ଏକ ସମୟର କଥା, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକ ଭକ୍ତ ନମ୍ରତାର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ—“ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଜେ ନିଜେ ଅବଳମ୍ବିତ, ଆମେ ତୁମେ ପାଇଁ ଅପାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛୁ। ଆମେ ତୁମେ ପରେ ତୁମେ ପାଇଁ ପାନ କରୁଛୁ, ତୁମେ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ତୁମେ ପାଇଁ ଉପାସନା କରୁଛୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ରୂପରେ ଅଛ, ଆମେ ତାହାକୁ ପୂଜା କରୁଛୁ।” ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମର ନାହିଁ, ଅନ୍ଧକାର ଦେଖି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ତୁମେ ନ୍ୟାୟବାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଶତ୍ରୁତା ପ୍ରତିପାଦକମାନେ ଆଗ୍ରସର ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇନଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି—ଏହା ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ—ତାଙ୍କପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଫିରିଯାଉ। ଆମର ଦେହକୁ ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟରୁ ଶୁଧ କର। ଯଦି କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମାନବ ଅନ୍ୟ ମାନବକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚାଳ ଦେଇ କ୍ଷତି କରେ, ତାହାରୁ ତୁମେ ତୁମେ ପାଇଁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଭକ୍ତକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମେ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷିତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ମାତରିଶ୍ୱାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ହୋତା, ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ବ୍ୟାପି ଥିବା; ମାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜନମ ଦେଇ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କର ଚମକ, ଆଭା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷୟ ହେଲେ ନାହିଁ; ମୋ ଚିନ୍ତା ତୁମର ଓ ମୋର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ; ତୁମର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯିଉ, କବି ତୁମେ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି ଉଠାଇଥିଲେ। ସନାତନ ନିବାସରେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି; ଉପାସକମାନେ ସ୍ତୁତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ନଦୀମାନେ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଦେଉଥିଲେ, ଗୋଡ଼ାରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ପରି। ଅଗ୍ନି ଅନେକ ବାଧାକୁ ତାଙ୍କର ଜଉ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଆଗ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚମକିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶିଖା ପବନ ପାଉଁଠାରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଧାରାଳ ହସ୍ତ ହେବା ପରି, ଦିନ ଯାଉଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ। କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ, ଗର୍ଭରେ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିପାରିନଥିଲେ; ଅନ୍ଧ ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିନଥିଲେ; ନିତ୍ୟ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଧନର ଅଧିପତି, ଦାନଶୀଳ ଓ ଧନର ପଥ ଖୋଜିଥିଲେ; ପିଷ୍ଟା ପଥରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେ ପିଷ୍ଟାସ୍ଥଳକୁ ଆସିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ମାନବମାନେରେ ବୃଷ୍ଣ, ଦୁଇ ଜଗତରେ ପ୍ରଶିଦ୍ଧ, ଜୀବନ୍ତ ଓ ସ୍ତୁତିପାତ୍ର; ସେ ଆଗକୁ ଚାଲି ଗର୍ଭରେ ବସିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି ଆସି, ଚମକି ଉପସ୍ଥିତ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମେଘ ପରି, ଦୂର ନୁହେଁ; ସୂର୍ୟ ପରି, ସେ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ଚଳିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିଜ, ଚମକି, ତିନି ଜ୍ୱଳନ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଉପସ୍ଥିତ; ଜଳର ଆସନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋତା। ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିଜ ହୋତା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବାସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି; ଯେଉଁ ମର୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଳିତ ସୋମା ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି। ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଅନେକ ଥର ତୁମେ ପାଇଁ କଥା କହିଛୁ, ଦାନକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ, କାରଣ ତୁମେ ଆମର; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଠାରୁ ଆଶ୍ରୟ ଭଳି, ଆମ ମହାନତାକୁ ଆସ। ଶବ୍ଦଜନ, ଧନୀ, କ୍ରୋଧୀ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରତିବାଧା କରିପାରିନଥିଲେ; ତୁମେ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦିଅନାହିଁ, ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମର୍ତ୍ୟ, ଆକାଶରେ ଚମକି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମର ଅନୁଗାମୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ। ମିତ୍ର ଯେପରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଗାଉମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଗୋଧନ ଓ ସଭା ଓ ଜଳରେ; ଦୁଇ ଜଗତ, ଶକ୍ତି ଓ ଶବ୍ଦରେ କମ୍ପି, ପ୍ରିୟ ପୂଜ୍ୟ ଆଧାରକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି। ସୋମା ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଉପାସକ, ଦୁଇ ଦେବତା, ମିତ୍ର-ଵରୁଣ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଗୃହର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପ୍ରଜାମାନେ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପତି, ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ କୌଶଳ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହିଁ; ଅମୃତ ଓ ଧର୍ମୀକୁ ଧରି, ହୋତା, ଉପାସନାକୁ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି। ଏହି ବଡ଼, ପ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଧାର, ଦୁଇ ଅସୁର, ତୁମେ ଘୋଷଣା କରିଛ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶର କୌଶଳ ଆଣିଥିଲେ, ଗାଉକୁ ଯୋକ୍ତ କରି, ଜଳକୁ ଚଳାଇଥିଲେ। ତୁମେ ମହାନତା ସହିତ ଆବରଣ ହଟାଇଛ; ଧୂଳି, ମୂଳ, ସ୍ଥିର ହୋଇଛି; ସେମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୱନି କରୁଛି, ସୂର୍ୟକୁ ଖୋଜୁଛି, ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କର କିରଣ ସହିତ ଦକ୍ଷ ନାରୀ ପରି ଆସୁଛି। ଦୀର୍ଘକେଶୀ ତୁମେ ପାଇଁ ଅମୃତତା ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଛି, ମିତ୍ର, ଵରୁଣ, ମାର୍ଗ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ମୁକ୍ତ କର, କବିର ମନକୁ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ। ଯେଉଁ ଉପାସକ ତୁମେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ହୋତା ଋଷି ଜନ ଗୀତ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଉପାସନାକୁ ନେତୃତ୍ୱ କରି, ତାଙ୍କର ଗୀତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉ, ଭଲ ଦିଅ। ଦୁଇ ଦେବତା, ପ୍ରଥମେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଗାଉ ସହିତ ଭୂଷିତ, ଧାର୍ମିକ, ମନ ଚଳାଇଥିଲେ; ଚିନ୍ତା ସହିତ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଗୀତ ତୁମେ ପାଇଁ ଉଠାଇଥିଲେ, ଅପରିମିତ ମନ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେଉ। ଦୁଇ ଦେବତା, ଧନ ଦେଉ, ଶକ୍ତି ଦେଉ, ଶକ୍ତି ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ଦିନ, ନଦୀ, ଦେବତା, ବ୍ୟାପାରୀ କେବେ ତୁମର ମହାନତାକୁ କ୍ଷତି କରିନାହିଁ। ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣ, ତୁମେ ଭୂଷିତ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ଚିନ୍ତା ନିର୍ମଳ, ତୁମର କୃତି ନିଷ୍କଳଙ୍କ; ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କର, ଅସତ୍ୟକୁ ଅପସାରିତ କର। ମିତ୍ର-ଵରୁଣଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତିନିଧାର ଘାତ, ଚତୁର୍ଧାର ଭୟଙ୍କର, ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପିତ। ପଦବାନ୍ ଉପସ୍ଥାନ କରେ; କିଏ ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣ ତୁମର ଏହି ଜାଣିଛି? ଗର୍ଭ ଭାର ଧରେ, ନିଜର ହେବା ଉପରେ, ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରି, ଅସତ୍ୟକୁ ବିଦୱାରଣ କରି।