ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ରମାନେ, ଅନେକ ଧନ-ସମ୍ପଦର ମାଲିକ, ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ ତାଙ୍କର କୃପା ଦେଇଥିଲେ । ଅଉଚଥ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ଆସିଥିଲେ । ଏହି ଧନଦାତା ଦେବତାମାନେ, ଗୋମାତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତାଙ୍କୁ କିଏ ପୂଜିବ? ସେମାନେ ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ । ତୁଗ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଯୋଗାଯୋଗ ହେଉଥିଲା, ସେହି ରଥ ଜଳମାଧ୍ୟରେ ଥିଲା । ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଥିଲି, ଯେପରି ଏକ ବୀର ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ଦୌଡ଼ି ରକ୍ଷା ନେଇଥାଏ । ଅଉଚଥ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁ, ତିନି-ପଖ ଚିଡ଼ିଆ ମୋତେ ଶୁଷ୍କ କରି ନଯାଅ, ଇର୍ଷ୍ୟାପରାୟଣ ଦଶ-ଲୋଭୀ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିନଅ, ଓ ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧା ଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ନଶ୍ଟ କରିନଅ । ମାତୃସ୍ବଭାବ ନଦୀମାନେ ମୋତେ ଗିଳି ନଯାଅନ୍ତୁ, ଦାସମାନେ ଯଦି ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧିଥିବେ ତେବେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ନଶ୍ଟ କରିନଅନ୍ତୁ । ଯେତେବେଳେ ତ୍ରୈତନ ଦାସର ମୁଣ୍ଡ କୁ ଅଘାତ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଜ ଛାତି ଓ କନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା । ଦୀର୍ଘତମାସ, ମମତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦଶମ ଚକ୍ରରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଜଳର ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ, ସେ ପ୍ରେରିତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଇଥିଲେ । ପରେ, ମୁଁ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲି, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି । ଦେବମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ମନକୁ ଶତ୍ରୁତାହୀନ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲି, ଓ ମାତାଙ୍କ ମହା ଶକ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇଲି । ଏହି ଦୁଇଜଣ ଧାତୁରେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତୃତ କରି, ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ମାର୍ଗ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଦକ୍ଷ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ଦୁଇ ମାତା ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ନିୟମରେ, ସେମାନେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଅଖଣ୍ଡ ରଖିଥିଲେ । ଏହି ମାୟାବୀ, ଦ୍ରଢ଼ ବୁଦ୍ଧିର ଧାରକ, ଏକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ, ଦୁଇଜଣ ଏକାଠି ରହିଥିଲେ । ସେମାନେ ନିତନୂତନ ଜ୍ଞାନରେ, ଆକାଶ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ସୂତ୍ର ବୁନିଥିଲେ । ସବିତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପା ଆଜି ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଶତାଧିକ ପଶୁ ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପକାର କରୁଥିବା, ଋତର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଧିଷଣା, ଶୁଭ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଦେବୀ ଓ ଦେବତା ସହ ନିୟମରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଚଳିଥିଲେ । ବିସ୍ତୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ପିତା ଓ ମାତା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଦୁଇ ଦିଗ, ଚମତ୍କାର, ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିରେ ପିତାଙ୍କ ଭାବରେ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୁଇ ମାତାପିତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ପବିତ୍ରତା ଧାରଣ କରି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲେ । ପୃଶ୍ନି ଗାଈ ଓ ଶୁକ୍ର ବୃଷଭ ସଦା ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ । ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଯିଏ, ସେ ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ । ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗକୁ ମାପି, ପୁରାତନ ଆଧାରରେ ଶ୍ରୁତିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମକୁ ବଡ଼ ଯଶ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣମାନେ ଜନମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି । ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହି ସମୟରେ, କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିଏ ନବୀନ, ଏଠାରେ ଆସିନାହାନ୍ତି? କିଏ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି? ଆମେ ବଡ଼ ବଂଶର ପାତ୍ରକୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ । ହେ ଅଗ୍ନି, ଭାଇ, ଆମେ କାଠର ଉନ୍ନତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦେବତାମାନେ କହିଥିଲେ, “ଏକ ପାତ୍ରକୁ ଚାରିଟିଏ କର ।” ତେଣୁ ସେ ଏପରି କଲେ । ସୌଧନ୍ବନମାନେ ଏହି କାମ କଲେ, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ସହ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ହେବେ । ତେବେ ଆପଣମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଏଠାରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା, ଏକ ରଥ, ଏକ ଗାଈ, ଏକ ଯୁବକ ତିଆରି କରିବା ।” ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ, ଭାଇମାନେ, ଆମେ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ କରିଛୁ । ଏପରି କରି, ଋଭୁମାନେ ପଚାରିଲେ, “ସେ ଦୂତ ଆଜି କେଉଁଠି?” ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାରିଟିଏ ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ତେବେ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । “ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା,” ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ କହିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନଥିଲେ । ଅନ୍ୟମାନେ ନୂତନ ନାମ ଦେଇଥିଲେ, କିଛି ତାଙ୍କୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଇଟି ଶ୍ଵେତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ ଯୋଗାଇଲେ, ବୃହସ୍ପତି ସମସ୍ତ ଆକୃତିର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ । ଋଭୁ, ବିଭ୍ବନ, ବାଜା, ଦେବତାମାନେ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କଲେ । ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ, ପୁରୁଣା ଚର୍ମରୁ ଗାଈକୁ ନୂତନ କଲେ, ଘୋଡ଼ାରୁ ଘୋଡ଼ା ତିଆରି କଲେ, ରଥ ଯୋଗାଇ ଦେବତାମାନେ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । “ଏହି ପାଣି ପିଉନ୍ତୁ,” କିମ୍ବା “ଏହି ସୋମରସ ପିଉନ୍ତୁ,” ସେମାନେ କହିଲେ । ଯଦି ସୌଧନ୍ବନମାନେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ତୃତୀୟ ସ୍ତବନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ । “ଅଧିକ ପାଣି ହେଉ,” ଜଣେ କହିଲେ; “ଅଧିକ ଅଗ୍ନି ହେଉ,” ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ; “ପାତ୍ର ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କର,” ଅନ୍ୟଜଣ କହିଲେ; ସଠିକ୍ କଥା କହି, ସେମାନେ ପାତ୍ର ପୂରିଲେ । ଜଣେ ଗାଈର ଜଂଘାରୁ ପାଣି ନେଇଲେ; ଜଣେ କୁକୁର ପାଇଁ ମାଂସ କାଟିଲେ; ଜଣେ ମଳ ହଟାଇଲେ; ମାତାପିତା ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କଣ କଲେ? ସେମାନେ ବାହାରେ ନେଇଯିବାବେଳେ ଘାସ ତିଆରି କଲେ, ଫେରି ଆସିବାବେଳେ ଜଳ ଦେଲେ । ଏହି ରହସ୍ୟମୟ ଘରରେ ଯାହା ଅଛି, ଋଭୁମାନେ ଆଜି ତାହା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ସେମାନେ ଜଗତକୁ ଘେରି ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ମାତାପିତା କେଉଁଠି ବସିଥିଲେ କିମ୍ବା ଯାଇଥିଲେ? ସେ ସମସ୍ତ ହାତ ନେଇଥିବାକୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଯିଏ କହିଥିଲେ, ସେଠିକୁ କହିବାକୁ କହିଲେ । ଘୁମୁଥିବା ସମୟରେ ଋଭୁମାନେ ପଚାରିଲେ: “ହେ ରହସ୍ୟମୟ, କିଏ ଆମକୁ ଜାଗାଇଲା?