ଏକ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟରେ, ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଶିଖା ଉପରକୁ ଉଠୁ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ନିମିତ୍ତେ ଅର୍ପଣ ନେଇ ଯାଉ। ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜୟ କରେ, ସେପରି ଦାନଶୀଳମାନେ ଓ ଆମେ ମିଷ୍ଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆଜି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ନେଇ ଆସ, ସୋମରସ ଚାପିଥିବା ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ପୁରୁଣା ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରକୁ ଦୀର୍ଘ କର। ଘୃତ ଓ ମଧୁର ଅର୍ପଣ ପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସ, ଅଗ୍ନି। ସୁଧା ଓ ଆଲୋକମୟ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ମଧୁର ହବି ରୁଚି କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ନରାଶଂସ, ତିନିଥର ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଦେବତା। ଆହ୍ୱାନ କରିବା ସହ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ନେଇ ଆ, କାରଣ ମୋର ଏହି ଚିନ୍ତା ତୁମ ପାଖରେ ସରାସରି ଉପସ୍ଥାପିତ। ଯେମାନେ ଦର୍ଭି ଛାଡ଼ି, ଯଜ୍ଞାସନ ତିଆରି କରନ୍ତି, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଦେବପ୍ରିୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟ ବାଛିଲି। ଅମର ମହାନ୍ମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଉ, ପବିତ୍ର ଓ ଅତିଚାହିଦା ଦେବଦ୍ୱାର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଲିଯାଉ। ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ, ଦୁଇ ଯୁବତୀ ସତ୍ୟର ମାତା, ଏକାସাথে ଆସ, ଦର୍ଭି ଉପରେ ସ୍ଥାନ ନିଅ। ମଧୁର ଭାଷା ଥିବା ଦେବ ହୋତାରମାନେ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ, ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ, ଶୀଘ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ। ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ହୋତାର, ମାରୁତମାନେ, ଭାରତୀ, ଇଲା, ସରସ୍ୱତୀ ଓ ମହୀ, ଏହି ଯୋଗ୍ୟମାନେ ଦର୍ଭି ଉପରେ ବସନ୍ତୁ। ବିଚିତ୍ର ଆକୃତି ଓ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆମ ପାଇଁ ଧନ ଓ ଆଧାର ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ହେ ଅରଣ୍ୟର ନାଥ, ଅଗ୍ନି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ପୂଷଣ, ମାରୁତମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବାୟୁ ଓ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ସ୍ୱାହା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହବି ଅର୍ପଣ କର। ସ୍ୱାହା ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଆସ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛ, ଆସି ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏବେ, ମୁଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତାଜା ସ୍ତୁତି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଶବ୍ଦ ଓ ଚିନ୍ତାର ସାକ୍ଷାତ୍। ପ୍ରିୟ ହୋତାର, ବସୁମାନେ ସହିତ, ପୃଥିବୀରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ନିମିତ୍ତେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଶ୍ୱର୍ଗର ଶିର୍ଷରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ମାତରିଶ୍ୱାନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଓ ଦୀପ୍ତିରେ ଦିଗବିଦିଗ୍ଧ ହେବା ସହିତ ଦିନିଆ ଏବଂ ରାତିକୁ ଉଜାଗର କଲେ। ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଓ ଅବିରତ ରଶ୍ମି, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିରେ, ଝରଣା ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠେ, ଅଗ୍ନି ଯୁବକ ଏବଂ ଅନନ୍ତ। ଭୃଗୁମାନେ ଯମକୁ ପୃଥିବୀର ନାଭି ଭାବେ ବାଛିଥିଲେ, ସେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଘରେ ବିଦ୍ୟମାନ ରାଜା ଭାବେ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କର। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଅପରିହାର୍ୟ, ମାରୁତମାନେ ପରି ଗର୍ଜନ କରେ, ଦେବଜନ ଚଳିତ ହେବା ପରି, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପରି; ଅଗ୍ନି ଏକ ବୀର ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଅଗ୍ନି, ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ଆମକୁ ଧନ ଦେବେ କି? ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣା ଆମ ଚିନ୍ତାକୁ ସଫଳତା ଦିଗରେ ନେଉ, ମୁଁ ପବିତ୍ର ମନରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି। ଘୃତରୁ ମୁଖ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ବନ୍ଧୁ ପରି ଜଳେ, ସଭାରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠି ଆମର ଚିନ୍ତାକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଅବିରତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରକ୍ଷକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗଲେ ନାହିଁ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ପରିବାରକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହୋତାର ନିଜ ବୃତ୍ତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରକାଶମାନ ଚିନ୍ତାକୁ ଉଠାଇ, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଶରେ ଲଡ଼ୁ ଛୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଆସନ ପ୍ରଥମେ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଅମୃତ ଦୁଧ ଦେବାଳୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଜଳର ପାଖରେ ବସି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅର୍ପଣର ସେବନ କରୁଛି। ସମ୍ମିଳିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେମାନେ ଆପଣ ଆକୃତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଭାଗା ପରି ଯଜ୍ଞର ରାଶିକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ଦୁଇଜଣ ଏକ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ, ଦିନ ଓ ରାତି ପରି ଏକାସାଥି ଚଳନ୍ତି, ଏକ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ୟଜଣେ ଯୁବକ, ମାନବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଅନନ୍ତ ଚଳାଚଳ। ଦଶଟି ପ୍ରେରଣା ଚିନ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଡାକନ୍ତି, ଧନୁଷର ଢାଳ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ନୂତନ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ରକ୍ଷକ, ଦେବମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କର, ସୁନ୍ଦର ସୁର୍ଣ୍ଣ ଲଡ଼ୁମାନେ ଦର୍ଭିକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଦୟାଳୁ, ସ୍ୱୟଂଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଚାରିପାଖ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ପିତାଙ୍କ ଘର ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ। ତାଙ୍କୁ ପଚାର, ସେ ଆସିଛନ୍ତି, ଜାଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଆଗକୁ ଏବଂ ପଛକୁ ଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କରେ ନିୟମ ଓ ଅର୍ପଣ ଅଛି, ସେ ଶକ୍ତି, ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହର ନାଥ। ସେ ନିଜ ମନରେ ସବୁ ବୁଝନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଶବ୍ଦ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ, ଅଡ଼ିଗ ଇଛାରେ ଅବିଚଳିତ। ଅର୍ପକମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ତୀବ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସବୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତି; ବହୁ ରୂପେ ପଠାଯାଇ, ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରନ୍ତି, ନିର୍ମଳ ଶିଶୁ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ହବିସ୍ଥଳରେ ଚଳନ୍ତି, ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯୋଗ୍ୟମାନେ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି; ଉତ୍ସାହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ସହ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପରି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚର୍ମ ଅଲ୍ତାର ଉପରେ, ଅଗ୍ନି ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ତଥ୍ୟର ଜ୍ଞାତା, କୌଶଳରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛି, ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ, ସାତ ରଶ୍ମି, ନିର୍ମଳ, ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କ ଅଂକରେ। ସେ ଦୃଢ଼ ଓ ଚଳିତ ମାର୍ଗରେ ବସି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ, ଯୁବକ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ପୃଥିବୀର ଶିର୍ଷରେ ପଦ ରଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଲାଲ ଧାରା ଉଦରରୁ ସ୍ରୋତାସ୍ୱରୂପ ଝରେ।