ଏହି କଥାରେ, ଅମରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ମାନାଯାଏ । ସେ ମହା ଦିଗନ୍ତକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂରିଦେଇଛନ୍ତି । ଗୋଧୂମା ଗାଈ ଯେପରି ବହୁତ ଦୁଧ ଦେଉଛି, ଏମିତି ଆଗ୍ନି ସ୍ୱଭାବରେ କବିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ମୁଁ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେଁ— ଆମେ ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ବୀରତା, ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଉଁ । ଆମ ପ୍ରଶଂସା ପଞ୍ଚ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉ, ଆମ ଆଲୋକ ଅଜୟ ଭାବେ ଚମକୁ । ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୂଜିତ ଆଗ୍ନି ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ । ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଆଶା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରରେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଆଗ୍ନି ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ । ଏହାପରି, ଆମେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୀତ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ । ତାଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ ଆମେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ୱୟ ପାଉଁ । ଦାନଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ, ଗ୍ରାମ ଓ ଅଶ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବଂ ଆମେ ଆଗ୍ନିଙ୍କ ଦୟାରେ ବିଜୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ଏକଠା ହେଉ । ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଆଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସାମ୍ନା କରି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଡ଼ିଛନ୍ତି । ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋତାର, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ । ନରାଶଂସ ତିନିଟି ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରନ୍ତି । ଘୃତେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମନ ଦ୍ୱାରା ହବି ଉଠାଇ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା କରନ୍ତି । ଆମର ମନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଆଗ୍ନି ଦେବତାମାନେକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦେବମାନେ ଆସନ୍ତି । ମାରୁତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ, ସମସ୍ତେ ଦର୍ଭାସନେ ବସନ୍ତୁ । ଦେବତା, ଧନର ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ଦର୍ଭା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ । ଘୃତେ ଅନୁଳିପ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବସୁ, ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ । ଦେବଦ୍ୱାର ମହାନ୍, ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁଗମ ହେଉ । ଏହା ଚମକୁ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ପବିତ୍ର ରୂପରେ ପ୍ରଭା ପ୍ରଦାନ କରୁ । ଆମ ପଥ ଗୋମାନେ ପାଇଁ ସହଜ ହେଉ । ଉଷା ଓ ରାତି, ଦୁଇ ନାରୀ ପରି, ଆମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତୁ । ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ଶୌଭାଗ୍ୟ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଦୁଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ଦୁଇ ଦେବ ହୋତା, ପ୍ରଥମ ଓ ଅତି ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞକୁ ସିଧା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଭୂମିର ନାଭିରେ, ତିନି ଶିଖରରେ ଦେବତାମାନେକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି । ସରସ୍ୱତୀ, ଇଳା ଓ ଭାରତୀ—ଏହି ତିନି ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦର୍ଭାସନେ ବସି, ଏହି ଅଟୁଟ ଆଶ୍ରୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ପିତା ଟ୍ୱଷ୍ଟାର ଦ୍ୱାରା ଏକ ବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ଚାହାଏ । ଟ୍ୱଷ୍ଟାର ଆମ ସନ୍ତାନକୁ ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଦେବମାନେର ପଥ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ । ବନର ଶ୍ୱାମୀ ଜଳ ଝରିଛନ୍ତି, ଆଗ୍ନି ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ମନରେ ହବି ପକାନ୍ତି, ତିନି ଭାଗରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି । ଘୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଘୃତ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭ, ଘୃତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ । ସେ ଆନନ୍ଦରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହବି ଉଠାନ୍ତି । ମୁଁ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକୁଛି— ଚମକୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଅତିଥି, ଭଲ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ । ସେ ବନ୍ଧୁ ପରି ଆକାଂକ୍ଷିତ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଆଦରଣୀୟ । ଭୃଗୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଳର ଆସନରେ ବସାଇ, ଦୁଇଥର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଆଗ୍ନି ସଦା ଯୁବକ, ଅଶ୍ୱପରି ତୀବ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବ ଲୋକକୁ ଆବରଣ କରିଛନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁ ପରି ପ୍ରିୟ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଦାନଶୀଳ ଘରକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ଜ୍ଵାଳା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ତାଙ୍କର ଧନ ପରି, ଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପରି, ଦକ୍ଷତା କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ । ସେ ଉପହାର ନେଇ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜିଭ ରଥବାନ୍ତି ପରି ଜଳକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି । ବନବାସୀ ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଭସ୍ମରୁ ରଙ୍ଗ ମାପନ୍ତି, ଆଗ୍ନି ଦୀପ୍ତ ଚେତନାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଯୁବକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନୂତନ । ସେ ଉତ୍ସାହରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନକୁ ଚିରି ଚାଲନ୍ତି, ରଥବାନ୍ତି ପରି ପଥ ଅନୁସରନ୍ତି । କଳା ମାର୍ଗକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ମେଘାକାଶ ପରି ହସନ୍ତି । ସେ ଦକ୍ଷତାର ଅପାର କ୍ଷେତ୍ର ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜେଇ ଅନୁସରନ୍ତି । ଆଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ ଓ କଳା କାଠକୁ ଦହନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ଶୁଭ୍ର କରନ୍ତି । ତୃତୀୟ ଆହ୍ୱାନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରେଁ । ଆମକୁ ଏକତ୍ରିତ ଶକ୍ତି, ବଡ଼ ଧନ, ବୀରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ । ଗୃତ୍ସମଦମାନେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଏମିତି ଆମ ପ୍ରଶଂସକମାନେ ପାଇଁ ବୀର ସନ୍ତାନ, ବିଜୟ ଓ ଶତ୍ରୁଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ । ହୋତାର ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ସଚେତନ, ପିତାମାନେ ପାଇଁ ପିତା । ଆମେ ଦୃଶ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ତୀବ୍ର ଫଳ ପାଉଁ । ଯେଉଁଠାରେ ସାତ ରଶ୍ମି ବିସ୍ତାରିତ, ଯଜ୍ଞର ନେତା, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ, ଦିବ୍ୟ ପୋତାର, ସେ ସମସ୍ତ କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି, ସେ ପବିତ୍ର କଥା କହନ୍ତୁ । ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ କାର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ପରି ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛି । ଶୁଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାରେ ଶାସକ ହୋଇଛନ୍ତି । ନିଜ ନିୟମ ଜାଣି, ପଖିର ପରି ବଢ଼ନ୍ତି । ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ରୂପ, ଆୟୁ, ନେତାକୁ ଅନୁସରନ୍ତି । ସହୋଦରୀମାନେ ଏଠାରେ ଆସି, ତିନି ଭାଗରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଛନ୍ତି । ମା ନିକଟରେ ଦଁଢ଼ିଥିବା ଭଉଣୀମାନେ ଯେପରି ଘୃତ ଦିଅନ୍ତି, ଏମିତି ରିତ୍ୱିଜ୍ ତାଙ୍କ ଆସିବାରେ ଅନନ୍ଦିତ, ଯେପରି ଯବର ବର୍ଷା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ । ସ୍ୱର୍ଗ ନିଜ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରୁ । ଆମେ ପ୍ରଶଂସା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଭକ୍ତି ପାଉଁ, ଆମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହେଉ । ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତ ପୂଜକଙ୍କ ଉପକାର କରନ୍ତି, ଏମିତି ଆଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ କରିଥିବା ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କର । ଆଗ୍ନି, ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି ସମୀପତା ଗ୍ରହଣ କର ।