ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସକମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରି ଅନୁଗ୍ରହ ଅର୍ଥନା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଗାୟକମାନଙ୍କର ସହାୟ ହେଉଥିଲ, ଆମର ମହା ଆଶା କୌଣସି ଭଳିରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନ ହେଉ। ଆମେ ତୁମର ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଅଧିଗମ କରିପାରିବା।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କୌଣସି ରାଜା ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମର ଭଉଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ସ୍ଥାନକୁ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ। ଜଳ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଥାଏ, ତୁମେ ମିତ୍ରତା ଓ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଣିଷମାନଙ୍କ ସହ ଜୟୀ, ଗୀତ ଗାଇଥିବା ନମ୍ର ଉପାସକଙ୍କ ଡାକକୁ ଶୁଣନ୍ତି। ଉପାସକ ପାଇଁ ରଥ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଯଦି ସେ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ରୂପରେ ଥାଆନ୍ତି।” “ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିଥିବା ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଭାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ, ଉପାସକଙ୍କର ସ୍ତୁତି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ କରେ। ହେ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆପଣ ଆମର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଆମର ଶକ୍ତି, ଏହି ଜନମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହି ଉପାସନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଋଷି କହିଲେ, “ମୁଁ ଅନେକ ଶରତ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି, ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ମୋର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ କରିଦେଉଛି। ବୟସ୍କ ହେବାରେ ଦେହର ରୂପ ହ୍ରାସ ହୁଏ, ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅଧିଗମ କରିପାରନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଯେମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅସତ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଁ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇନାହାନ୍ତି; ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅଧିଗମ କରିଛନ୍ତି।” “ଦେବତାମାନେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଅସାରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି ନୁହେଁ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛି। ଏଠି ମୁଁ ଶତଗୁଣ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିଛି, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ମୋର ଅନ୍ତରେ କୌଣସି ଚିତ୍ତାକାଂକ୍ଷା ଆସିନାହିଁ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣନ୍ତି, ସେ ଦୃଢ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ସୋମକୁ ଡାକୁଛି, ଯାହା ଚିତ୍ତରେ ପିତାଯାଏ। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, ସେଥିରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମଣିଷ ସୁଖକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଥିଲେ ସନ୍ତାନ, ପ୍ରଜା ଓ ଶକ୍ତି; ସେ ଦୁଇ ପ୍ରଜାକୁ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଅଧିଗମ କରିଥିଲେ।” ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଦିବ୍ୟ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଉପାସକମାନେ ଡାକିଲେ। ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ଶୁଭ୍ର ଅଶ୍ୱମାନେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ସୁନା ଝାଲରି ଥିବା ପାନି ଝରିବାରେ, ସେମାନେ ପ୍ରଭାତ ସହ ମିଶି ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି। ଉପାସକ ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତିରେ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କର ଅର୍ପଣ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଆଣନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ମଧୁର ପାନକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଗାଈର ଅସ୍ଥନୀରେ ଦୁଧ ରଖିଛନ୍ତି, ଏହି ପୁରୁଣା ଓ ପକ୍କ ଉପହାର; ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞକାରୀ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଅତିଥିପାଇଁ ମଧୁର ଉଷ୍ମତା ଚୟନ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳ ନିଜ ମାର୍ଗ ଚୟନ କରେ; ଏଭଳି ଗୋମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି, ମଧୁ ରଥର ଚକ୍ର ପରି ବହେ। “ତୁମର ଦାନ ପାଇଁ, ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ମୁଁ ବଳୀୟାନ୍ ବୃଷଭ ପରି ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ତୁମର ମହିମାକୁ ମାନେ, ଦ୍ରୁତ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଉପାସକ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଉଦାର ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୋଗାଇବାକୁ ଯୋଜନା କର, ତୁମେ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ପଠାଅ; ଦ୍ରୁତ ପବନ ପରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମହାନତା ପାଇଁ ଦେଉଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଶକ୍ତି ଦେଉଛି। ଆମେ ତୁମର ଗାୟକ, ତୁମର ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, କାରଣ ଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏହିପରି ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କର ମାର୍ଗ କେବେ ଦୋଷାରୋପ ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି। ତୁମେ ସଦା ଦିନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଝରଣା ପାଖରେ; ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିଳ୍ପୀ ପରି ହଜାର ରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୁମର ରଥର ମହିମା ସହ ଅଗ୍ରସର, ମଣିଷ ପୁରୋହିତ ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତୁମର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅ, ଯେପରି ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେବା। ତୁମେ ଆଜି ତୁମ ରଥକୁ ଗୀତରେ ଆହ୍ୱାନ କର, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ନୂତନ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ; ଅଖଣ୍ଡ ଚକ୍ରରେ ଆକାଶ ଚାଲି, ଏହି ଜନମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହି ଉପାସନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, “ସମସ୍ତ ଧନରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ କ’ଣ? ଯେତେବେଳେ ଉପାସକମାନେ ଜଳକୁ ଉପରେ ତୁଳନ୍ତି, ଏହି ଯଜ୍ଞ ତୁମର ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଧନଦାତା ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ। ତୁମର ଅଶ୍ୱମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଦୁଧରେ ପୁରଣ, ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜସିକ; ତାଙ୍କର ରଥ ନଦୀ ପରି ଅବିରତ ଚାଲେ, ଦୃଢ ଯୋକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଦୁଇଜଣ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୂଷଣ ହୀନ ଦେହରେ, ଜଣେ ଜୟୀ, ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଅନ୍ୟଜଣ ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର। ତୁମର ଗାଈମାନେ ରାସ୍ତା ଅନୁସରି ଗୃହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଆନ୍ତି, ଅଶ୍ୱମାନେ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରଥ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ଗଞ୍ଜନ କରେ। ବୃଷଭ ପରି ତୁମେ ପୁରୁଣା ଉପହାର ବଣ୍ଟନ କର, ଜଳ ମଧୁ ଖୋଜେ, ଅଶ୍ୱମାନେ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନଦୀମାନେ ଏଠି ଆସିଛନ୍ତି। ପୁରାତନ କବି ତୁମର ତିନି ଧାରା ଗୀତ ପଠାଇଛନ୍ତି, ତୁମେ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କର, ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମର ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ ମଣିଷମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ତୁମର ବୃଷଭ ଘନ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈର ଦୁଧ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଯେପରି ପୂଷଣୀ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏନାହିଁ, ତେଣୁ ଉପାସକ ତୁମକୁ ଡାକନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରି ଆହ୍ୱାନ କଲେ, ଏହି ଜନମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉନ୍ତୁ।