ଏହି ଦିନ, ଆମେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ସବିତାରଙ୍କ ଦୟାକୁ ଆଶା କରୁଛୁ, ଯେଉଁ ଦୟା ଦେବତାଙ୍କ ଚେତନାରେ ଆସେ। ହେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବୀ ଦିଶାନା, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଆମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଶତ ଶତ ଗୋ-ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ କରୁଥିବା, ଋତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବହି ନେଇଛନ୍ତି। ଦିଶାନା, ଯିଏ ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚଳାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା, ବଡ଼ ଓ ବିସ୍ତୃତ, ସଦା କ୍ରିୟାଶୀଳ, ପିତା ଓ ମାତୃ ଭଳି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରଦେଶକୁ ରୂପ ଦେଇ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଅଗ୍ନି, ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ପୃଶ୍ନି ଗାଈ ଓ ବୀର୍ୟବାନ ବୃଷଭ, ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସଦା ତାଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଯେଉଁଥିଲେ, ସେ ଦୁଇ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ କରୁଥିଲେ। ସେ ଚତୁର ଦିଗକୁ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମାପିଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ଆଧାରରେ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ଆମକୁ ଏମିତି ମହାନ ଯଶ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଲୋକମାନେକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଆମେ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ—କେଉଁ ଉତ୍ତମ, କେଉଁ ସବୁଠାରୁ ନବୀନ, ଏଠାକୁ ଆସିନାହାନ୍ତି? କିଏ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆମେ କ’ଣ କହିବା ଉଚିତ? ଯେଉଁ ପାତ୍ର ମହାନ ବଂଶର, ତାହାକୁ ଆମେ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଭାଇ, ଆମେ ଗଛର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦେବତାମାନେ କହିଥିଲେ, ‘ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଚାରିଭାଗ କର।’ ଏଭଳି କରି ସୌଧନ୍ବନମାନେ ଆସିଥିଲେ। ଯଦି ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ‘ଆସ, ଏଠାରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା, ଏକ ରଥ, ଏକ ଗାଈ, ଏକ ଯୁବକ ତିଆରି କରିବା।’ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି କରି, ଋଭୁମାନେ ପଚାରିଲେ, ‘ଆଜି କେଉଁ ଦୂତ ଆସିନାହାନ୍ତି?’ ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାରି ପାତ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତେବେ ଟ୍ୱଷ୍ଟୃ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟୃ କହିଥିଲେ, ‘ଚଳ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ପାତ୍ରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନଥିଲେ, ତେଣୁ ଆମେ ସେମାନେକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।’ ଅନ୍ୟମାନେ ନୂତନ ନାମ ଦେଇଥିଲେ, କିଛି ଝାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଧୌଳା ଘୋଡ଼ାକୁ ଯୁତ କଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ ରଥକୁ, ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଆକୃତିକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଋଭୁ, ବିଭ୍ୱନ, ଭାଜ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଛାଳରୁ ଏକ ଗାଈ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ପୁରୁଣା ଥିଲା, ସେମାନେ ପୁଣି ଯୁବତୀ କରିଦେଲେ। ସୌଧନ୍ବନମାନେ ଘୋଡ଼ାରୁ ଘୋଡ଼ା ତିଆରି କଲେ, ରଥକୁ ଯୁତ କରି ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ‘ଏହି ଜଳ ପିଅ,’ ସେମାନେ କହିଲେ, ‘ନାହିଁ, ଏହି ସୋମ ରସ ପିଅ।’ ଯଦି ସୌଧନ୍ବନମାନେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ତୃତୀୟ ସୋମ ପିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ‘ଅଧିକ ଜଳ ଦିଅ,’ ଜଣେ କହିଲେ; ‘ଅଧିକ ଅଗ୍ନି ଦିଅ,’ ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ; ‘ପାତ୍ର ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର,’ ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ। ସଠିକ୍ କଥା କହି, ସେମାନେ ପାତ୍ର ପୂରଣ କଲେ। ଜଣେ ଗାଈର ଜଂଘାଠାରୁ ଜଳ ନେଲେ; ଜଣେ କୁକୁର ପାଇଁ ମାଂସ କଟିଲେ; ଜଣେ ମଳ ପରିଷ୍କାର କଲେ; ଅଭିଭାବକମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ କ’ଣ କଲେ? ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ବାହାରେ ନେଲେ, ସେମାନେ ଘାସ ତିଆରି କଲେ; ଫେରି ଆସିଲେ, ଜଳ ଦେଲେ। ଏହି ଗୁପ୍ତିମୟର ଘରରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ଆଜି ଋଭୁମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜଗତ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ଅଭିଭାବକମାନେ କେଉଁଠି ବସିଥିଲେ କିମ୍ବା ଯାଇଥିଲେ? ଯେଉଁ ହାତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଶାପ ଦିଆଗଲା; ଯେଉଁଠାରେ କିଏ କହିଲେ, ସେଉଁଠି କହିଦିଅ। ଘୁମ ଭାଙ୍ଗି, ଋଭୁମାନେ ପଚାରିଲେ: ‘ହେ ଗୁପ୍ତିମୟ, କିଏ ଆମକୁ ଜଗାଇଲେ?’ ମେଷ କୁକୁରକୁ କହିଲା, ଯିଏ ଜଗାଇଥିଲେ: ‘ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଆଜି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।’ ଦିନରେ ମାରୁତମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ଅଗ୍ନି, ଏହି ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାଏ; ଵରୁଣ ଜଳ ଓ ସାଗର ସହିତ ଚଳିଥାଏ—ହେ ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନମାନେ, ତୁମକୁ ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ। ଏବେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଯଜ୍ଞ ମଞ୍ଚରେ ଘୋଡ଼ାର ବୀର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମାନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଭୁକ୍ଷିଣ୍, ମାରୁତମାନେ ଆମେ ତ୍ରୁଟି କରିଛୁ ବୋଲି ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଅନଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାର ମୁଁହରୁ ଉପହାର ନିଆଯାଏ, ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର ଢାକି ନିଆଯାଏ, ଭଲ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ, ସମସ୍ତ ଆକୃତିର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପୁଷଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପଥ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହି ଛୋଟ ଛାଗଳି, ପୁଷଣଙ୍କ ଭାଗ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନେଇଯାଏ; ଯେପରି ବଲି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ, ଟ୍ୱଷ୍ଟୃ ଏହାକୁ ସୌଶ୍ରବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଯଥାସମୟରେ ମଣିଷମାନେ ଘୋଡ଼ାକୁ ତିନିଥର ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରିପଟି ନେଇଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ପୁଷଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଯାଏ, ଛାଗଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ବଲି ଦେଇ ଘୋଷଣା କରେ। ହୋତୃ, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା, ପାଶାଧାରୀ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସ୍ତୁତିକାରୀ—ଏହି ଭଲ ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ଭଲ ଅର୍ପିତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ଗୃହ ପୂରଣ କର। ଯେଉଁମାନେ ଯୂପ ସ୍ଥମ୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ବହନ କରନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାର ଯୂପ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଓ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ରନ୍ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଆମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁ।