ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଆମେ ଶ୍ରବଣ କରୁଛୁ, ଅଗ୍ନି ଦେବଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମହିମା ବିଷୟରେ। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ସେ ଦୁଇଁ ଜଗତ—ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମହାନତା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦାନଶୀଳ ଲୋକେ ଗାଁ, ଗଈ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ସେମାନେ ଓ ଆମକୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସଭାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ କଥା କହିପାରିବା। ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦା, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ, ଶରୀର ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଉ। ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ଦେବମୟ ଏହି ହୋତାର, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବିରାଜ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ଗାଈ ମାନେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ପାଇଁ ବାନ୍ଧୁଆ ଭାବେ ଡାକନ୍ତି। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଲୋକମାନେ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୀପ୍ତି ଦିଅ, ଦାନରେ ଧନୀ ଓ ସଂଯମଶୀଳ ଅଗ୍ନି। ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀର ଆଧାର। ତାଙ୍କର ଜ୍ୱାଳା ରଥର ଦାନ୍ତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ମିତ୍ର ପରି ସମ୍ପୂଜ୍ୟ। ଅଗ୍ନି ନିଜ ଘରେ, ବିଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ପ୍ରିଶ୍ନିର ସନ୍ତାନ ଭାବେ, ସେ ଜଳ ଉପରେ ରକ୍ଷକ ପରି ଦୁଇଁ ଜଗତକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହୋତାର ଭାବେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଆବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ ଖୋଜନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ତାମ୍ର ଖୁର୍ଦ୍ଦି ପରି ଚଞ୍ଚଳ, ଘୋଡ଼ା ପରି ପଦଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଁ ଜଗତ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଧନରେ ଧନୀ, ଆମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସେ ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଦୁଇଁ ଜଗତକୁ ଆମ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପକୂଳ କରନ୍ତୁ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଅର୍ପଣ ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ବଡ଼ ଓ ହଜାରଗୁଣା ଦାନ ଦିଅ। ଆମ ପୁରସ୍କାର ବୃଦ୍ଧି କର, ଗୋପାଳକ ପରି। ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଦୟାଳୁ ହେଉ, ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରଭାତ ଆଲୋକରେ ଉଦିତ ହେଉ। ଅଗ୍ନି ଉଦିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରଭାତକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତିମ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତି ଛଡ଼ାନ୍ତି। ହୋତାର ଭାବେ ଅଗ୍ନି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ସେ ଧନର ଦୟାଳୁ ଅତିଥି। ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ, ମହାନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଧନ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ପରି, କବିଙ୍କ ଗାଣ୍ଠିରେ ଅଗ୍ନି ଅନେକ ଧନ ଦିଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଶୂରତା ଓ ବଳ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ପ୍ରାର୍ଥନା ଦ୍ୱାରା। ଆମ ପ୍ରଶଂସା ପଞ୍ଚ ଜନରେ ଉଚ୍ଚ ହେଉ, ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରଭା ଅଦମ୍ୟ ଭାବେ ଚମକୁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ, ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କର। ଯାହାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ପ୍ରସ୍ପର କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଘର ଓ ବଂଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅଗ୍ନି, ଜାତବେଦା, ଆମେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସକ ଓ ତୁମର ରକ୍ଷାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦାନଶୀଳଙ୍କର ଧନ, ସନ୍ତାନ, ଏବଂ ଏକ ସତ୍ୟ ଅଧିପତ୍ୟ ଆମକୁ ଦିଅ। ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁ ଦାନଶୀଳ ଲୋକେ ଗଈ, ଗାଁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇଯାଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ସଭାରେ ବିଜୟୀ ଭାବେ କଥା କହିପାରିବା। ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଓ ବିସ୍ଥାପିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଶୁଧ୍ଧ ହୋତାର, ସ୍ୱର୍ଗ ରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦେବତା ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ନରାଶଂସ ତାଙ୍କର ମହାନତାରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତିନିଟି ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି। ଘୃତ ଛିଟାଇ ମନସା ହୋମ କରନ୍ତି, ସେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର ଶିଖରରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆମର ମନସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ତୁମେ ଦେବମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କର, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନୁହେଁ। ମାରୁତମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କୁଶ ଉପରେ ବସାଇ ପୂଜନ୍ତୁ। ଏ ଦେବ, ଧନ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦରଭି ଜଣାପଡ଼। ଘୃତ ଲେପିତ, ବସୁମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏଠି ବସନ୍ତୁ। ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର, ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଖୋଲାଯାଉ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଚାଲିବାକୁ ସହଜ। ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅକ୍ଷୟ, ତାଙ୍କର ରୂପ ପବିତ୍ର, ଶୂରବୀର। ପଥ ମାନେ ଗୋବଂଶ ପାଇଁ ସହଜ ହେଉ, ପ୍ରଭାତ ଓ ରାତି ଦୁଇ ଜଣେ ନାରୀ ପରି ଆଗକୁ ଆମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ତନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ବୁନି ଯଜ୍ଞର ଶୋଭା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ହୋତାର, ପ୍ରଥମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ କ୍ରମରେ ସରଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ପୂଜନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ନାଭିରେ, ତିନିଟି ଶିଖରରେ। ସରସ୍ୱତୀ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି, ଇଳା ଦେବୀ, ଭାରତୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ—ଏହି ତିନି ଦେବୀ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, କୁଶ ଉପରେ ବସି, ଏହି ଅବିଛିନ୍ନ ଆଶ୍ରୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପିତୃମାନେ ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆମ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ, ଦେବମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ବନର ମାଲିକ ଜଳ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ ରନ୍ଧନ କରନ୍ତି। ଦେବ ଯଜ୍ଞିକ, ତିନି ଭାଗରେ, ସମ୍ୟକ ଅର୍ପଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଘୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଘୃତ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ, ଘୃତରେ ସେ ବସିଛନ୍ତି, ଘୃତ ତାଙ୍କର ଗୃହ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ, ‘ସ୍ୱାହା’ କଥା ସହିତ ଅର୍ପଣ ପହଞ୍ଚାନ୍ତୁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକୁଛି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୁଭ ଷ୍ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅଗ୍ନି, ଲୋକଙ୍କର ଅତିଥି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା। ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ପରି ଆକର୍ଷକ, ଜାତବେଦା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ।