ଲାଭ କରିପାରିବା। ଯେଉଁଠାରେ ସାତଟି କିରଣ ବିସ୍ତାରିତ, ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ, ଦିବ୍ୟ ପୋତାର, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏଠି ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସଂସ୍କୃତ ବାକ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପାଇଁ, ଚକ୍ର ପରି ଅଂଶ ହୋଇଯାଏ। ଶୁଧ୍ଧମାନେ ସହିତ, ଶୁଧ୍ଧ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛାରେ ଶାସକ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନୀତି ଜାଣି, ସେ ପଙ୍ଖ ପରି ବଢ଼ନ୍ତି। ଗାଁମାନେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଆୟୁ, ନେତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ବୋଧହୁଏ, ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ବୋନ୍ଧୁମାନେ ତିନି ଭାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୟନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ବୋନ୍ଧୁମାନେ ମାଆ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଆ ଘିଅ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ସେମାନେ ଆସିଲେ, ବାର୍ଲିର ବୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଆକାଶ ନିଜ ପାଇଁ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଆମେ ପ୍ରଶଂସା, ବଳିଦାନ ଓ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଉ। ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତର ଉପକାର କରନ୍ତି, ସେପରି, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ କରିଥିବା ବଳିଦାନକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି ନିକଟତା ଗ୍ରହଣ କର; ଏବେ ମୋର ଗୀତ ଶୁଣ। ଏହି ସ୍ତୁତି ସହିତ, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ନିବେଦନ କରୁଛୁ; ଏହି ପ୍ରଶଂସା ସହିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ। ଗୀତର ପ୍ରେମୀ, ସମ୍ପଦଦାତା, ଧନ ଦେଇଥିବା, ଆମେ ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମକୁ ପୂଜା କରୁଛୁ। ଜାଗ୍ରତ ରୁହ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦାନଶୀଳ ଧନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥ, ଘୃଣାକୁ ଦୂର କର। ସେ ଆମ ପାଇଁ ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ଆଣନ୍ତୁ, ଅନବରୋଧ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ବହୁତ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯିଏ ଆଶା କରନ୍ତି, ଯିଏ ଡାକନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଆସ, ଅଗ୍ନି, ଆମର ଗୀତ ସହିତ; ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଅତିଉତ୍ତମ ପୁରୋହିତ, ଆସ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଭିତରେ ଚଳିଛ, ଦୁଇ ଜନ୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି; ଦୂତ ଭାବେ, ଦୁଇ ଜାତିଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁଭାବରେ ଯୋଗାଉଛ। ସେ ଜାଣି, ନିତନୂତନ ଭାବେ ଆଣି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏଠି ପବିତ୍ର କୁଶରେ ବସନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଭାରତମାନେଙ୍କର ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ପାଇଁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ଆଣ। ଦେବ ବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଦ୍ୱେଷ ଆମ ପରେ ଅଧିକାର ନ ହେଉ; ସେଇ ଘୃଣାରୁ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ଅଗ୍ନି, ଆମେ ସମସ୍ତ ଘୃଣାକୁ ଜୟ କରିପାରିବା, ଯେପରି ନଦୀ ଅବରୋଧକୁ ଜୟ କରେ। ଶୁଧ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ବିଶେଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଘିଅ ଆହୁତି ସହିତ ତୁମକୁ ଡାକାଯାଏ। ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ, ଭାରତମାନେଙ୍କର ଅଗ୍ନି, ଉପହାର ଓ ବୃଷଭ ସହିତ; ଅଷ୍ଟପଦୀ ଷ୍ଟୁତି ସହିତ ତୁମକୁ ଡାକାଯାଏ।